Albert Rodenboog was 15 jaar de burgemeester van Loppersum. Dit weekend stopt hij.

Foto Sake Elzinga

‘Die boeven hebben er gewoon maximaal gas uit gehaald’

Albert Rodenboog, burgemeester Loppersum Na vijftien jaar Loppersum stopt de ‘aardbevingsburgemeester’ ermee. Minister Wiebes’ besluit de gaswinning te staken leek een uitkomst. Nu overheerst frustratie.

‘Wat moet je nou in Loppersum?” De collega’s van Albert Rodenboog vonden het in 2002 maar een rare overstap. De CDA-wethouder in het West-Groningse dorp Leek besloot een carrièreswitch te maken en werd burgemeester in de noordelijke gemeente. „Ze zeiden: daar gebeurt nooit wat.”

Vijftien jaar later, bij het vertrek van Rodenboog (65), is Loppersum misschien wel de bekendste dorpsgemeente van Nederland – en is er genoeg actie. Je kunt je nauwelijks een ambtstermijn voorstellen met meer ontwikkelingen dan die van Rodenboog. Als gemeente met de meeste en zwaarste door gaswinning veroorzaakte aardbevingen transformeerde het rustige plaatsje van simpelweg één van de Groningse dorpen tot landelijk icoon. Rodenboog werd de ‘aardbevingsburgemeester’ en verscheen vaak in de media.

Een maand geleden maakte de burgemeester – die schat 80 procent van zijn tijd met de aardbevingen bezig te zijn – bekend op 1 juli te stoppen. „We hebben er in november vorig jaar thuis over gepraat”, zegt Rodenboog in zijn kantoor. „We dachten: je bent 65 en je zit er vijftien jaar, dat is een goed moment.” Een pensioen is het niet, zegt hij.

Bij zijn aantreden kende Rodenboog de gemeente zelf ook maar nauwelijks, vertelt hij. Hij wilde graag ergens burgemeester worden, maar wel in de provincie Groningen. „We hebben thuis de kaart op tafel gegooid. Ik zei: Loppersum. Mijn vrouw zei: waar ligt dat? Eigenlijk waren we hier nog nooit geweest. Toen zijn we rond gaan kijken. Het dorp lag er prachtig bij, dat voelde meteen goed.”

Wist u iets van de bevingen toen u in 2003 begon?

„Toen ik me ging verdiepen in de gemeente kwam ik tegen dat er in de jaren 90 wel eens bevingen waren geweest. Dat vond ik interessant, dat kwam in Nederland helemaal niet voor. Toen ik binnenliep zei ik: wie gaat er over aardbevingen? Het college viel helemaal stil. Ze dachten: tja, die nieuwe burgemeester moet ook iets doen. Dus ze zeiden: dat heb jij in de portefeuille.”

Rodenboog prijst het recente besluit van minister Eric Wiebes (Economische Zaken en Klimaat, VVD) om de gaswinning naar nul te brengen. „Het is fantastisch van dit kabinet. Toen de minister me een uur voor de persconferentie belde, viel ik stil. Ik dacht: dit is de beste oplossing. Dit vermindert volgens geologen de kans op zware bevingen.”

Toch gaat hij al snel in het interview over op de problemen die hij en zijn collega’s in de regio hebben met de minister. „De glans van het besluit om naar nul te gaan is helemaal weg. We hebben gebak gegeten, we waren ontzettend blij. Maar de veiligheid, die komt pas in 2021, 2022 terug. Dus wat doen we nou tussen nu en dan met het veilig maken van huizen? De minister wil wachten op rapporten die in juli komen. Maar dat kan je mij niet uitleggen. Er is elke dag nog een risico op een zware klap. Op 1 juli zitten we niet op een winning van 12 miljard.”

De minister zegt: ik wil zeker weten of ik niet onnodig huizen afbreek.

„Ik kan me voorstellen als je vandaag woningen inspecteert dat je dan zegt: let op, er komt een nieuwe werkelijkheid aan. Dat snapt iedereen, dat wil ik als bestuurder ook uitdragen. Maar je kunt het de mensen bij wie dat anderhalf jaar geleden al is gebeurd niet aandoen. Die hebben al veel emotie en energie erin gestopt. Je wilt niet weten wat ik nu langskrijg: huilende mensen, boze mensen. Hoe dom kun je zijn om die gevoelens niet mee te nemen in de afweging?”

Wiebes heeft toch wel iets bereikt.

„Wat dan?”

De winning gaat naar nul, er is een nieuw schadeprotocol...

