Als een kudde gnoes over de doodenge trap

Lezersoproep Trappen Halve treden, trappen waar je alleen schuin over kunt lopen en een trap als een blad papier: lezers delen hun ‘trap met een verhaal’.

Een trap in het Russische Toljatti. Daar beginnen ze gewoon met bouwen, "en onder of bovenaan de trap kijk je wat er overblijft," schrijft Ambrosius Baanders. Het leidt tot geheide nekbrekers; hele grote of juist mini-tredes, zoals op deze foto.

De trap houdt u, de lezer, bezig. Nadat wetenschapsredacteur Karel Berkhout zich boog over de perfecte verhouding van een trap, reageerden tientallen lezers op een oproep om hun trappenleed te delen. U schept er, zo blijkt uit deze mails, een zeker genoegen in om u aan trappen te ergeren. Vooral de brede, leuningloze trap in de openbare ruimte lokt woede en hoon uit. De trap in de Rotterdamse Koopgoot werd veel genoemd („alleen schuin eroverheen lopen werkt”, zegt Jennefer Verbeek). In haar woonplaats Waddinxveen ergert Annette van den Berg („de zestig gepasseerd”) zich aan de brede trap in het winkelcentrum.[6]. „Ik kan nooit beslissen: Neem ik een stap of toch twee per tree? Of wissel ik het aantal stappen af?”

De brede trap in het winkelcentrum van Waddinxveen. Foto Annette van den Berg

Louis van Andel houdt bij iedere trede hoop in het hypermoderne station van Arnhem. „De vólgende stap gaat goed.” Maar er is echt geen ritme te vinden „en dat heeft dan weer iets moois”.

Lees ook Bestaat er een ideale trap waarop je niet zo makkelijk struikelt?

Of een trap gevaarlijk is, blijkt ‘ook maar een mening’. Uit de diverse inzendingen komt naar voren dat op het oog gevaarlijke trappen leiden tot risicomijdend gedrag en dus tot minder ongelukken. Zo gaan er „wonder boven wonder” dagelijks honderden leerlingen tamelijk probleemloos over de trap van het Fioretti College in Lisse, schrijft Daniëlle Stelma. Iedere nieuwe leerling spreekt zijn afschuw over de ‘doodenge trap’ uit. Misschien is hier sprake van het Okavango-effect. In deze delta in Botswana verkleinen gnoes hun risico op een dodelijke krokodillen-aanval door met z’n honderden tegelijk een rivier over te steken. Zo houden de hordes leerlingen die na ieder belsignaal over de trappen drommen elkaar wellicht overeind.

Architect Rob Moritz zag zijn kans schoon om de prachtige trappen die architectenbureau 19hetatelier ontwierp nog eens onder de aandacht te brengen. Net als het gebouw hebben de trappen in het Historisch Centrum Overijssel de vorm van een nonchalant omgevouwen blad papier. En ja, geeft Moritz toe; als je van boven komt is zo’n trap „wel een beetje eng”. Ook is er „wel eens iemand afgevallen, maar bij mijn weten niet meer dan bij een gewone trap”.

De trap in het Historisch Centrum Overijssel

Overigens kan risicomijdend gedrag weer een nieuw risico uitlokken. Zo was Hans van Smoorenburg op zijn hoede toen hij fruit ging halen voor zijn zieke vrouw in Khao Sok (Thailand). Zij bleef op bed in hun hutje, hij ging op pad. „Gedrild” door de trappen op zijn werk hield hij de leuningen van het wankele trapje dat naar hun hutje leidde, stevig vast, „zeer stevig”, zelfs. Toen hij dan toch uitgleed op het natte houten trapje, klemde hij zijn arm vast in plaats van los te laten: sleutelbeen gebroken.

Volgens Corry Westgeest is de trap nooit meegeëvolueerd met de moderne mens. „Mensen zijn groter geworden waardoor de verhouding mens en trap niet meer klopt, zeker wat betreft de aantrede.” Jammer, vindt Westgeest. Ook omdat traplopen „hierdoor als zware arbeid wordt ervaren.” Als docent ismakogie (een bewegingsleer) weet zij welke techniek kan helpen. „Van belang is daarbij dat de hele voet op de trede gezet kan worden, waardoor je jezelf door de hiel naar de grond te veren omhoog kan duwen.” De door Westgeest beloofde effecten van deze traplooptechniek zijn niet gering. „Het bevordert de gezondheid en je zult merken dat traplopen lichter wordt.”

Als één ding duidelijk wordt uit de mails, dan is het dat het Nederlandse trappenleed wel meevalt. In Rusland, schrijft Ambrosius Baanders bijvoorbeeld, wordt nooit van tevoren berekend hoe hoog de treden moeten zijn om goed ‘uit te komen’ bij de bouw. „Je begint gewoon met bouwen en onder of bovenaan de trap kijk je wat er overblijft.” Het leidt tot geheide nekbrekers; hele grote of juist mini-tredes. Overigens verraadt de zorgvuldige compositie en uitsnede van Baanders’ foto een zekere liefde voor het land met zijn malle traptreetjes.

    • Merel Thie