Soedanese radio brengt nieuws vanuit een Amsterdamse flat

Radio Dabanga Vanuit de Weesperflat in Amsterdam brengt Radio Dabanga nieuws voor 2,3 miljoen Soedanezen. De zender zoekt nu geld om op eigen benen te staan.

Presentator in Radio Dabanga. Foto Free Press Unlimited

Een schokkende onthulling was het, eind 2014: het bericht dat Soedanese regeringssoldaten in een dorp in Noord-Darfur meer dan tweehonderd vrouwen hadden verkracht. Human Rights Watch kwam met een vernietigend rapport, de Verenigde Naties moesten door het stof. Steeds vielen ze daarbij terug op dezelfde bron: Radio Dabanga, dat het nieuws als eerste uitzond – vanuit de Amsterdamse Weesperflat.

Radio Dabanga bereikt volgens de makers miljoenen Soedanezen. Luisteronderzoek is logistiek lastig en politiek gevoelig. De laatste cijfers komen uit 2013; toen bereikte de zender wekelijks 2,3 miljoen mensen. In Soedan heeft alleen de regeringszender van president Omar al-Bashir een groter bereik. Maar onder Bashir, die door het Internationaal Strafhof wordt gezocht wegens oorlogsmisdaden, is de persvrijheid nihil, zegt zenderbaas Kamal Elsadig, die tot tien jaar geleden voor een onafhankelijke krant in Soedan werkte. „Toen de hele wereld over de genocide in Darfur schreef, was er binnen Soedan niemand die erover berichtte.”

Vandaar dat Dabanga in ballingschap uitzendt. Met zeventien werknemers verzorgt de zender een nieuwsuitzending, die tweemaal per dag te horen is in Soedan. Er is een teletekstachtig tv-kanaal dat per satelliet ontvangen kan worden, de zender deelt nieuws via WhatsApp en Facebook. Programma’s worden overdag gemaakt, ’s nachts via tussenstations doorgeseind om de Soedanese censor te omzeilen, en de volgende ochtend uitgezonden.

„Het maken van kortegolfradio op grote afstand is duur”, zegt Nouska du Saar van Free Press Unlimited, de ngo die Dabanga van geld voorziet en met de zender het pand aan de Weesperstraat deelt. De zender zoekt nieuwe inkomsten, nu de overheidsdonaties waarvan Dabanga afhankelijk is, teruglopen. Dat heeft met politieke keuzes te maken, zegt Du Saar: „We zien dat overheden wegens het migratievraagstuk willen samenwerken met het Soedanese regime en dat ze onder andere daarom minder bereid zijn een onafhankelijke, kritische radiozender te ondersteunen.”

Uiteindelijk moet de zender volledig zelfstandig worden, zegt Du Saar. Op die manier kan Dabanga ook andere inkomstenbronnen, zoals advertenties, aanboren. Een crowdfundingactie om geld en aandacht te genereren, loopt tot zaterdag 7 juli. De zender wil 45.000 euro ophalen, genoeg om tot eind dit jaar in de lucht te blijven.

Radio is koning

Radio Dabanga is niet het enige radiostation dat door Free Press Unlimited wordt ondersteund. In Zuid-Soedan assisteert de organisatie Radio Tamazuj, dat vanuit een naburig land uitzendt. Vorig jaar kwam Free Press Unlimited in opspraak, nadat de organisatie zich onder druk van de geldschieter met de redactionele inhoud van Tamazuj had bemoeid. Maar dat speelt bij dit plan geen rol, benadrukt Du Saar. Ze wijst naar het Iraanse radiostation Zamaneh, net als Dabanga gevestigd in Amsterdam. Die zender werd met hulp van Free Press Unlimited opgericht door Iraanse vluchtelingen en staat sinds 2015 op eigen benen. Radio Nederland Wereldomroep hielp en onderhield ook radiozenders in ballingschap, maar is daar grotendeels mee gestopt. De organisatie legt zich nu toe op digitale media.

In een land verstoken van vrije televisie en kranten, is radio koning. Vooral in Afrika, waar de infrastructuur gebrekkig is en andere media prijzig zijn, blijft radio met afstand de grootste informatiebron, bevestigde onderzoeksbureau Afrobarometer onlangs. De almacht maakt het medium soms omstreden.

Dat biedt voor kritische berichtgeving een uitkomst. Toen vorig jaar cholera uitbrak en het regime in de ontkenning schoot, hielp Radio Dabanga de epidemie in kaart te brengen, zegt Du Saar. „We lieten dokters inbellen, die vertelden hoe je water infectievrij kunt maken.”

Voor nieuws valt Dabanga terug op een netwerk aan betaalde anonieme correspondenten en tips van luisteraars. Via WhatsApp komen dagelijks honderden meldingen binnen – zo veel dat de zender nu een chatbot ontwikkelt om het belangrijkste nieuws uit alle berichten te filteren.

Behalve tips, regent het vaak complimenten en vragen, zegt Elsadig. „We werden een keer gebeld door een chauffeur die in Noord-Darfur met zijn auto verdwaald was. Of wij hem de weg konden vertellen. Zoveel vertrouwen mensen dus op ons.”

    • Rik Rutten