"Met de moestuintjes doen we natuurlijk ook mee. In onze tuin staan sla- en tomatenplantjes."

Frank Ruiter

Dick Boer stopt als topman bij Ahold Delhaize: ‘Die lege agenda is heel eng, denk ik’

In twintig jaar Ahold ontketende Dick Boer de supermarktoorlog, nam hij bol.com over en voltooide hij een fusie met Delhaize. Nu vertrekt hij, en moet hij zijn eigen toekomst vorm gaan geven.

Op zijn afscheidsfeest kreeg Dick Boer een fiets. Een sportief lichtgrijs model, met een stevig metalen frame, een plat stuur en brede banden. Een elektrische, bovendien. Maar tijdens zijn afscheidsinterview, een dag later, spreekt de topman van Ahold Delhaize steevast over een „e-bike”. Eén keer verspreekt hij zich bijna. „Elektr… E-bike.”

Hoe hij het cadeau ook waardeert, met dat hulpmotortje heeft hij enige moeite. „Je kon het aan zijn gezicht zien”, zegt een goede bekende die bij de afscheidsavond was. Boer (60) hecht aan zijn fitheid. Hij maakt op zijn racefiets tochtjes door de duinen, skiet nog fanatiek, draagt een stappenteller en eet gezond.

Op de dag van dit interview heeft Boer nog een week te gaan voordat hij officieel afscheid neemt. Op 1 juli neemt Frans Muller de rol van bestuursvoorzitter over. Dat hij zijn afscheid bij Ahold Delhaize al een week voor zijn vertrek heeft gevierd, heeft praktische redenen. Op donderdag stond de jaarlijkse zomerborrel gepland, dat viel mooi te combineren.

Het werd een emotionele avond, met meer dan vijftienhonderd gasten. Boer moest de prijzen van levensmiddelen van over de hele wereld raden, hij werd ondervraagd door zijn opvolger en er werd een video getoond die zijn loopbaan bij het bedrijf samenvat. „Als je die twintig jaar dan voorbij ziet gaan, denk je wel: wauw, dat heb ik toch maar even gedaan. Dan ben je wel even emotioneel. En dat heb ik niet zo snel.

Een later afscheid had trouwens ook niet gekund. Boer heeft een drukke laatste week voor de boeg: hij moet nog naar de VS voor een laatste vergadering met de commissarissen en een laatste bezoek aan de Amerikaanse collega’s. Ook daarna is zijn agenda nog volgepland met overdrachten en af te ronden zaken. „Tot midden juli, en dan is het echt klaar.”

Vlak voor dit gesprek is hij nog snel naar beneden gegaan, naar de AH To Go in de hal van het hoofdkantoor in Zaandam. Daar wordt deze dagen een speciale ‘CEO-deal’ verkocht, met de lievelingsproducten van Boer. Op het menu een appelframboossapje, een spelttwister kaas en een zakje appelpartjes. Van 4,75 euro voor 3,50 euro.

Een zolder vol schalen

Twintig jaar heeft Boer er bij Ahold opzitten. Hij begon in 1998 bij het bedrijf als hoofd van de Tsjechische supermarkten en werd al na twee jaar benoemd tot directeur van Albert Heijn. Sinds 2011 is hij de hoogste baas bij het supermarktbedrijf. In die twintig jaar ontketende hij de supermarktoorlog, nam hij bol.com over en voltooide hij een fusie tussen Ahold en de Belgische concurrent Delhaize.

Hij is een andere supermarktgebruiker geworden, zegt Boer. Toen hij bij Ahold begon, kocht hij veelal „de basisproducten”. In de loop der jaren is hij meer gaan letten op duurzaamheid en gezondheid, stopt hij veel vaker biologische producten in zijn mandje. En hij koopt niet alleen meer in de winkel.

Winkelt u vaak online?

„Oh ja, daar ben ik heel gemakkelijk in. Alleen kleding koop ik niet via internet. Mijn kostuums ga ik niet online bestellen.”

En de boodschappen?

„Dat zijn we de laatste jaren iets minder gaan doen, omdat onze kinderen het huis uit zijn. Maar als er een grote gebeurtenis is, waar we veel spullen voor nodig hebben, doen we het nog wel.”

