Banksy trekt spoor van kritische graffitikunst door Parijs

Straatbeeld

Graffiti-kunstenaar Banksy heeft zijn stempel op Parijs gedrukt. Moet dit werk worden beschermd?

Banksy’s interpretatie van het beroemde schilderij: Napoleon steekt de Alpen over, aan de Avenue des Flandres. Foto Benoit Tessier / Reuters

Hij had nog niet eerder in Parijs toegeslagen. En nu meteen op ten minste zeven verschillende plekken tegelijk. Toen de eerste aan de Britse graffitikunstenaar Banksy toegeschreven werken opdoken, reageerde de Franse kunstscene meteen enthousiast. Nog geen week later is een deel van het werk alweer zwaar gehavend.

De afbeelding van een angstig kijkend zwart meisje dat met een spuitbuis een hakenkruis opfleurt is overgekalkt met onbestemde blauwe lak. Over een morbide werk waarop een hond met drie poten van een man met een zaag een bot krijgt voorgehouden dat kennelijk zijn eigen poot is, heeft de Duitse kunstenares Konny Steding een eigen poster geplakt.

De eerste Banksy’s werden ontdekt op Wereldvluchtelingendag, 20 juni, in het noorden van Parijs. Dat lijkt geen toeval. Het werk van het kind met het hakenkruis was op een muur aangebracht vlakbij Porte de la Chapelle. Dat is de plek waar alle migratiemisère samenkomt in de Franse hoofdstad: er is een overvol opvangcentrum voor migranten, er was (tot de ontruiming deze week) een migrantenkamp met de omineuze bijnaam ‘Colline du Crack’ (crackheuvel) en sinds jaren bedelen Roma-kinderen uit Oost-Europa hier bij auto’s die de A1 uit Lille afkomen.

Een paar straten verderop, aan de Avenue des Flandres, is een ander sjabloonkunstwerk van Banksy gevonden dat een aanklacht tegen de omgang met migranten lijkt te zijn. Het is een bewerking van het beroemde werk van Napoleons huisschilder Louis David. Op het origineel steekt Napoleon in een rode cape op een steigerend paard de Alpen over. In Banksy’s versie is de cape geheel om de figuur op de paard heen gewikkeld, als een gesluierde vrouw die de Alpen oversteekt. Bij de door terroristen in 2015 aangevallen concertzaal Bataclan, is de afbeelding van een verdrietig kijkend gesluierd meisje aangetroffen.

Bescherming Banksy-werken

Op zijn Instagram-account bevestigde de geheimzinnige Britse straatartiest deze week dat hij achter de werken zit, of althans achter een deel daarvan. Een onschuldig muisje (of rat) bij Centre Pompidou zou een ode zijn aan mei 1968, toen Parijs volgens Banksy „de geboorteplaats van sjabloonkunst” was. Bij de Eiffeltoren maakte hij twee andere muisjes (met parasol en bolhoed). Bij het paard van Napoleon plaatste hij op internet het filosofische bijschrift „Liberté, Égalité, Cable TV”.

Om de onaangetaste Banksy-werken te beschermen heeft de Londense straatkunstgalerie Art in the Game de laatste dagen plexiglas voor enkele werken gemonteerd. Sommige mensen zeggen dat Banksy’s werk juist bedoeld is om beschadigd, of – in de graffiticultuur – met tags overgekalkt, te worden. Maar Baptiste Ozenne van Art in the Game zei tegen Libération dat dat zonde zou zijn.

    • Peter Vermaas