Opinie

Verbied ook rookruimtes op kantoor, niet alleen in horeca

Tien jaar geleden werden rokers verbannen uit de horeca. In weerwil van wetenschappelijk advies, stond het kabinet nog wel rookruimtes toe. Uiteindelijk blijkt niemand daarmee gediend, aldus onderzoeker .

Rookruimte van Schiphol. Foto ANP / Roos Koole

Op 1 juli 2008 werd de rookvrije horeca ingevoerd. Op datzelfde moment begon ook mijn promotieonderzoek naar dit onderwerp. Eén van de hoofdconclusies van mijn proefschrift: de rookvrije horeca is in Nederland niet goed ingevoerd. Grote missers waren de uitzonderingen voor kleine cafés, het toestaan van rookruimtes en een televisiecampagne met een man verkleed als sigaret die hardhandig het café werd uitgetrapt. De overheid had dit destijds veel beter aan kunnen pakken, maar belangrijker zijn de lessen voor de toekomst.

Eerst nog even terug naar de invoering van de rookvrije horeca op 1 juli 2008. Het is achteraf makkelijk praten dat de invoering anders had gemoeten, want kon de overheid dat destijds al weten? In dezelfde periode dat voormalig minister van Volksgezondheid Ab Klink de rookvrije horeca doorvoerde, verscheen een publicatie met beleidsaanbevelingen voor het invoeren van rookverboden en nog een tweede publicatie met richtlijnen voor het invoeren van rookverboden van de Wereldgezondheidsorganisatie. Beide publicaties geven duidelijk aan dat je een rookverbod voor de volle 100 procent in moet voeren (zonder uitzonderingen en zonder rookruimtes), vergezeld van een campagne die duidelijk informeert over de gezondheidsschade van meeroken, aangezien dit de reden is voor het invoeren van een rookverbod. Het antwoord is dus: ja, de overheid had kunnen weten dat de invoering anders had gemoeten.

De schoonmaker ademt de rook in

Inmiddels zijn we tien jaar verder en hoewel de naleving van het rookverbod in cafés jarenlang onder de maat is geweest, zitten we nu op 98-procent-naleving. De uitzondering voor kleine cafés is al teruggedraaid en over twee jaar zijn er ook geen rookruimtes meer toegestaan. Die rookruimtes zijn een probleem, omdat de deur vaak openstaat en zelfs uit een afgesloten rookruimte nog schadelijke stoffen weglekken. Bedienen mag niet in rookruimtes, maar de schoonmaker ademt na sluitingstijd wel degelijk tabaksrook in. Koninklijke Horeca Nederland benoemde enkele weken geleden in een position paper dat er miljoenen zijn geïnvesteerd in rookruimtes en dat horecaondernemers dus schade ondervinden omdat de rookruimtes binnenkort weer weg moeten. Als de rookvrije horeca in één keer was ingevoerd zoals aanbevolen door de Wereldgezondheidsorganisatie (zonder rookruimtes), had dat euro’s, demonstraties en rechtszaken gescheeld en hadden longziekten, hartaanvallen en kanker onder bezoekers en werknemers in de horeca voorkomen kunnen worden.

Als de rookvrije horeca in één keer was ingevoerd, had dat euro’s, demonstraties en rechtszaken gescheeld

Laten we rookruimtes daarom niet alleen verbieden in de horeca, maar consequent een volledig rookverbod invoeren op alle werkplekken. Daarnaast moet de reden voor dit nieuwe beleid goed uitgelegd worden aan de bevolking. Het streven naar een rookvrije generatie volstaat niet. De overheid moet via een grootschalige campagne uitleggen dat er ook schadelijke stoffen zitten in tweedehands tabaksrook (meeroken) en derdehands tabaksrook (rook die blijft kleven aan meubels en kleren). En dat die longziekten, hart- en vaatziekten en kanker veroorzaken. Landen als Ierland en Frankrijk hebben hier duidelijke campagnes over gevoerd die als inspiratie kunnen dienen.

Lees ook: Waarom rokers wel willen stoppen maar er niet in slagen

Over twee jaar wordt ook een landelijk rookverbod op schoolpleinen ingevoerd. Sta ook hier geen uitzonderingen toe voor docenten of ouderejaars en kies voor optimale handhaving. Onderzoek van de Universiteit Tilburg wees uit dat een halfslachtig ingevoerd rookverbod op schoolpleinen zelfs averechtse effecten kan hebben. Kortom: het wordt tijd dat de politiek een stap verder gaat dan het omarmen van een rookvrije generatie en ook luistert naar wetenschappelijk onderbouwde adviezen over de implementatie van beleid. Het invoeren van belangrijk tabaksbeleid moet strikter en moet goed worden uitgelegd aan de bevolking.