Tataren zien het liefste moslims winnen

Tataarse moslims In de islamitische dorpen in het Wolga-bekken is niet iedereen automatisch voor Rusland. De mensen zijn er vooral Tataar en moslim.

Asiat Klinkov (rode shirt) en Ilias Bibarsov (blauwe shirt) kijken naar Uruguay-Portugal in Srednaja Jeloezan. Foto Steven Derix

Het is een kwartier na de historische overwinning van het Russische elftal, maar in het Tataarse dorpje Aksjonovo is alleen het gekwetter van de zwaluwen te horen. Een oude Lada hobbelt over de onverharde hoofdstraat. Twee meisjes trekken een jengelende kleuter met zich mee. „Salaam Aleikum.”

Rusland speelde zondag het onmogelijke klaar en won via penalty’s van voetbalgrootmacht Spanje. Maar niet overal in Rusland zat men gekluisterd aan de buis. Diep in de tweede helft bel ik met Ilias Bibarsov. Zaterdag heeft de 31-jarige installateur nog intens meegeleefd met Ronaldo en het Portugese elftal. Maar terwijl Spanje er maar niet in slaagt de winnende treffer te maken, heeft Bibarsov de tv nog altijd niet aangezet. „Ik had andere dingen te doen’’, zegt hij aan de telefoon. „Ik hoor dat het 1-1 is.”

In Centraal-Rusland, tussen de WK-speelsteden Saransk en Samara, liggen tientallen Tataarse dorpen en nederzettingen. Ook daar wordt er gekeken naar het WK. En zeker, als je ernaar vraagt, dan zal iedereen je vertellen dat ze áchter het Russische elftal staan.

Band met islamitische spelers

Tegelijkertijd voelen de Tataren ook een andere band: die van de religie. Het dochtertje van Islam Deberdejev heeft wekenlang gezeurd om een shirt van sterspeler Mohamed Salah. Dat Salah voor Egypte uitkomt, wist Mavloeda niet, maar één ding wist ze wel: Salah is een moslim.

„Natuurlijk zijn we voor Rusland”, zei Ilias Bibarsov. „Maar we waren ook voor Egypte en voor Saoedi-Arabië. En Frankrijk natuurlijk. Daar wonen ook veel moslims.”

Op vrijdag zijn we naar Srednaja Jeloezan gereden, 250 kilometer provinciale weg door het glooiende landschap van het Wolga-bekken. Activist en journalist Irek Bikkinin (62) heeft verteld over het Tataarse volk en de Gouden Horde, die ooit heerste over de Russische vorstendommen.

Bikkinin sprak ook over de gespannen relaties tussen de Tataarse moslims en de Russische overheid. De geheime dienst houdt de moslimbevolking in de Tataarse dorpen scherp in de gaten. In het dorp Belozerje werd vorige maand een moskee-voorzitter met groot machtsvertoon opgepakt. Bij huiszoeking vond de politie twee handgranaten onder het bed van de 58-jarige Ravil Achmetov. Explosieven die de politie er waarschijnlijk zelf onder heeft gelegd, zo zeggen de dorpsbewoners.

Bikkinin heeft alleen de openingswedstrijd van Rusland gezien. „Mijn vrouw en ik hoopten vurig dat Saoedi-Arabië zou scoren.”

Op zaterdag is heel Jeloezan uitgelopen voor de jaarmarkt. Er zijn paardenraces, er wordt geworsteld, er is sjaslik en groene thee. Sabantoej is van oorsprong een heidens vruchtbaarheidsfeest. Maar de opening op het geasfalteerde pleintje roept vooral herinneringen op aan de Sovjet-Unie. Na het volkslied, het volksdansen en de sportdemonstraties volgen de toespraken. „We leven in onzekere tijden”, zegt een ambtenaar uit de provinciehoofdstad Penza. „Het Westen bestookt ons met sancties. Eenheid en patriottisme extra zijn belangrijk.”

Islam Dasjkin heeft ook acte de présence moeten geven. De moefti is de hoogste religieuze autoriteit van deze regio en moet balanceren tussen de vrijheid van godsdienst en de betrekkingen met de autoriteiten. Dasjkin (39) spreekt bedachtzaam, en blijft altijd diplomatiek. Na het gebed in de moskee vertelt hij over de Tataarse identiteit, die nauw is verbonden met de streek.

„Wij beschouwen ons in de eerste plaats als de oorspronkelijke bewoners van dit land”, zegt Dasjkin. „Maar ik voel me ook een Rus. Als iemand iets slechts zegt over Rusland, dan ben ik óók beledigd.”

„Vroeger wilde ik geen Tataar zijn”, zegt Irek Bikkinin. „Op school leerden we over het Tataarse juk, over het brandschatten van Russische steden. Mijn voorouders, zo leerden ze mij, waren eigenlijk grote criminelen.”

Dasjkin kijkt zuinig: de moefti wil liever niet polariseren.

„Lang niet iedereen in Jeloezan is voor Rusland”, zegt Irek Bikkinin beslist.

„Als Rusland wint, dan wordt het hier één groot feest”, zegt Dajskin snel. „En als we tegen Spanje winnen, halen we zeker de finale.”

„Er is een wonder nodig tegen Spanje”, zegt Ilias Bibarsov. Op zaterdagavond is hij naar het huis van zijn teamgenoot Asiat Klinkov gegaan om te kijken naar Uruguay-Portugal. Ilias en Asiat spelen in het amateurteam ‘Noer’ (‘Licht’, in het Arabisch) en niet onverdienstelijk: de afgelopen winter zijn ze in de zaal regionaal kampioen geworden. In het team zijn twee kampen, vertelt Bibarsov: de mannen die dwepen met Ronaldo en de Messi-fans. Bibarsov is voor Ronaldo. „Ik heb gehoord dat hij goede doelen steunt in Palestina.”

Volksfeest in Moskou

Als Spanje zondag de laatste penalty mist, barst in Moskou een volksfeest los. Tienduizenden Russen begeven zich op weg naar het centrum, de wegen raken verstopt met toeterende auto’s. De nieuwssite RBK publiceert een filmpje waarop te zien is dat de politie de arrestantenwagens laat uitrukken: het kan nog een wilde nacht worden.

Zeshonderd kilometer verderop in Aksjonov wordt de stilte alleen verbroken door de oproep tot gebed. Een handjevol mannen slentert over de lege straat. Dan belt Ilias Bibarsov terug. „Het wonder is werkelijkheid geworden”, zegt hij. „Sorry, ik moet ophangen, ik heb vrienden op bezoek.”

    • Steven Derix