Rutte over EU-top: verwacht geen totale oplossing

Donderdag en vrijdag komen de Europese regeringsleiders in Brussel bijeen om voornamelijk de aanpak van de illegale migratie te bespreken.

Premier Rutte staat journalisten te woord bij aankomst in Brussel donderdag. Foto John Thys/AFP

Premier Rutte verwacht geen “totale oplossing” van het migratievraagstuk, maar hoopt wel dat donderdag en vrijdag de eerste afspraken gemaakt kunnen worden over de migratiestroom uit Afrika. Europese regeringsleiders komen bijeen om te spreken over onder meer migratie, de Brexit, de getroebleerde verhoudingen met president Trump en eurozonehervormingen. Bij aankomst in Brussel bleef Rutte tegenover verslaggevers positief: “Ik hoop dat we vanavond besluiten om er alles aan te doen om de stroom uit Afrika beter onder controle te krijgen en ervoor zorgen dat mensen niet meer aan boord van die gevaarlijke bootjes stappen.”

De premier heeft er vertrouwen in dat met Afrikaanse landen afspraken gemaakt kunnen worden om illegale migratie tegen te gaan. De vluchtelingendeal met Turkije in 2016 zou hebben aangetoond dat dit werkt. Ook hoopt Rutte dat er betere afspraken gemaakt kunnen worden over de verdeling van migranten binnen de EU: “Dat landen zoals Italië en Griekenland snappen dat Europa hun steunt, en dat ook landen in Oost-Europa bereid zijn om mee te helpen”.

Premier Conte eist daden

De Italiaanse premier Conte zei donderdag dat hij van de EU verwacht dat het eindelijk actie onderneemt tegen het migratieprobleem. Het verse hoofd van de nieuwe populistische regering in Rome hoopt dat lidstaten solidair zullen zijn met Italië. De Italiaanse regering vindt dat het te veel belast wordt en wil dat andere EU-landen meer migranten opnemen. Conte sluit niet uit dat hij een veto uit zal spreken over de afspraken als hij niet tevreden is. “Italië heeft geen woorden nodig, maar daden. Dit is het moment”, zei hij volgens persbureau AFP.

Voorafgaand aan de bijeenkomst donderdag noemde de Duitse bondskanselier Merkel het migratievraagstuk cruciaal voor de toekomst van de EU. “Europa staat voor veel uitdagingen, maar migratie zou het breekpunt kunnen worden voor de EU”, sprak ze geëmotioneerd in het Duitse parlement. Bij aankomst in Brussel sprak de Hongaarse premier Viktor Orban dat tegen. “Migratie is niet de grote kwestie, dat is democratie in Europa.”

Vluchtelingenproblematiek

Na het hoogtepunt van de migratiecrisis in 2015 laaide de discussie over de kwestie de laatste weken verspreid door Europa weer op. Merkel ligt in de clinch met haar minister van Binnenlandse Zaken Horst Seehofer over het terugsturen migranten aan de Duitse grens, een wens van de minister. De Italianen weigerden onlangs een reddingsschip met vluchtelingen te laten aanmeren. Ook Malta sloot zijn havens tot twee keer toe voor een migrantenboot, om woensdag na toezeggingen van mede-lidstaten over het opnemen van vluchtelingen alsnog overstag te gaan.

De oplossing die boven de Brusselse top hangt is het opvangen van migranten in Noord-Afrika, nog voor ze de gevaarlijke overtocht maken over de Middellandse Zee. Nu is het zo dat migranten die in een EU-land aankomen daar worden opgevangen. De gedachte erachter is dat vluchtelingenkampen opzetten in de regio voorkomt dat asielzoekers in gammele bootjes de zee trotseren, waarmee het tegelijkertijd smokkelaars hun inkomsten ontneemt. Veel EU-leiders voelen wat voor deze oplossing. Hoe ze uitgevoerd moet worden, is alleen diffuus. Zo is Libië instabiel en onveilig. Vluchtelingen daar opvangen is geen makkelijke taak.

Tweede top

De top donderdag is de tweede in een week tijd. Onder druk van een snelle oplossing voor het migrantenprobleem belegden EU-leiders - voornamelijk op aandringen van Merkel, in Duitsland dreigt een regeringscrisis - zondag een informele bijeenkomst. Oost-Europese landen als Tsjechië, Polen en Hongarije boycotten de gelegenheid. Zij zijn gekant tegen de verplichte quota als het gaat om herverdeling van asielzoekers over EU-landen. Uit de top zondag kwamen weinig concrete afspraken. Duidelijk werd dat de EU-leiders op zoek zijn naar een nieuw soort oplossingen: niet meer alle 28 EU-landen hoeven het over een aanpak eens zijn, in kleinere ‘kopgroepjes’ kan er ook gewerkt worden aan maatregelen tegen de migratiestromen.

Lees meer over de migratietop en de migratiecrisis in Europa:

De EU stapelt in wanhoop over de migratiecrisis het ene op het andere plan. Een inventarisatie: Dit zijn de Europese plannen om de migratiecrisis aan te pakken
We kunnen immigratie niet stoppen, tenzij we de welvaartsstaat vaarwel zeggen, schrijf Caroline de Gruyter in haar column. Wat we wél kunnen doen, is migratie beter organiseren
Er is veel verontwaardiging over het scheiden van kinderen van de ouders aan de grens in de VS.Zijn de nieuwe plannen van Tusk – opvang in Noord-Afrika – beter?
Het aantal migranten dat de gevaarlijke oversteek door de bergen van Italië naar Frankrijk waagt neemt sinds een paar weken gestaag toe. De sneeuw smelt, de eerste lichamen van migranten worden gevonden in de Alpen
    • Guus Ritzen
    • Christiaan Paauwe