Tabárez, sterke man in een aftakelend lijf

Uruguay

Succes van La Celeste, ten koste van Portugal bij de laatste acht, is dat van de zieke bondscoach en zijn „holistische” benadering.

Links: Edinson Cavani viert zijn eerste van twee goals tegen Portugal in de achtste finales. Rechts: bondscoach Oscar Tabárez met Lucas Torreira. Foto’s Reuters

Edinson Cavani heeft het, aanvoerder Diego Godin ook. Luis Suárez heeft het helemaal, maar in principe iedere Uruguayaan die het helblauwe shirt aantrekt en op het voetbalveld ten strijde trekt. La garra charrúa, de Uruguyaanse verbetenheid die terugvoert op de mythische kracht van het inheemse volk dat voor de kolonisatie van Zuid-Amerika leefde en heerste op de pampa’s in de regio.

De wonderlijke voetbalmacht Uruguay is maar weer eens doorgedrongen tot de laatste acht van de wereld. In de achtste finale zaterdagavond in broeierig Sotsji plaatste La Celeste zich zaterdag ten koste van Cristiano Ronaldo en diens meer doorsnee Portugese ploegmakkers (2-1). Uruguay vocht de Europees kampioen gedisciplineerd uit het toernooi, een fraai staaltje garra charrúa.

Die typering „verwelkomen wij als beschrijving van de koppige moed die we betrachten bij de verdediging van onze waarden”, schreef oud-president Julio Maria Sanguinetti afgelopen weekend in een column voor de Argentijnse website Infobea. „Maar als enige verklaring voor het sportieve succes is la garra charrúa te simplistisch. Daarmee doe je het intelligente werk, het geduld en de opoffering die eraan voorafgaan tekort.”

Langer bondscoach dan Löw

Ofwel: dan doe je het werk van Oscar Washington Tabárez tekort, de 71-jarige trainer die al ruim twaalf jaar bondscoach is van Uruguay – langer nog dan Joachim Löw bij Duitsland – en zijn land, net als in 2010, bij de outsiders voegt. Toen was Nederland te sterk in de halve finale. Met Frankrijk als tegenstander vrijdag in de kwartfinale ligt de favorietenrol, zoals zo vaak in de WK-historie van Uruguay, bij de ander.

Tabárez is de ziener, architect, leider. Bijgenaamd El Maestro, want ooit basisschoolleraar na zijn voetbalcarrière. Sterke man in een aftakelend lichaam – hij lijdt aan een zeldzame zenuwaandoening.

Nu de scherpe randjes van Luis Suárez’ karakter minder om aandacht vragen dan op eerdere WK’s, valt Tabárez met de relatieve rust rond Uruguay steeds meer internationale erkenning ten deel. ‘Verhard jezelf, zonder verlies van tederheid’, citeerde The Guardian een uitspraak van Che Guevara die in Tabárez’ studiekamer hangt.

Hij overzag de herziening van het Uruguayaanse voetbal. Het plan van El Maestro had de naam ‘Institutionalisering van het proces der nationale elftallen en de vorming van onze spelers’ en vormde vanaf 2006 de basis om met het relatief beperkte spelersarsenaal terug te keren naar de mondiale top. Het handvest handelde over geijkte onderwerpen als organisatiestructuur en voetbal-dna, maar beschreef ook de „ethische en disciplinaire dimensie” van het spelen voor Uruguay en beoogde een „meer holistische benadering ter voorbereiding op het spelen voor het nationale elftal”.

De traditie gaat ver terug, de voetbalgekte is immens. De manifestatie op het internationale podium is voor een land met 3,4 miljoen inwoners – ingeklemd tussen voetbalgrootmachten Argentinië en Brazilië – absurd. Per hoofd van de bevolking is Uruguay veruit het meest succesvolle voetballand ter wereld en in absolute termen het meest gedecoreerde nationale elftal, met twintig officiële titels (waaronder vijftien keer de Copa América). Uruguay heeft twee wereldtitels (1930 in eigen land en 1950 in Brazilië); twee toernooien die tal van onvolkomenheden kende in die tijd – maar toch. Formeel, volgens wereldvoetbalbond FIFA, mag Uruguay nog twee wereldtitels voeren: olympisch goud in 1924 en 1928. Vier sterren dus op het shirt.

In de moderne tijd, in het tijdperk Tabárez, is dergelijk succes onvoorstelbaar. Maar de prestaties zijn nog altijd, naar rato van bevolkingsomvang, enorm. Vierde in 2010, dankzij een handsbal op de doellijn van Suàrez in de slotfase tegen Ghana in de kwartfinale. En in 2014 liet Uruguay Engeland en Italië achter zich in de groep des doods, met een scorende en bijtende Suàrez als blikvanger.

Loyaal spitsenpaar uit Salto

Uruguay is onder Tabárez meer dan de som van de individuen, meer dan de oprispingen van spitsen Suárez en Cavani. Zij zijn loyaal aan elkaar, beurtelings excellerend, dan weer dienend. De twee topspitsen die beiden ter wereld kwamen in het provinciestadje Salto (tegen Argentenië aan), beiden gehard in Montevideo, de hoofdstad die tweederde van de clubs in de hoogste klasse herbergt en waar voetbal beleefd wordt als stammenstrijd tussen buurten.

Tabárez is in die broeierige biotoop opvoeder en coach ineen. Beleidsmaker én voetbaltrainer des vaderlands. Hij stond pal voor Suàrez, al verloor hij zich in een jammerklacht tegen de FIFA toen die volgens hem bezweken zou zijn onder mediadruk bij het toekennen van vier maanden schorsing aan de recidiverende spits na het happen naar de Italiaan Giorgio Chiellini op het WK 2014. „Ik was vroeger docent en ik doceer u nu het verschijnsel van de zondebok”, zei hij op een persconferentie. „Iemand die niet voor een misdaad maar voor een overtreding disproportioneel zwaar gestraft wordt zodat de hele groep weet wat goed is, wat fout, wat verkeerd, wat correct.”

Als altijd was hij welbespraakt, kalm redenerend. Vleesgeworden beschaving langs de zijlijn. Beelden van de laatste minuut in het knockoutduel tegen Portugal tonen een man die zichzelf in de zindering van een voetbalgevecht volledig onder controle heeft. Zijn rechterarm leunend op een kruk, rustig gebarend met de linkerarm waaraan een horloge zit. Hij kijkt eens op zijn klokje, toont de wijzerplaat aan waarschijnlijk de scheidsrechter buiten beeld. Na het eindsignaal is er een korte zucht van opluchting, een omhelzing hier en daar met een staflid.

Portugal eruit dus, dankzij twee goals van Cavani en het Uruguayaanse collectief dat voetbalde volgens de scholing, structuur en waarden van Tabárez. En met garra charrúa.

Correctie (2 juli 2018): in een eerdere versie van dit artikel stond ‘het zwarte schaap’ waar ‘de zondebok’ bedoeld werd (over Luis Suárez).

    • Bart Hinke