Kent de politie straks elke privécamera?

Verplicht register voor bewakingscamera’s Er zijn steeds meer particuliere bewakingscamera’s. Dat is ook handig voor de politie. Bonden willen een registratieplicht.

Camera’s in een spyshop. Foto Rob Engelaar/ANP

Als het aan de twee grootste Nederlandse politievakbonden ligt, worden particuliere bewakingscamera’s in Nederland straks verplicht geregistreerd. Het voorstel komt van de Nederlandse Politiebond (NPB) en de christelijke ACP.

1 Waarom willen de bonden dit?

De explosieve groei van het aantal bewakingscamera’s bij particulieren kan de politie goed van pas komen bij de opsporing, zegt voorzitter Jan Struijs van de NPB. Maar, zegt hij, dan moet men wel weten waar die hangen. „Nu is er na een misdrijf eerst buurtonderzoek nodig voordat we weten waar camera’s zijn. Bij een lange vluchtroute zijn rechercheurs daar zo dagen mee bezig.”

De camerabeelden zijn een populair hulpmiddel voor de politie geworden, naast traditioneel sporenonderzoek en getuigenverhoren. Struijs geeft het voorbeeld van een bedrijf dat een camera op de vrachtwagens op het eigen terrein richt. „Als er dan net een overvaller uit de buurt door dat gebied vlucht, staat-ie erop.”

2 Om hoeveel camera’s gaat het?

Particulieren kunnen al sinds 2014 vrijwillig hun camera registreren. Daartoe is het project Camera in Beeld in het leven geroepen. In die databank staan inmiddels ongeveer 200.000 camera’s. Twee jaar geleden waren dat er nog maar 100.000.

Volgens een grove schatting van de Nationale Politie beschikken Nederlandse bedrijven en huishoudens over anderhalf miljoen bewakingscamera’s. Dat kunnen simpele videodeurbellen zijn, maar ook professionele beveiligingssystemen. Ze mogen niet op de openbare weg gericht zijn – anders moeten ze worden aangemeld bij de Autoriteit Persoonsgegevens – maar in de praktijk komt toch vaak een aanzienlijk deel van de omgeving op de beelden terecht.

In de databank van de politie staat nu dus nog maar een klein deel van de camera’s. De Nationale Politie, die zegt graag te zien dat dit aantal groeit, vraagt zich af of de door de bonden verlangde verplichte registratie de beste methode is om dat te bereiken, zegt politiewoordvoerder Suzanne van der Graaf.

3 Kan de politie dan straks met iedereen meekijken?

De beelden van een geregistreerde camera zijn niet live te bekijken door de politie. Dankzij de databank weet zij alleen op welke plekken zich camera’s bevinden. Om de beelden te zien, moet een rechercheur nog altijd met een vordering op pad om het materiaal mee te nemen, zegt woordvoerder Van der Graaf. „Op een usb’tje bijvoorbeeld.”

Wel is het tegenwoordig eenvoudiger om na een misdrijf de beelden van een particuliere camera te vorderen. Sinds mei is daar geen toestemming van de officier van justitie meer voor nodig, zegt de woordvoerder. Dagelijks wordt gemiddeld honderd keer gebruik gemaakt van beelden.

4 Is dit een gevaar voor de privacy?

Privacywaakhond Bits of Freedom maakt zich zorgen. „Ik snap dat de politie haar werk efficiënt wil doen”, zegt beleidsadviseur Rejo Zenger, „maar zo’n register normaliseert wel het overal ophangen van camera’s. De overheid zegt eigenlijk: doe maar, dit is goed. Ondertussen ontwikkelt de technologie zich heel snel, bijvoorbeeld met kentekenregistratie en gezichtsherkenning, zonder dat we daarover een discussie voeren.”

En hij gelooft niet dat de particuliere camera’s alleen privéterrein filmen. „Als jij je gevel filmt, film je ook een stukje stoep. Bij elkaar is dat vanzelf een hele straat.”

5 Zijn er buitenlandse registers van bewakingscamera’s?

Databanken voor vrijwillig geregistreerde camera’s komen vaker voor. België voerde eerder deze maand een verplichte registratie in, vertelt Struijs van de NPB, die vorige week nog ter inspiratie in Brussel op bezoek was. Nieuwe camera’s moeten er direct geregistreerd worden, wie al een camera had hangen krijgt daarvoor twee jaar de tijd. Op het niet registreren staat een boete van minimaal 100 euro.

    • Rik Rutten