Recensie

Hartverscheurende scènes en gekleurde herinneringen

Film De lovend ontvangen film ‘The Tale’ schetst de gevolgen van seksueel misbruik

Actrice Laura Dern als de 48-jarige documentairemaakster Jennifer Fox en Isabelle Nélisse, die haar als dertienjarige speelt.
Als de 48-jarige documentairemaakster Jennifer Fox (Laura Dern) voor een klas studenten staat, benadrukt zij dat de zoektocht naar de waarheid het allerbelangrijkste is van haar vak. Ironisch genoeg is het haar eigen waarheid die lang buiten schot bleef in haar leven.

Aan het begin van The Tale krijgt Jennifer van haar moeder het opstel dat zij als dertienjarig meisje in 1973 schreef. Hierin doet zij verslag van haar vriendschap met een veel oudere vrouw en man, Mrs. G. en Bill. In haar vrije tijd reed Jenny paard bij Mrs. G., Bill was daar haar hardloopcoach. In het opstel beschrijft zij Bill als haar „oudere vriend”, maar met terugwerkende kracht wordt duidelijk dat de werkelijkheid complexer en pijnlijker is. Zij herinnert zichzelf niet als misbruikslachtoffer, maar ziet haar relatie met Bill in positieve termen. Voor haar vormen Bill en Mrs. G. een surrogaatfamilie, haar thuissituatie is verre van ideaal.

Gekleurde herinneringen

The Tale snijdt een relevant thema aan dat genuanceerd behandeld wordt. Niemand komt er ongeschonden uit. Jennifer heeft gekleurde herinneringen aan een jeugd waarin zij aandacht kreeg van mensen die uit waren op iets anders dan iedereen dacht en veronderstelde. Haar moeder vermoedt wel iets maar doet er, mede op aandringen van haar man, niets mee. De lerares die het opstel nakijkt stelt zich tevreden met het antwoord van Jenny dat alles fictie is. Ook zijn de normen anders dan nu: „het waren de jaren zeventig” wordt als vergoelijking aangedragen. Waarbij aangetekend moet worden dat het heden van The Tale zich afspeelt in 2008.

Toch gaat de op Sundance lovend ontvangen film natuurlijk wel degelijk over nu: over seksueel misbruik en machtsmisbruik van mannen die er jarenlang mee weg kwamen. De film suggereert dat Jennifer niet het enige slachtoffer is van de dubieuze praktijken van Bill.

Dat The Tale geen fictie is maar gebaseerd op het levensverhaal van Jennifer Fox zelf geeft haar film extra gewicht. Bovendien kiest ze voor een bijzondere vorm. Een groot deel van het verhaal behelst flashbacks naar 1973. In een deel van die flashbacks spreekt Jennifer tegen haar jongere zelf, wat het verschil tussen subjectieve en meer objectieve herinneringen illustreert.
Fox laat bovendien eerst een gekleurde herinnering aan haar vroegere zelf zien, waarin een zelfbewuste, vroegrijpe Jennifer voor het eerst Bill ontmoet. Waarop haar moeder (Ellen Burstyn) haar fotoboeken laat zien waarin zij als onzekere, verlegen dertienjarige staat. Vervolgens speelt een ander meisje in de overige flashbacks, eentje die meer overeenkomt met de kwetsbare dertienjarige die Jenny in 1973 was. „Ik was zo klein”, zegt een duidelijk geschokte Jennifer tegen haar moeder als ze de foto’s ziet.

Geen kinderen

De documentairemaakster die bezig is met een film over misbruik in India gaat op zoek naar haar eigen verleden. Bij haar moeder liggen nog brieven, foto’s en documenten in de schuur, Mrs. G. en andere getuigen leven nog. De een ontkent het verleden, de ander bekrachtigt de bange vermoedens van Jennifer. Het duurt lang voor Jennifer de waarheid onder ogen wil zien, het is haar partner die haar met de neus op de feiten drukt. Schrijnende feiten die de volwassen Jennifer uit zelfbehoud jarenlang wegstopte.

The Tale laat niet alleen in een paar hartverscheurende scènes zien hoe gruwelijk misbruik is, maar ook hoe dingen doorwerken. Zo heeft Jennifer geen kinderen en is ze antiburgerlijk. Precies het gedachtegoed dat Bill en Mrs. G. uitdroegen. Dat deze ideeën wellicht geïnternaliseerd zijn sinds haar tienerjaren is iets dat Jennifer ook leert tijdens haar zelfonderzoek. Zonder Bill was zij een ander mens geweest.

    • André Waardenburg