Opinie

    • Tom-Jan Meeus

Het misverstand van massa en amusement

In de weekendkrant vertelde een voorname man van de publieke omroep, Frans Klein, dat amusement „ook publieke waarde” heeft. Ik blader meestal door bij omroepnieuws, later merk je er toch niets van, maar nu dacht ik: blijkbaar moet ik even opletten. Frans Klein reageerde op het verwijt dat allerlei journalistieke programma’s onder druk staan. Brandpunt+ verdwijnt. EenVandaag moet op NPO 1 plaatsmaken voor een soap. Andere Tijden moet halveren.

Dus de krant vroeg waarom de publieke omroep niet eerst bezuinigt op amusement. Daarmee bereiken we groepen die anders niet naar ons kijken, zei Frans Klein. Dus dat „is een heel elitaire opvatting”.

De werkelijkheid is: weinigen willen nog elitair zijn. Ik moest aan Klein denken toen de website van De Telegraaf maandagmiddag opende met de transfer van Gordon van RTL4 naar Talpa, terwijl de site van NRC ook een prominente plek voor dit wereldnieuws inruimde.

Even dacht ik: soms komt Gordon op het Torentje, misschien is dit de invalshoek. Nee hoor: het ging erom dat Gordon ‘verschillende multimedia platforms’ voor Talpa gaat bedienen. Oké.

Niemand in de media haalt zijn neus nog op voor amusement en zijn platste beoefenaren. Dit verklaart misschien waarom er amper verzet is nu de overheid indirect iets vergelijkbaars van de publieke omroep eist: via een combinatie van wetgeving, politieke posities en verlaagde Ster-inkomsten dwingt de staat de omroep vooral nog een groot publiek te bedienen, en zo gereputeerde journalistiek naar de knoppen te helpen.

Het misverstand dat de politiek hiermee aan de omroep opdringt is tragisch: dat het best bekeken programma ook het beste programma zou zijn. Dat programma’s (en journalistiek) pas waarde hebben als ze een groot publiek bereiken. Dat voorlopers niet bestaan – dat alles begint en eindigt bij de massa.

Juist politici die dit afdwingen zouden zich mogen realiseren wat ze daarmee over zichzelf zeggen. Letterlijk allemaal zijn ze afkomstig uit partijen die de omgekeerde beweging maken: hun aanhang krimpt, er komen steeds meer partijen in de Kamer, omdat kiezers kieskeuriger worden, en steeds minder het verlangen voelen bij een massa te horen.

Je kunt een heel gesprek voeren over de valse concurrentie die de omroep commerciële uitbaters van televisie en kranten aandoen. Dan kies ik niet snel voor de omroep.

Maar zolang politici informatievoorziening met een publieke taak handhaven, verdient de omroep te worden beoordeeld zoals politici hun partijen beoordelen: dat het niet omvang van hun aanhang gaat, maar om de kwaliteit van hun standpunten.

Tom-Jan Meeus (t.meeus@nrc.nl; @tomjanmeeus) schrijft op deze plek een wisselcolumn.
    • Tom-Jan Meeus