NRC checkt: ‘Uitstoot scheepvaart evenveel als die van alle auto’s’

Dat zei voormalig minister van milieu Ed Nijpels (VVD) onlangs op een symposium van Triodos.

Internationaal containerschip.

De aanleiding

Vliegtuigen en schepen zijn grote vervuilers, maar zij maken geen deel uit van het klimaatakkoord van Parijs. Ed Nijpels (VVD) sprak daar onlangs, bij een symposium van de bank Triodos, zijn verbazing over uit. De voormalige milieuminister speelt een centrale rol bij de lopende onderhandelingen die moeten leiden tot een halvering van de uitstoot van broeikasgassen in Nederland. Om de vervuiling door vooral zeeschepen te illustreren zei hij: „De scheepvaart geeft evenveel uitstoot als alle auto’s van de hele wereld.”

Waar is het op gebaseerd?

Nijpels noemt als bronnen onder meer NRC-columnist Martijn Katan. Die laatste schreef dat in Nederland tankende schepen voor tweemaal zoveel broeikasgassen zorgen als alle auto’s in Nederland.

En, klopt het?

Vooral door de zware olie zorgt de scheepvaart voor veel vervuiling. De mondiale maritieme branche heeft beterschap beloofd. In 2050 moet de uitstoot van broeikasgassen met de helft zijn teruggebracht. Daarbij gaat het om alle zeeschepen, zo’n 109.000. Om Nijpels’ stelling te checken zetten we hun uitstoot af tegen de bijna 1 miljard auto’s die op deze planeet rondrijden.

Onderzoeksbureau CE Delft heeft de milieu-effecten onlangs onderzocht voor het rapport De feiten op een rij. Daarbij gaat het om de uitstoot van kooldioxide (CO2), stikstofoxiden (NOx) en zwaveloxiden (SOx). „Vergelijkingen tussen schepen en personenauto’s worden heel veel gemaakt”, zegt onderzoeker Dagmar Nelissen van CE Delft. „Eigenlijk is dat niet zo zinvol: je kan beter verschillende vormen van goederentransport naast elkaar zetten.”

Om met kooldioxide te beginnen. Per schip werd in 2015 gemiddeld 8.500 ton CO2 uitgestoten. Als bron voert CE Delft daarbij de Internationale Maritieme Organisatie (IMO) op. In totaal komt er rond de 930 miljoen ton (Mton) kooldioxide via de scheepsschoorsteen naar buiten.

En hoe zit dat bij de auto’s? Die uitstoot is moeilijker te achterhalen. Meer dan de helft van de auto’s rijdt rond in de zogeheten Annex I-landen, waar de VS, Europa, Rusland en Japan onder vallen. Die landen rapporteren de uitstoot aan het VN-klimaatbureau: de 550 miljoen auto’s zijn goed voor bijna 1.600 Mton kooldioxide. Voor de resterende auto’s, deels rijdend in ontwikkelingslanden, zijn de gegevens minder precies. Maximaal zorgen deze auto’s volgens de berekeningen van CE Delft voor 1.900 Mton CO2. In totaal komt de uitstoot dan maximaal op 3.500 Mton CO2 , bijna vier maal zoveel als de zeeschepen. Gaan we uit van de minimale schatting van de onderzoekers dan komt de uitstoot uit op in totaal 1.900 Mton, ruim het dubbele van schepen.

Bij de uitstoot van zwaveloxiden is het beeld compleet anders. Aan SOx komt de scheepvaart volgens het Delftse onderzoek tot een uitstoot van 12 Mton. Bij de auto’s is dat veel minder, omdat die verbrandingsmotoren op een lichtere brandstof draaien, en omdat voor auto’s de eisen voor ontzwaveling van brandstof strenger zijn. De zwaveluitstoot van auto’s komt maximaal uit op 0,35 Mton SOx. Een schijntje in vergelijking met de bijdrage uit de scheepvaart.

En bij stikstofoxiden? Zeeschepen kwamen in 2015 uit op een uitstoot van naar schatting 27 Mton NOx. Bij auto’s ontbreken mondiale gegevens. Slechts 51 landen, goed voor de helft van alle auto’s, komen met betrouwbare data: de totale uitstoot komt daarbij uit op bijna 6 Mton. Ondanks de ontbrekende data kan je veilig aannemen dat dit niet in de buurt komt van de NOx-uitstoot door schepen.

Conclusie

De bewering dat zeeschepen voor evenveel uitstoot zorgen als alle auto’s bij elkaar klopt voor een deel. Als het om zwavel en stikstof gaat, is de vervuiling door schepen groter. Auto’s stoten echter weer twee- tot viermaal zoveel broeikasgas CO2 uit. We beoordelen de stelling dus als deels waar.

Ook een bewering zien langskomen die je gecheckt wilt zien? Mail nrccheckt@nrc.nl of tip via Twitter met de hashtag #nrccheckt
    • Erik van der Walle