Als u in de winkel bent, gaat u dan in de rij staan, of bij de zelfscanner?

„Beide. Ik vind het in mijn eigen winkel in Heemstede leuk om af en toe gewoon in de rij te gaan staan en te kijken wat er gebeurt. Maar als ik écht boodschappen doe, dan kies ik voor zelfscannen. Gewoon lekker makkelijk.”

Aan welke spaaracties doet huize Boer mee?

„Wij sparen altijd voor huishoudelijke producten. Met vier kinderen spaart mijn vrouw alvast voor de volgende generatie. Ik zet die glazen en dat bestek alvast weg voor jullie, zegt ze dan. Onze zolder staat dus vol met spulletjes. En met de moestuintjes doen we natuurlijk ook mee. In onze tuin staan sla- en tomatenplantjes.”

Voor Boer is een supermarkt meer dan een plek om voedingsmiddelen te kopen, zegt hij. Het is ook een „sociale” omgeving, waar mensen samenkomen en contact hebben met elkaar. Die rol had de supermarkt al toen hij als jongen in de kruidenierswinkel van zijn vader in het Zeeuwse Axel begon en dat is nog steeds zo, ondanks alle technologische veranderingen.

Onlangs bracht Albert Heijn een boek uit met visies op de nabije toekomst: bezorging met drones, zelfsturende auto’s die ’s nachts boodschappen komen halen. Maar ook: steeds minder winkelbezoek. Is dat pijnlijk, voor iemand die in de supermarkt opgroeide?

„De winkel verdwijnt niet, daar ben ik van overtuigd. De supermarkt gaat alleen een andere functie krijgen. Het check-outproces zal gemakkelijker gaan. Misschien komt het ooit zover dat je geen enkele handeling meer hoeft te verrichten. Dat je je boodschappen verzamelt en naar buiten loopt, en dat het geld automatisch van je rekening wordt afgeschreven. En ik denk dat je veel meer versproducten gaat zien. Dat houdbare artikelen verdwijnen naar afhaalpunten of thuisbezorgen.”

De uitdaging voor Ahold is volgens Boer om ook een rol te spelen bij andere „consumptiemomenten”. Voor klanten die buitenshuis willen eten heeft Albert Heijn nu al AH To Go, maar aan de klant die uit eten gaat of een kant-en-klare hap via internet bestelt, verdient het bedrijf nog niets. Het ligt dus voor de hand om ook samen te gaan werken met een horecapartner of een maaltijdbezorger, vindt hij. „We moeten niet meer alleen nadenken over food at home”, zegt hij.

Daarnaast zal gezondheid in de toekomst steeds belangrijker worden, verwacht Boer. In Amerikaanse winkels heeft Ahold al diëtisten rondlopen die klanten adviseren hoe ze beter kunnen eten. „Als wereld geven we waanzinnig veel geld uit aan gezondheidszorg, maar niet aan preventie. Die draai moeten we echt maken en de supermarkt kan daar een mooie rol in spelen.”

De anti-Van der Hoeven

In zijn tijd bij Ahold maakte Boer de hoogste pieken en de diepste dalen mee. Hij kwam binnen bij een bedrijf dat werd geleid door Cees van der Hoeven en dat de ene na de andere grote overname deed. Niet lang nadat hij de leiding had gekregen bij Albert Heijn was Boer opeens onderdeel van een bedrijf dat bijna failliet ging na het enorme boekhoudschandaal van begin deze eeuw.

Bij Albert Heijn ging het niet veel beter. Klanten vonden de supermarkt te duur, waardoor het marktaandeel scherp terugliep. „Dat was mijn wake-upcall”, zegt Boer. „Je vraagt jezelf dan af: wat als dit bedrijf verdwijnt? Het ging om onze klanten én onze medewerkers.”

Wat volgde was de supermarktoorlog van 2003, die bijna vier jaar duurde. Boer en zijn team verlaagden vele duizenden producten blijvend in prijs. De tactiek was om de consument en concurrentie telkens te verrassen, zegt Boer. „Normaal begin je met de prijs van cola en bananen, en dan doe je nog een keer bananen en cola. Maar wij deden dan de kaas. Daardoor bleven ze achter ons aanlopen. Op een gegeven moment sprak het NOS-journaal een klant in de winkel die zei: het is hier voordeliger vandaag. Dát wil je bereiken.”

