Cobra Museum kampt met problemen

Directiewisseling

Het Cobra Museum in Amstelveen kampt met tekorten: vorig jaar een half miljoen euro. Er moeten weer blockbusters komen.

Op zoek naar nieuwe koers: het Cobra Museum, hier met doeken van Karel Appel tegen de muur, in 2001. Foto Marcel Antonisse

Tot en met 2015 ging het nog goed. De tentoonstellingen over Paul Klee (2012), The Guggenheim Collection (2014) en Miró (2015) trokken genoeg publiek om quitte te spelen. Maar die over Constant (2016), hoewel lovend besproken, trok al minder bezoekers dan verwacht. In 2017 waren in het Cobra Museum in Amstelveen vooral kleinere tentoonstellingen te zien, met een accent op hedendaagse kunst, momenteel is dat Rusteloze Materie. En verder is er natuurlijk de vaste collectie: Karel Appel, Constant, Corneille, Jan Sierhuis.

Aantal bezoekers in 2015: 55.000, in de jaren daarvoor soms 60 à 65.000. Verwachte aantal bezoekers over 2018: ongeveer 40.000. Verwacht exploitatietekort (op een omzet van ruim 2 miljoen): 500.000 euro. Een dergelijk tekort was er ook al in 2017 en in 2016.

En dat bleef niet onopgemerkt. Op 17 april schreef de Amstelveense wethouder van Financiën op zijn blog: „De gemeente maakt jaarlijks een bijdrage van ruim een miljoen over. Toch geeft het museum al een paar jaar tonnen meer uit dan er binnen komt.” Zijn oplossing: weer meer bezoekers trekken, „het roer moet om”. In het nieuwe college is Herbert Raat (VVD) wethouder van Cultuur geworden.

Vorige week vrijdag reageerde het museum publiekelijk op de slechte cijfers. De artistiek directeur, Xander Karskens, draagt zijn taken per 1 juli over aan een ‘algemeen directeur ad interim’, Stefan van Raay. Xander Karskens trad begin 2017 aan, daarvoor was er een half jaar lang geen artistiek directeur. Het begeleidende persbericht vermeldde dat „de financiële situatie” dwingt tot het opnieuw organiseren van „een tentoonstellingsprogrammering gericht op een breed publiek”.

Bestuursvoorzitter Hugo Siblesz ontvangt in zijn werkkamer in het Haagse Vredespaleis, in het dagelijks leven is hij secretaris-generaal van het Hof van Arbitrage. Hij heeft aantekeningen gemaakt van wat hij in elk geval gezegd wil hebben. Zoals: „We hadden heel lang een stabiele private inkomensstroom. 65 procent van het totaal, dat is niet niks - en dat realiseerden we met een beperkte staf van twaalf fte.” En: „Met teruglopende bezoekersaantallen loop je ook andere inkomsten mis: winkel, restaurant, sponsors die niet aanhaken.”

Wat is er fout gegaan?

„We hebben jarenlang het accent gelegd op de bezoekersaantallen, maar de afgelopen anderhalf jaar probeerden we een wat andere artistieke visie uit te rollen. We vonden dat ook spannend, een nieuwe invulling. Maar we hebben moeten constateren dat die artistieke ambitie niet paste bij onze financiële polsstok. Zie ook de te verwachten opstelling van de gemeente, het bekende blog.”

Schrok u daarvan?

„We hadden al eerder een gesprek gehad met de gemeente, in maart. Dat was met de toenmalige cultuurwethouder.”

U zei in dat gesprek: in 2018 verwachten we weer 5 ton verlies?

„Ja. En dan moet je inderdaad iets verzinnen. We hebben in de goede jaren een weerstandsvermogen opgebouwd, maar je kunt zo niet doorgaan.” 

Uw financiële afspraken met de gemeente lopen tot medio 2020.

„ En dat is het al snel. Daarom hebben we ook besloten het roer om te gooien, we willen als bestuur met een geloofwaardig verhaal bij de gemeente op de stoep staan.”

Artistiek directeur Xander Karskens kreeg al met al niet veel tijd.

„Nee, maar die tijd was er ook niet. Als er nog een vierde jaar in diezelfde financiële omstandigheden zou komen… daar wil je wegblijven. Maar het is jammer dat het zo gelopen is.” 

Wat gaat er veranderen?

„De rest van dit jaar gaan we op kosten besparen. En vanaf volgend jaar komt er een ander soort programmering. ”

In de cultuurparagraaf van het nieuwe collegeakkoord staat dat de gemeente meer projectmatig subsidie wil verstrekken.

„Ja, dat is een lastige. Ik begrijp het wel: voor wat hoort wat. Maar op die basis een museum runnen lijkt me zacht gezegd nogal een uitdaging. Er zijn ook nog zulke zaken als collectiebeheer, onderhoud en educatie, in mijn optiek is daar structurele financiering voor nodig. Wij doen nu het onze, we verwachten van de gemeente dat die het zijne doet. Het moet wel van twee kanten komen.”

Hebt u al kennis gemaakt met de nieuwe cultuurwethouder?

„Over twee weken hebben we een gesprek.”   

    • Gretha Pama