„Het besluit om naar nul te gaan is fantastisch, maar het is een voorgenomen besluit. Er moet nog heel veel gebeuren. Hoeveel kabinetten hebben we nog voordat we in 2030 zitten? Die rijksoverheid wordt hier niet meer vertrouwd.”

Rodenboog heeft ook zijn vertrouwen verloren in de nieuwe, publiekrechtelijke schadeafhandeling. Die kwam er eind januari als alternatief na jarenlange verwijten dat de aansprakelijke Nederlandse Aardolie Maatschappij (NAM) haar eigen vlees keurde. „Ik vond het een goed moment. Er waren goede gevoelens: het Rijk neemt nu de regie, die gaat de schades afwikkelen. Maar als je nu kijkt wat er gebeurt... Er werd gezegd: we gaan het ruimhartiger doen, we hebben geen gedoe over alles onder de 10.000 euro, en dan doe je 16.000 briefjes de deur uit: nou, het valt toch tegen, we hebben wat meer tijd nodig. Als dat doorgaat dan roept straks iedereen: de NAM mag het weer doen, dat ging toch sneller.”

Moeten we het niet een kans geven?

„Ik weet ook wel dat je een organisatie moet opbouwen. Maar kom op, vijf schadedossiers zijn nu afgehandeld. Hou op! Er zitten meer dan honderd man!”

Staat u wel eens stil bij het effect dat het kan hebben op de inwoners van Loppersum wanneer u uw wantrouwen uitspreekt over het Rijk?

„Ik vertaal datgene wat hier in de samenleving heel sterk leeft. Op het moment dat er wat gebeurt en iedereen spreekt er schande van, en ik begin dan te sussen... Hoezo sussen? Ik voel gewoon met ze mee. Ik heb wekelijks mensen aan tafel die er echt helemaal doorheen zitten. Nou, dat beïnvloedt mijn gedrag ook.”

Bewoners helpen die het moeilijk hebben – daar zegt Rodenboog voldoening uit te hebben gehaald. „Je staat naast de mensen, pakt hun hand vast, helpt mee om ze verder te brengen in het oerwoud van processen en schadeherstel.”

Waarom zette de vuurwerkramp in Enschede wel bestuurlijk alles op zijn kop en de aardbevingen in Groningen niet? Lees een interview met promovendus Arjen Schmidt

Zelf begon hij zijn vertrouwen in het Rijk te verliezen toen toenmalig minister Henk Kamp in 2013 aankondigde onderzoeken te gaan doen naar de gaswinning in plaats van in te grijpen. „Het kabinet heeft mij aan de kant geschoven in het belangrijkste dossier van een burgemeester: openbare orde en veiligheid. In plaats van de productie te verlagen hebben die boeven er gewoon een maximale hoeveelheid gas uitgehaald.”

Hoe keek u naar het meest recente gasdebat in de Tweede Kamer?

„Sinds het nieuwe kabinet kijk ik anders. Ik zie Agnes Mulder [CDA], ik kijk naar Carla Dik-Faber [ChristenUnie], die staan daar echt... hoe kan je dat nou netjes zeggen...”

Ironisch: „Ik maak de coalitie grote complimenten dat ze de rijen gesloten hebben gehouden. Er zat totaal geen beweging in. Dus er zijn goede afspraken gemaakt. Ik merk ook wel aan Agnes dat zij zich heel ongemakkelijk voelt in de rol die ze nu heeft in de coalitie. Maar kijk nou naar Carla. Zij liep hier in Groningen ook rond en zei: we zouden dit, we zouden dat. Nou, die liep in het debat helemaal vast. Die liep helemaal vast!

„Ik begrijp dat wel. Ik snap hoe ongemakkelijk het voor die personen is om in de coalitie de rijen gesloten te houden. Volgens mij is dat een drama voor die dames.”

Je hoort in Groningen wel eens: Rodenboog heeft vooral voor zijn eigen gemeente dingen voor elkaar willen krijgen.

„Als ik bewoners van mijn gemeente aan tafel krijg en het gaat helemaal mis, dan heb ik contacten. Ik praat met de minister, of met de NAM. Of wie dan ook. Dan zeg ik: nu is het gedonder afgelopen, je gaat die mensen helpen. En als dan een buurgemeente denkt: hoe heeft-ie dat nou weer geregeld..? Ik doe dat voor mijn eigen inwoners. In het grote verband doe ik het voor de Groningers, maar ik ben allereerst burgemeester van Loppersum.”

    • Milo van Bokkum