Een politieke aardverschuiving in Mexico

De links-nationalistische anti-establishment-kandidaat Andrés Manuel López Obrador is met grote meerderheid gekozen als nieuwe president.

Foto PATRICIA CASTELLANOS/AFP

Mexico heeft vandaag bij de verkiezingen een grote ruk naar links gemaakt door de links-nationalistische anti-establishment-kandidaat Andrés Manuel López Obrador met een zeer ruime marge tot president te kiezen. De 64-jarige AMLO, zoals hij in de volksmond heet, kreeg volgens exit-polls circa de helft van de stemmen. Zijn drie tegenkandidaten erkenden al vroeg op de verkiezingsavond hun verlies.

Hiermee beleeft het een-na-grootste land van Latijns-Amerika een politieke aardverschuiving. Voor het eerst in een eeuw wordt een werkelijk linkse kandidaat regeringsleider en levert geen van de aloude partijen PRI en PAN de president. De klinkende overwinning van de populist is ook een opvallende breuk met de reeks aan recente rechtse stembuszeges in de regio: in ieder geval in Mexico slingert de pendule nu weer naar links.

Stem tegen de corruptie

Zijn winst komt voort uit de diepe maatschappelijke onvrede met de huidige politieke klasse en haar diepgewortelde corruptie. AMLO belooft die corruptie uit te roeien, de politiek en hoge ambtenarij hun vele privileges af te pakken en dit ten goede te laten komen aan ,,hen van onder”.

AMLO belooft als president Mexico weer meer zelfvoorzienend te maken en minder afhankelijk van de rijke Amerikaanse noorderburen. De vraag wordt wat dit gaat betekenen voor de relatie met de VS, waar de wispelturige Donald Trump regeert. Zowel Trump als AMLO kunnen als nationalistische ordeverstoorders worden gezien, die soms zeer primair kunnen reageren op externe kritiek. De Amerikaanse president feliciteerde zijn toekomstige ambtgenoot op Twitter: ,,Ik kijk ernaar uit om met hem samen te werken.”

Twitter avatar realDonaldTrump Donald J. Trump Congratulations to Andres Manuel Lopez Obrador on becoming the next President of Mexico. I look very much forward to working with him. There is much to be done that will benefit both the United States and Mexico!

Officiële uitslagen laten nog enkele uren op zich wachten, waardoor vooralsnog onduidelijk is of López Obrador ook zal kunnen rekenen op een stabiele meerderheid in de Kamer van Afgevaardigden en de Senaat. Die zal hij nodig hebben om zijn belofte te kunnen inlossen dat hij belangrijke hervormingen van de vorige regering-Peña Nieto wil terugdraaien. Hervormingen zoals die van de energiesector en het onderwijs, waarop hij in de campagne kritiek uitte, kunnen alleen met ruime meerderheden ontmanteld worden.

Lees ook dit profiel van AMLO: Krijgt Trump een buurman die op hem lijkt?

Feest in straten van de hoofdstad

Evengoed brak in Mexico-Stad ’s avonds al een groot volksfeest uit. Aanhangers van de gekozen president spoedden zich al toeterend naar het Zócalo, het centrale plein van de hoofdstad, waar hij later op de avond acte de presènce zou geven.

Veel kiezers lijken AMLO echter vooral een kans te hebben gegeven om zo de zittende politieke klasse een fikse afstraffing te geven. De kandidaat van de aloude machtspartij PRI, die het land een groot deel van de 20ste eeuw als ‘perfecte dictatuur’ regeerde, werd derde. Die van de centrum-rechtse PAN, die tussen 2000 en 2012 de president leverde, tweede. In beide partijen lijkt na de desastreus verlopen stembusgang een interne machtsstrijd uit te gaan breken.

Tekenend voor het sterke resultaat van AMLO was dat zijn partij, de Beweging voor Nationale Verrnieuwing (Morena) bij gelijktijdig gehouden regionale verkiezingen ook goed presteerde. Morena-kandidaten wonnen waarschijnlijk zes van de negen te vergeven gouverneursposten, evenals de burgemeester van Mexico-Stad, een belangrijke electorale hoofdprijs.

    • Merijn de Waal