China zal ‘geen centimeter’ wijken in de Zuid-Chinese Zee, zegt Xi tegen Mattis

China-VS

Tijdens een bezoek van de Amerikaanse minister van Defensie Jim Mattis aan Beijing maakte president Xi Jinping duidelijk dat de Zuid-Chinese Zee Chinees is en blijft.

De Chinese marine voert een militaire oefening uit in de Zuid-Chinese Zee. Foto Li Gang/AP

De Zuid-Chinese Zee was altijd al van China, is nu van China en blijft van China. Dat geldt net zo hard voor Taiwan. Dat was woensdag de ondubbelzinnige boodschap van de Chinese president Xi Jinping aan de Amerikaanse minister van Defensie Jim Mattis die in Beijing op bezoek was.

Xi maakte duidelijk dat de VS China’s aanspraken op de Zuid-Chinese Zee en op Taiwan zonder meer moeten respecteren en dat daarover niet te onderhandelen valt. „We kunnen zelfs geen centimeter verspelen van het territorium dat ons door onze voorouders is nagelaten”, aldus Xi. „Wat van anderen is, willen we helemaal niet hebben.”

We kunnen zelfs geen centimeter verspelen van het territorium dat ons door onze voorouders is nagelaten. Wat van anderen is, willen we helemaal niet hebben

Xi Jinping, president van China

Daarmee herhaalt Xi een standpunt dat China al langer huldigt: zo’n 85 procent van de Zuid-Chinese Zee zou op historische gronden van China zijn. China ziet Taiwan als een afvallige provincie die vroeg of laat weer onder het gezag van Beijing gebracht moet worden.

Het Permanent Hof van Arbitrage in Den Haag wees de Chinese claim op de Zuid-Chinese Zee in 2016 overigens af. Taiwan is een de facto onafhankelijke eilandstaat die nooit eerder onder gezag van de communistische regering in Beijing viel.

Woody Island

Mattis herinnerde de Chinese minister van Defensie Wei Fenghe, die hij ook in Beijing sprak, aan een uitspraak van Xi tijdens een bezoek aan het Witte Huis in 2015. Toen zei de Chinese president dat hij niet van plan was de eilanden in de Zuid-Chinese Zee te militariseren. Dat is intussen wel gebeurd. China legde de afgelopen jaren een aantal kunstmatige eilandjes aan in de Zuid-Chinese Zee, en intussen heeft China op de Spratly-eilanden lucht- en andere afweersystemen geïnstalleerd. Ook landden er Chinese bommenwerpers op een eiland in de Zuid-Chinese Zee, vermoedelijk op Woody Island, een van de Paracel-eilanden. Die worden ook geclaimd door Vietnam en Taiwan.

Daarop sloten de Verenigde Staten China in mei van deelname aan RIMPAC uit: een grote, tweejaarlijkse militaire oefening rondom Hawaii waaraan zo’n twintig landen inclusief Japan en India deelnemen. Mattis zei in Beijing dat de uitsluiting een eerste Amerikaanse reactie was op de Chinese militarisering van de Zuid-Chinese Zee. Hij stelde dat China meer rekening moest houden met de belangen van andere landen in de regio.

De Chinese president Xi Jinping (rechts) en de Amerikaanse minister van Defensie Jim Mattis schudden elkaar de hand tijdens een ontmoeting in Beijing op 27 juni.

Foto Lolita Baldor/AP

Uitdijend handelsconflict

De spanningen rondom Taiwan zijn al groot sinds het aantreden van de Taiwanese president Tsai-Ing-wen in mei 2016. Zij erkent niet dat Taiwan deel uitmaakt van één groot China, terwijl dat voor China een heilig principe is. Toen ook de Amerikaanse president Donald Trump kort na zijn aantreden in 2017 leek te willen afstappen van dat principe, leidde dit tot hevige reacties van de Chinese overheid.

De VS zijn onder Trump meer dan eerdere regeringen bereid wapens aan Taiwan te leveren. Ook openden de VS onlangs een grote informele Amerikaanse vertegenwoordiging in de Taiwanese hoofdstad Taipei en werd het makkelijker voor hoge Amerikaanse ambtenaren om Taiwan te bezoeken.

De fundamentele verschillen in opvattingen tussen de VS en China rond de Zuid-Chinese Zee en Taiwan vallen samen met een uitdijend handelsconflict tussen de VS en China. De koers van de Chinese munt daalt onder de dreiging van een handelsoorlog. Ook heeft de Chinese overheid maatregelen genomen om negatieve effecten op de economie te ondervangen.

Toch lijken beide landen erop gericht om de spanningen niet te zeer op te voeren. Het bezoek van Mattis had als voornaamste doel om in elk geval de communicatiekanalen ook op militair gebied open te houden.

    • Garrie van Pinxteren