Verandert er nou iets in IJmuiden?

Staalindustrie Tata Steel Europe en de staaltak van ThyssenKrupp gaan écht fuseren. Maar wat verandert er voor de Nederlandse vestiging?

Hoogoven van ThyssenKrupp in Duisburg. Foto Krisztian Bocsi / Bloomberg

Ze hebben er twee jaar over gepraat. Maar afgelopen zaterdag om 7 uur ’s ochtends, na nog een laatste nacht steggelen over juridische kwesties, waren de bestuursleden en commissarissen er uit. De staaltak van het Duitse technologiebedrijf ThyssenKrupp en Tata Steel Europe gaan fuseren tot één staalfabrikant. De ene helft blijft in Duitse handen, de andere helft in Indiase.

Met 48.000 werknemers en een verwachte jaaromzet van zo’n 15 miljard euro wordt de nieuwe staalfabrikant de op één na grootste van Europa. Alleen ArcelorMittal is met een jaaromzet van 61 miljard euro nog groter. De deal is nog niet rond, de mededingingsautoriteiten moeten nog goedkeuring geven.

Maar of het nou Koninklijke Hoogovens heet, of Corus, of Tata Steel, of straks ‘Thyssenkrupp Tata Steel’, in IJmuiden verandert veel niet. Staal maken doen ze er al honderd jaar vrijwel hetzelfde. Je gooit sinter – brokken ijzererts – en cokes in de hoogovens, je bewerkt het ruwijzer dat daaruit komt in de ‘oxy’ tot enorme pannen vol gloeiend staal, je giet die uit tot dikke, warme plakken die je als velletjes lasagne platwalst tot strip. De rollen platgewalst staal verkoop je over de hele wereld.

Wat verandert er eigenlijk wél voor IJmuiden? Zoek de verschillen.

De voorheen Hoogovens in IJmuiden, nu onderdeel van Tata Steel Europe. Foto Robin van Lonkhuijsen

Eén is sterker dan twee

De uitdagingen voor de staalsector zijn enorm. Theo Henrar, directievoorzitter van Tata Steel Nederland, somde ze zaterdagochtend na een slapeloze nacht even op in een conference call voor de pers. „We hebben te maken met importtarieven en protectionisme in Amerika, mondiale overcapaciteit en dumping door China.” En de Brexit, die problematisch is voor de Britse tak van Tata Steel.

Een samengevoegd bedrijf kan die onzekerheden wellicht beter te lijf. Het fusiebedrijf, zei Henrar met zorgvuldig gekozen woorden, is beschermd door „staalharde garanties” en krijgt „een ijzersterke positie”.

Samengaan heeft voordelen, vinden ook analisten. Wie groter is, kan beter schuiven met klussen tussen fabrieken. Dubbele functies in de staf kunnen worden wegbezuinigd en noviteiten hoeven niet meer op twee plekken uitgevonden te worden. Tata Steel kan profiteren van het feit dat ThyssenKrupp veel meer produceert voor de autoindustrie dan Tata. En ThyssenKrupp wilde toch af van z’n volatiele staaltak. In een nieuw bedrijf met de efficiënte hoogovens van IJmuiden erin maakt zo’n tak wellicht meer kans om te overleven. De fusie moet de bedrijven jaarlijks zo’n 400 tot 500 miljoen euro schelen.

Helemaal fiftyfifty is de fusie overigens niet. Bij een beursgang krijgt ThyssenKrupp 55 procent van de opbrengst, Tata Steel 45 procent. Afgelopen maanden deed de staaltak van ThyssenKrupp het ineens beter, terwijl Tata Steel minder presteerde. Dat leidde bij de aandeelhouders van de Duitsers tot gemopper over de waardering van de bedrijven. Of deze opbrengstverdeling genoeg is om deze morrende groep tevreden te houden, wist Hans Fischer, de bestuursvoorzitter van Tata Steel Europe die ook bij de call aanschoof, niet.

Minder fabrieken

Het samengestelde staalbedrijf zal kleiner worden dan de twee opgeteld. Dat moet ook wel, wereldwijd wordt nog steeds te veel staal gemaakt, vooral door China. Tata Steel heeft afgelopen jaren geprobeerd zijn noodlijdende Britse tak met verouderde fabrieken van de hand te doen. Dat lukte maar deels. Port Talbot, de grootste Britse staalfabriek, gaat mee in de fusie. Wel zullen kleinere Britse activiteiten worden afgestoten. ThyssenKrupp is ook kleiner geworden. Het heeft vorig jaar nog een Braziliaanse staalfabriek verkocht.

Nederland wint juist iets in de deal. Het hoofdkantoor van Thyssenkrupp Tata Steel komt in de buurt van Amsterdam, het hoofdkantoor voor de onderzoeksactiviteiten in IJmuiden.

Minder banen

Vierduizend man eruit, dat was het plan. Tweeduizend aan de Duitse kant en tweeduizend aan de Indiase. Maar de Nederlandse vakbond FNV en de Duitse bond IG Metall protesteerden fel tegen de ontslagen.

Ze hebben deels hun zin gekregen. Die vierduizend blijft, maar de reductie zal enkel door natuurlijk verloop en verkoop van delen gebeuren.

Het was een belangrijke reden voor de ondernemingsraad van Tata Steel Nederland om vrijdag akkoord te gaan. Frits van Wieringen van de ondernemingsraad: „De deal ging toch door, dat wisten we. We hebben nu de garantie gekregen dat er tot 2026 geen gedwongen ontslagen vallen. Daar zijn we blij mee.”

Van de tweeduizend banen aan de Tata-kant, zullen er in IJmuiden vierhonderd verdwijnen. Nu werken daar ruim negenduizend mensen.

De medewerkers van Tata Steel waren in september vorig jaar nog moedeloos en gefrustreerd: ‘Het bedrijf wordt verkwanseld’

Nieuwe top

Bestuursvoorzitter Hans Fischer wilde niet zeggen welk bedrijf de topvrouw of topman gaat leveren, en of hij zelf kandidaat is. Wel kon hij vertellen dat het nieuwe bedrijf zes commissarissen en zes bestuursleden krijgt. Beide eigenaren leveren van elk soort drie.

IJmuiden blijft na de fusie voorlopig behoorlijk zelfstandig. Het behoudt een eigen directie en een eigen raad van commissarissen en kan rekenen op ruim 500 miljoen euro aan investeringen. Ook zal er geen geld uit de Nederlandse hoogovens getrokken worden om dat in andere fabrieken te steken. Henrar: „En dat zijn allemaal goed vastgelegde afspraken, geen gentleman’s agreements.”

    • Carola Houtekamer