Ook in Kapelle komt de wereld binnen

Zondagsrust Overal koopzondag in het Zeeuwse Kapelle, of alleen in het toeristische Wemeldinge? Door die vraag is het college van B en W snel geklapt.

De gesloten supermarkt Aldi in Kapelle. Merlin Daleman

Net als zijn gasten is Marc van Opstal, uitbater van Hotel Wemeldinge, niet van hier. Geboren in Brabant. Woonde in Amsterdam, Frankrijk, Kenia. Maar in Wemeldinge voelt hij zich thuis: vrij, open, een dorp met de blik naar buiten.

Het ontbrak de gemeente Kapelle, waaronder Wemeldinge valt, daarom nog wel aan iets, vond Van Opstal: een koopzondag. Het werd de verkiezingsbelofte waarmee hij dit jaar de eerste D66-zetel in de raad veroverde. „Voor verandering moeten we onze ogen niet sluiten”, zegt hij. „Ook hier komt de wereld binnen.”

Van de 12.000 inwoners van het Zuid-Bevelandse Kapelle woont een kwart in het oude vissersdorp Wemeldinge. Achter de dijk ligt de Oosterschelde. Je kunt er mooi duiken, de strandjes liggen in de zomer vol vakantiegangers. Om Wemeldinge echt op de kaart te zetten, zei de plaatselijke middenstand, moeten de winkels ook op zondag open kunnen. Maar dat stuitte in de gereformeerde kerkdorpen Kapelle (7.000 inwoners) en Biezelinge (2.000 inwoners), ook deel van de gemeente, op verzet.

Lees ook de analyse: De koopzondag splijt gemeenten

De koopzondag splijt Kapelle al jaren. Op 29 mei liepen de gemoederen zo hoog op dat de kwestie het net aangetreden college van VVD, CDA en SGP de kop kostte. Nadat de VVD een motie voor zondagsopenstelling aan een meerderheid had geholpen, trok de SGP de stekker eruit. Nog maar 21 dagen na installatie lag het college aan diggelen.

Crisis in Kapelle, dat zagen ze niet aankomen. „Het was niet altijd hosanna, maar dat heb je in ieder bedrijf”, zegt VVD’er Jon Herselman. Hij is sinds 1998 wethouder en zit in de horeca en administratie. In 2011 was Kapelle nog tot Gemeente van het Jaar verkozen, Herselman had zelf de prijs in ontvangst genomen. De fracties werken goed samen, zegt griffier Andrea Meijer, ook als het om heikele punten gaat. „We zijn hier allen op aarde om het zo goed mogelijk te doen voor de burger.”

Alleen die koopzondag, die blijft lastig.

Vóór de verkiezingen was er al een meerderheid in de raad voor uitgebreide zondagsopenstelling. Maar de SGP, mordicus tegen, keerde na een chaotische formatie terug in het college. Er kwam een compromis in het bestuursakkoord: de regeling zou worden verruimd, maar alleen voor het toeristische Wemeldinge. De SGP mocht tegen stemmen, met de oppositie zou het moeten lukken.

„Vergaand”, noemt SGP-leider Keurhorst die concessie. Tornen aan de zondagsrust is onbespreekbaar voor de partij en haar leden. Omdat er geen aanvragen van winkels uit de kern Kapelle kwamen, schaarde Herselman zich achter het compromis.

De gesloten supermarkt Aldi in Kapelle.

Merlin Daleman

Pools bier en verse ham

„Wij van de oppositie moesten maar voor een meerderheid zorgen, heel vreemd”, zegt Peter Ganseman, snackbarhouder in Wemeldinge en namens Gemeentebelang nestor in de Kapelse raad. „Ik vind het zelf een mooi idee, de zondagsrust, maar we leven in een zevendageneconomie.”

En toen was daar op de raadsvergadering ineens Pascal van de Broeke, eigenaar van de Poolse supermarkt in Kapelle die óók op zondag open wilde. Want de vier- à vijfduizend Polen die op Beveland in de mosselen, de aardappelen en de fruitteelt werken, hebben vaak alleen op zondag vrij. Dan willen ze voor hun pasteitjes, Pools bier of verse ham bij zijn winkel terecht kunnen, zegt Van den Broeke. „Anders kom ik ze in het winkelcentrum in Goes tegen.”

Dat praatje van Pascal was „essentieel” zegt D66’er Van Opstal: ineens was er tóch vraag vanuit Kapelle-dorp. Samen met Gemeentebelang en PvdA diende zijn partij een amendement in op het coalitievoorstel. Niet alleen in Wemeldinge, in alle kernen moesten de winkels toestemming krijgen elke zondag open te gaan. En, zeiden de indieners erbij, als we onze zin niet krijgen, stemmen we tegen het Wemeldinge-voorstel. Het was „alles of niets” in de woorden van Ganseman.

Zo zette de oppositie de VVD voor het blok. Meegaan met het amendement had de voorkeur van de partij, maar druiste in tegen de afspraak met de SGP. Een tegenstem zou de rust bewaren, maar dan mochten zelfs in Wemeldinge de winkels niet iedere zondag open. Als de SGP voor het Wemeldinge-voorstel zou stemmen, was de coalitieafspraak gered, maar die partij wilde geen millimeter bewegen. Onbegrijpelijk, volgens Herselman. „Hun handtekening staat ook onder het akkoord. Principes ontslaan je niet van je verplichtingen.”

De VVD schorste de vergadering. Wethouder Herselman en de fractie gingen in overleg. Na vijf minuten waren ze eruit. „Voor”, zeiden de vier fractieleden.

„We hadden nog gehoopt op een handreiking van de VVD”, zegt SGP’er Keurhorst. „Toen die niet kwam, was het gedaan.”

Precies zoals de oppositie het wilde, zegt Herselman: „Dit was natuurlijk puur een test voor de VVD.”

Speelde er meer? Dat Herselman als formateur elke vorm van samenwerking met Peter Ganseman van Gemeentebelang had uitgesloten, bijvoorbeeld? Dat Ganseman al twee keer als wethouder uit een college met Herselman stapte en raadsleden met „lompe koeien” had vergeleken toen hij niet mee mocht doen?

Niets daarvan, zeggen ze bij de oppositie. De Poolse supermarkt is nu iedere zondag open en het is er druk, dat zegt toch genoeg? En als straks de Aldi in Biezelinge overstag gaat, volgen andere winkels vanzelf.

Uit wiens koker het amendement kwam, weten ze bij PvdA en D66 zo snel niet meer. Ganseman aarzelt over zijn woorden. „Ja, iemand moet het initiatief nemen”, zegt hij dan. „Iemand moet iemand bellen.”

Wilde hij Herselman en de VVD een hak zetten? „Ik zit al meer dan dertig jaar in de raad, ik heb die rancune niet. Zij hebben zich niet aan hun afspraak met de SGP gehouden. Dan hadden ze maar ballen moeten tonen.”

    • Rik Rutten