Opinie

Gemeentepolitiek gaat meer zijn eigen gang

Lokaal bestuur

Ruim drie maanden na de raadsverkiezingen van 21 maart zijn in de meeste gemeenten de nieuwe colleges van wethouders gevormd. Rotterdam was afgelopen week de laatste van de grote steden. Zes partijen, met tezamen een minimale meerderheid van één zetel, presenteerden hun coalitie-akkoord. In een klein aantal gemeenten duren de collegeonderhandelingen nog voort.

Als er al een lijn valt te ontdekken in de overal gevoerde onderhandelingen is het dat er juist nauwelijks een lijn is. Zo bont geschakeerd als de verkiezingsuitslag was in de 335 van de 380 Nederlandse gemeenten waar verkiezingen zijn gehouden, zo divers is ook de uitkomst van de daarop gevolgde collegeonderhandelingen. Alle soorten coalities met de meest verrassende combinaties zijn tot stand gebracht.

Vanzelfsprekend zijn de grote – voor zover daarvan nog kan worden gesproken – landelijke partijen ook in het lokaal bestuur goed vertegenwoordigd. Het CDA dat bij de verkiezingen het grootste aantal raadszetels wist te behalen, levert ook de meeste wethouders. Hetzelfde geldt voor de VVD die eveneens in een groot aantal gemeenten is vertegenwoordigd. D66 heeft weliswaar wethouders moeten inleveren ten opzichte van vier jaar geleden maar doet zeker in de grotere steden volop mee. Aangezien ook de kleinere ChristenUnie in veel plaatsen wethouders heeft kunnen leveren is de landelijke regeringscoalitie op lokaal niveau prominent aanwezig.

Maar vaak wel in combinatie met tal van andere partijen. Van lokale coalities die een spiegelbeeld zijn van de coalitie in Den Haag is maar in een zeer beperkt aantal gevallen sprake. Kortom, de emancipatie van de regio ten opzichte van de landelijke politiek zet zich voort. Dit is des te interessanter nu collegeprogramma’s de nodige (inter)nationaal politieke pretenties uitademen. De doelstellingen van het klimaatakkoord van Parijs zijn bijvoorbeeld in veel gevallen lokaal vertaald. Veelzeggend is wat dit betreft de titel van het programma van het college in Rotterdam: ‘Nieuwe energie voor Rotterdam’.

Energie zullen de niet minder dan tien wethouders van het nieuwe Rotterdamse college zeker nodig hebben om de stad overtuigend te kunnen besturen. Leefbaar Rotterdam, veruit de grootse partij, is buiten de wethoudersploeg gehouden. Of de anderen daar verstandig aan hebben gedaan is de vraag. Nu dreigt de polarisatie in het toch al gespleten Rotterdam verder toe te nemen.

Zo bezien hebben de partijen in de gemeente Den Haag het beter aangepakt. In die stad is de grote winnaar van de verkiezingen, de partij van populist Richard de Mos, wel in het college opgenomen. Hij is nu medeverantwoordelijk gemaakt en zal zich de komende jaren in een eveneens verdeelde stad moeten bewijzen.

Een verhaal apart vormt Amsterdam. De hoofdstad, tevens grootste stad van het land, zal de komende jaren bestuurd worden door een volledig links college bestaande uit wethouders van GroenLinks, D66, SP en PvdA. Daar is deze week dan ook nog de voordracht van GroenLinkser Femke Halsema als burgemeester bijgekomen.

Het collegeprogramma staat bol van goede bedoelingen en ambities plus ook nog ‘leuke dingen voor linkse mensen’. De conjunctuur maakt de vele wensen makkelijker betaalbaar. Belastingverhoging zorgt voor de rest. Het is wel weer de makkelijkste oplossing. De grote uitdaging zal zijn hoe het Amsterdamse bestuur zich gaat verhouden tot de centrumrechtse regeringscoalitie in Den Haag. Zeker op een punt als het asielbeleid waar Amsterdam een eigenzinniger koers voorstaat kan dit botsen. Hier ligt dan direct een schone taak voor de nieuwe burgemeester.

Met Femke Halsema krijgt Amsterdam de eerste vrouwelijke burgemeester en ook de eerste naoorlogse burgemeester die niet uit de PvdA afkomstig is. Te gemakkelijk is her en der gesuggereerd dat zij te weinig ervaring zou hebben voor deze functie. Zeker in de politiek is ervaring een rekbaar begrip. En in de politiek heeft Halsema lang op hoog niveau meegedraaid. Dat is wat telt.

In het Commentaar geeft NRC zijn mening over belangrijke nieuwsfeiten. De commentatoren schrijven deze artikelen in samenspraak met de hoofdredactie.