‘Instanties maakten ernstige fouten vooraf aan metromoord’

Philip O., die in juli 2017 een man doodstak in een Amsterdamse metro, was destijds met verlof van zijn psychiatrische behandeling bij het AMC. Eerder wist hij tbs te ontlopen.

De politie doet onderzoek na de steekpartij in de metro door Philip O. Dat gebeurde toen de metro stil stond op de halte Venserpolder. Foto Lorenzo Derksen/ANP

Het Academisch Medisch Centrum in Amsterdam (AMC), de reclassering en het Openbaar Ministerie (OM) hebben ernstige fouten gemaakt in de behandeling en beoordeling van Philip O., de man die is veroordeeld voor de zogeheten metromoord uit 2017. Dat schrijft de Volkskrant zaterdag op basis van gezamenlijk onderzoek met televisiezender AT5.

Het misdrijf is in opdracht van het AMC onderzocht door een speciale onderzoekscommissie. Die concludeert dat de verschillende instanties meerdere inschattingsfouten hebben gemaakt voorafgaand aan de steekpartij. Het AMC en de reclassering zeggen tegenover de Volkskrant dat er “miscommunicatie” was tussen de verschillende instanties.

Op 27 juli 2017 stak de 27-jarige psychiatrische patiënt O. met een schilmesje in op een 38-jarige man in de Amsterdamse metro 53. Dat was bij het station Venserpolder. Het slachtoffer overleed, O. werd door de politie overmeesterd. Hij was toen met verlof uit de psychiatrische kliniek van het AMC.

P. kon jeugd-tbs ontlopen

De gemaakte fouten gaan ver terug - tot 2006, het eerste jaar dat O. in aanraking kwam met justitie. Hij werd op zijn zestiende veroordeeld voor poging tot doodslag, maar wist door verhuizing naar het buitenland jeugd-tbs te ontlopen. In de jaren die volgden verhuisde hij meerdere keren, tot hij in het Verenigd Koninkrijk terecht kwam. Ook daar kwam hij meerdere malen in aanraking met de politie. Hij bracht zijn laatste jaar in het VK door in een psychiatrische kliniek.

O. werd in juli 2015 gedwongen uitgezet en door de Britse marechaussee afgeleverd op Schiphol. Het is echter onduidelijk of zijn dossier ook door de Britten is overgedragen. De jeugd-tbs die hem jaren geleden werd opgelegd, lijkt ook geen vervolg te hebben gehad toen O. naar Nederland terugkeerde.

In verkeerde instelling opgenomen

Vlak voor het incident in de metro, in februari 2017, kwam O. opnieuw vrij, ditmaal na een veroordeling voor een gewapende overval. De commissie concludeert dat hij daarna “aan zijn lot werd overgelaten”, totdat hij een paar maanden later gedwongen werd opgenomen in het AMC, nadat hij zijn moeder met een mes had bedreigd. Eigenlijk had O. in een forensische zorginstelling moeten worden opgenomen, wordt geconcludeerd in het rapport. Vanwege plaatsgebrek werd hij echter ondergebracht in de gesloten ‘high care’-afdeling psychiatrie van het ziekenhuis.

Uit communicatie tussen het AMC en de reclassering, die de Volkskrant en AT5 hebben ingezien, blijkt dat het ziekenhuis meermaals heeft gewaarschuwd dat O. binnen de afdeling niet voldoende kon worden behandeld. Het OM en de reclassering hebben ook verkeerde inschattingen gemaakt, door niet op die signalen in te gaan. Het AMC heeft fouten gemaakt in de verdere beoordeling van de O.’s behandeling. Binnen het ziekenhuis was niet de juiste expertise aanwezig voor de behandeling van een patiënt als O. Zo zouden de risico’s van onbegeleid verlof verkeerd zijn ingeschat.

In mei werd O. veroordeeld tot vijf jaar cel en tbs met dwangverpleging voor de dood van het slachtoffer.

    • Lisa Dupuy