“Een onderneming herpositioneren is het moeilijkste dat je kunt doen. Je moet heel veel doen om de klant terug te krijgen.” Frank Ruiter

Boer staat bekend als een nuchtere Zeeuw. Uitspreken dat hij trots is op zichzelf doet hij niet snel. Terugblikkend op zijn carrière geeft hij voor het eerst toe dat hij „het meest trots” is op wat hij met Albert Heijn heeft gedaan. „Dat heeft de basis gevormd voor het succes van de toekomst. En het was ook het meest ingewikkelde: het herpositioneren van een onderneming is het moeilijkste dat je kunt doen. Je moet heel veel doen om de klant terug te krijgen.”

In vergelijking met sommige van zijn voorgangers is Boer een ingetogen man, die niet de spotlights zoekt. Van der Hoeven was de flamboyante voorman van Ahold die opdook in het ‘Stan Huygens Journaal’, de societyrubriek van De Telegraaf. Diens opvolger Anders Moberg wordt vooral herinnerd vanwege alle ophef over zijn riante salaris en exorbitante vertrekpremie.

Werd het in 2011 tijd voor een andere leider? Een soort anti-Van der Hoeven?

„Het gaat niet om jezelf. Het gaat om het bedrijf, dat is mijn visie. Als ik het bedrijf kon vertegenwoordigen in de media, dan deed ik dat. Voor de consument voegt het niets toe als ik in Stan Huygens ga staan. Leuk om op zo’n borrel te zijn, maar dat heeft geen zin. Dan ben ik misschien minder zichtbaar, maar ik ben liever zichtbaar voor mijn supermarktmanagers dan dat ik mijn privé-bv sta te managen.”

Lees ook dit profiel van Frans Muller, de opvolger van Dick Boer: ‘Hij praat met iedereen, ook met de poetsjuffrouw’

Nu de fusie met Delhaize helemaal is afgerond, is voor Boer het moment aangebroken om het bedrijf door te geven, vindt hij. Aan dat idee moet hij nog even wennen. Tijdens het gesprek heeft de topman het, ook als het over de toekomst van Ahold Delhaize gaat, nog steeds over „we” in plaats van „ze”.

Wat gaat u in uw eerste week als vrij man doen?

„Dan ga ik eens nadenken over mijn toekomst. Hoe die eruit gaat zien, weet ik nog niet precies. Ik wil een actieve besturende rol, maar hoe actief is nog even de vraag. Daar praat ik nu over. En ik wil een paar leuke dingen blijven doen. Ik zit nu in de raad van advies bij G-Star. Vorig jaar ben ik begonnen bij het Concertgebouw. De leuke dingen komen wel op mijn weg, denk ik.”

Een avondje lekker Netflixen…

„Dat heb ik al lang niet meer gedaan. Ik heb twintig jaar gewerkt hier, en ook in de jaren daarvoor heb ik er eigenlijk nooit een moment tussen gehad. Ik stapte altijd van de ene baan in de andere, soms had ik er zelfs twee tegelijkertijd. Dus dit is voor het eerst dat mijn agenda écht leeg is. Ik denk dat het heel erg tegen gaat vallen ook. Dat het heel eng is. Maar aan de andere kant geeft het ook de ruimte om eens goed na te denken en tijd te nemen voor mezelf en mijn gezin.”

Wellicht dat de nieuwe fiets dan van pas komt, zegt Boer. „Vrienden van mij gaan naar Zwitserland fietsen, misschien moet ik dat ook maar eens gaan doen.”

Flink trainen voor de bergen dus?

Boer lacht: „Nou, ik heb een ski-plek waar ik heel graag naar toe ga, in Laax. Dat is niet zo’n hele hoge berg.”

Dus dat kan nog wel zonder elektrische fiets?

„Nee, nee. Dan moet ik wel echt een e-bike hebben, anders red ik het niet.”

    • Joost Pijpker
    • Barbara Rijlaarsdam