Syriërs klem op de Golanhoogte

Conflict Syrië

Jordanië en Israël houden de grenzen potdicht voor de gevluchte Syriërs uit de provincie Deraa die wordt gebombardeerd.

Ontheemden op de Golan Foto Jalaa Marey /AFP,

„Niemand zag de luchtaanvallen aankomen”, zegt Nora al-Medhieb (40). „Want Deraa was een de-escalatiezone.” Door een internationale overeenkomst was het afgelopen jaar rustig in de Syrische provincie Deraa. Maar sinds ruim een week is het er weer veranderd in chaos. De broer en schoonzus van Nora al-Medhieb kwamen om bij de nachtelijke bombardementen van de afgelopen dagen, zijzelf vluchtte halsoverkop met de buren mee. Nu zit ze met haar eigen vijf kinderen, plus de acht kinderen van haar broer in een kampje op de Golanhoogte – met gebrek aan alles.

Het Syrische regime is bezig met een opmars naar het zuiden. Tienduizenden vluchtelingen zitten vast aan de grens met Jordanië en Israël. Een VN-commissaris waarschuwt voor een ‘catastrofe’.

De hoofdstad Deraa van de gelijknamige provincie in het zuidwesten van Syrië staat bekend als de bakermat van de opstand tegen de Syrische president Bashar al-Assad, die in 2011 begon en uitliep op een burgeroorlog. Samen met het noordelijke Idlib was het een van de laatste gebieden waar rebellen nog de baas waren. In juni besloot het Syrische regime het gebied terug te gaan veroveren, met behulp van de Russische luchtmacht.

„In een paar minuten sloegen er rond mijn huis overal raketten in”, zegt Amer Abu Zayd, woordvoerder van reddingswerkersgroep Witte Helmen in Deraa. „Ik wist zeker dat ik er geweest was.” Hij bleef als een van de weinigen in de stad. „95 procent is vertrokken, bijna iedereen die er nog is, werkt voor de medische diensten of het Vrije Syrische Leger.” Abu Zayd komt net terug van een kampje aan de Jordaanse grens, waar verreweg de meeste inwoners naar toe zijn getrokken. „Er zijn honderdduizenden tegelijk gevlucht, daar kan geen hulporganisatie tegenop. Mensen slapen in de woestijn, vannacht zijn er kinderen door schorpioenen gebeten.”

Een geïmproviseerd kampje en vluchtelingen uit Deraa.

Foto Alaa Al-Faqir/Reuters

Tienduizenden ontheemden

Ook aan de grens tussen het Syrische en het door Israël geannexeerde gedeelte van de Golanhoogte staan tienduizenden ontheemden. Ze verwachten dat het daar veiliger is, omdat de Russische en Syrische vliegtuigen niet zo dicht bij Israël durven aan te vallen. Bewoners van de grensplaatsjes doen wat ze kunnen om de mensen op te vangen. Radwan al-Rafa uit Al-Rafid nam net als veel dorpsgenoten eerst families in huis en richtte toen het kampje op waar Al-Medhieb nu verblijft. „Elke dag komen er mensen bij”, zegt hij via een haperende telefoonverbinding. „De meesten slapen in de open lucht. Er is geen water, er zijn geen toiletten, niet genoeg eten.” Hij vreest dat er nog grotere aantallen komen. „Dan zal Israël de grenzen wel open doen”, denkt hij. „Ze zullen niet al die mensen hier aan hun lot overlaten.”

Er zijn honderdduizenden tegelijk gevlucht, daar kan geen hulporganisatie tegenop.

Tot nu toe is dat ijdele hoop gebleken. Zowel Israël als Jordanië houdt de grenzen potdicht. Jordanië ving sinds het begin van de oorlog al zeker 600 duizend Syrische vluchtelingen op en zegt een nieuwe toestroom niet aan te kunnen. In Israël herhaalde premier Benjamin Netanyahu zondag dat het land „geen toegang tot ons territorium zal toestaan”. Israël heeft in zijn zeventigjarige geschiedenis vrijwel nooit vluchtelingen opgenomen. Wel bracht het Israëlische leger afgelopen dagen hulppakketten de grens over. Ook werd een aantal slachtoffers van de bombardementen behandeld in Israëlische ziekenhuizen. Al sinds 2013 biedt Israël medische en andere humanitaire steun aan Syriërs in de grensgebieden.

Terwijl onder leiding van Jordanië werd onderhandeld over overgave van de Syrische rebellen, bleef het zondag relatief kalm in de stad Deraa. Elders in de provincie gingen de bombardementen door. Hoewel Abu Zayd in Deraa zegt dat „de revolutie doorgaat”, hopen de rebellen hoogstens nog op garanties dat Syrische regeringstroepen niet de stad overnemen. Daarmee zouden ze een gedeeld belang kunnen hebben met Israël, dat de nabijheid vreest van Assads grote bondgenoot Iran. Israël voert met enige regelmaat bombardementen uit op doelen van Iran en aan Iran gelieerde milities in Syrië. Het maakte zondag bekend troepenversterkingen en artillerie naar de Golanhoogte te hebben gestuurd. Nora en naar schatting 160 duizend van haar lotgenoten zitten intussen vast in niemandsland.

een Israëlisch soldaat op patrouille aan de grens.

Foto Menahem Kahana/AFP

    • Jannie Schipper