Opinie

Vaccinatie is niet verplicht maar wel noodzakelijk

Kinderziekten

Is de Nederlandse samenleving bereid te accepteren dat op termijn een zeker aantal zuigelingen en peuters onnodig overlijdt aan eenvoudige kinderziekten? In dat geval hoeft er niet verontrust te worden gereageerd op het nieuws dat de vaccinatiegraad in het kader van het Rijksvaccinatieprogramma (RVP) alarmerend is gedaald. Afnemende aantallen gevaccineerden betekent afnemende groepsbescherming tegen besmettelijke ziekten, en dus meer kans op besmetting.

Sinds de invoering van vaccinatieprogramma’s zijn generaties opgegroeid in een land zonder kinderziekten. Waar geen kinderen rondlopen met door polio verlamde ledematen. Waar zelden kinderen overlijden aan complicaties van mazelen, rodehond of bof. Waar kortom een beweging van de zogeheten ‘anti-vaxxers’ het idee kan krijgen dat inentingen wel bedacht moeten zijn door een geldbeluste kongsi van farmaceuten en politici. Die beweging is overigens niet een exclusief Nederlands verschijnsel maar doet zich in de meeste landen van de Europese Unie en in de VS voor. Daarnaast zijn er van oudsher mensen die om religieuze redenen tegen inentingen zijn. In Nederland zijn het traditioneel bijvoorbeeld leden van orthodox-christelijke kerken die zich tegen inenting verzetten. Met als gevolg dat de zogeheten ‘bijbelgordel’ met enige regelmaat wordt geteisterd door uitbraken van ziekten, die de rest van de bevolking dankzij die hoge vaccinatiegraad bespaard blijven.

Tot nu toe althans. Want inmiddels zijn uitbraken van kinderziekten buiten de bijbelgordel niet meer denkbeeldig. En de meerderheid van de samenleving is niet bereid de gevolgen daarvan te dragen. De Tweede Kamer toont zich dan ook terecht bezorgd over de dalende vaccinatiegraad en verantwoordelijk staatssecretaris Paul Blokhuis (Volksgezondheid, ChristenUnie) liet woensdag weten die zorgen te delen. Heel urgent zijn die zorgen blijkbaar overigens niet want de bewindspersoon zal pas in het najaar komen met een plan om er iets aan te doen.

De vraag is wat kan de overheid doen om vaccinatie te stimuleren? Een algemene vaccinatieplicht lijkt niet de juiste weg, alleen al omdat die eerder averechtse effecten zal hebben. Dat blijkt ook uit ervaringen in Europese landen als België, Frankrijk en Italië waar die plicht nauwelijks blijkt te handhaven.

De gedachte om vaccinatie verplicht te stellen op kinderdagverblijven – waar ook op deze plek eerder voor is gepleit – wijst de staatssecretaris af. Onder meer omdat weigering van niet-gevaccineerde kinderen, bijvoorbeeld via de Wet kinderopvang, zou stuiten op grondwettelijke bezwaren. De staatssecretaris doelt in dat verband op „onderscheid op grond van godsdienst dan wel levensovertuiging”. Het probleem is evenwel inmiddels breder: mensen verzetten zich ook om andere redenen tegen inenting. En bovendien is het de vraag of het gelijkheidsbeginsel standhoudt in een context waar het gaat om leven en dood.

Juist daarom is dit een vraagstuk dat niet gediend is met polarisatie tussen voor- en tegenstanders. De overheid moet alles op alles zetten om de kennis omtrent besmettelijke ziekten en de waarde van het vaccinatieprogramma breed te delen. Het is bemoedigend dat de staatssecretaris op dat vlak kennelijk wel maatregelen wil nemen. Daarnaast zou hij het in ieder geval mogelijk moeten maken dat ouders via geanonimiseerde data inzicht krijgen in de vaccinatiegraad van het kinderdagverblijf van hun kinderen. Dan kunnen ze zelf kiezen op basis van religie, bijgeloof, of ratio.

In het Commentaar geeft NRC zijn mening over belangrijke nieuwsfeiten. De commentatoren schrijven deze artikelen in samenspraak met de hoofdredactie.