Recensie

The Staircase: van de trap gevallen of vermoord?

True Crime De vele true-crime-series zijn allemaal schatplichtig aan The Staircase (2004). Netflix komt nu met verse ontwikkelingen in de moordzaak. Maar dat de editor verliefd werd op de verdachte, zit er niet in.

De van moord verdachte Michael Peterson en zijn overleden vrouw Kathleen. Netflix

De Netflix-documentaireserie Making a Murderer zorgde eind 2015 voor een flinke boost van het true crime-genre. De Amerikaanse serie over een moordzaak en de verbijsterende ontwikkelingen in de rechtszaal zorgde voor een golf aan vergelijkbare documentaires, series en podcasts, elk van wisselende kwaliteit. Al deze producties, van The Jinx tot Evil Genius en van Serial tot Amanda Knox, zijn schatplichtig aan een reeks die wordt gezien als de moeder van de moderne true crime-series: The Staircase uit 2004.

De basis is simpel: heeft schrijver Michael Peterson zijn vrouw Kathleen Peterson op 9 december 2001 vermoord in Durham, North Carolina? Michael zegt dat hij zijn vrouw onderaan de trap van hun huis vond nadat ze laat op de avond was gevallen. De autoriteiten verdenken hem er al snel van haar van de trap te hebben gegooid, mogelijk nadat hij haar met een object tegen het hoofd heeft geslagen. Wie moeten we geloven?

The Staircase is meer dan een whodunnit, het is een duik in de geest van een geheimzinnige man, een ontnuchterende kijk achter de schermen van een moordzaak en een scherpe veroordeling van het Amerikaanse rechtssysteem en, in minder mate, de media. De Franse regisseur Jean-Xavier de Lestrade volgde de verdachte, zijn advocaten en zijn familie voor, tijdens en na de rechtszaak.

De oorspronkelijke achtdelige reeks werd in 2004 uitgezonden op de Franse en Amerikaanse tv. Het verhaal was toen nog niet afgerond. Inmiddels heeft de serie dertien hoofdstukken, waarvan de drie nieuwste delen zijn geproduceerd door Netflix. De streamingdienst heeft de oude delen ook aangeschaft en presenteert de serie nu voor een nieuw publiek. De complete versie van The Staircase beslaat zo’n vijftien jaar en brengt ons naar de huidige tijd.

De Lestrade heeft meer dan duizend uur gefilmd en dat merk je. De regisseur en zijn team behandelen de zaak met veel oog voor detail. Dat maakt van The Staircase soms ook taaie kost. Niet iedereen zal de aandacht bij de ellenlange rechtbankscènes kunnen vasthouden. Wie een spetterende vlotte serie in de stijl van Wild Wild Country verwacht, zal bedrogen uitkomen.

Dat neemt niet weg dat The Staircase vaak fascinerend is. Peterson heeft een opmerkelijk levensverhaal, vol geheimen. De serie geeft die geheimen geleidelijk prijs, iets wat past bij het genre.

De Staircase-praatgroep

De camera van De Lestrade mocht vrijwel overal aanwezig zijn, ook bij de besprekingen van de verdedigingsstrategieën. Soms gaat het er luchtig aan toe. Zo zien we Peterson en zijn advocaten grapjes maken. „We hebben een Johnnie Cochran-uitdrukking nodig” zegt iemand op een gegeven moment, verwijzend naar de rechtszaak tegen O.J. Simpson en de oneliner van diens advocaat: „If it doesn’t fit, you must acquit”.

Toch beginnen er naar verloop van tijd een paar dingen te knagen. Net zoals bij Making a Murderer krijgen we het verhaal grotendeels van één kant gepresenteerd, wat het bijna onmogelijk maakt om de moordzaak objectief te bekijken. Verder verzwijgt De Lestrade een opmerkelijk feit: tijdens de opnames werd zijn editor Sophie Brunet verliefd op Peterson. Volgens de regisseur had dit geen effect op zijn serie, maar het is vreemd dat het niet te sprake komt.

Het indrukwekkendste moment in de laatste aflevering gaat over de documentairemakers zelf . De zus van Kathleen Peterson valt in de rechtbank niet alleen Michael en zijn advocaten aan, maar is ook keihard in haar oordeel over de makers van The Staircase: deze „pseudodocumentaire” heeft volgens haar levens verwoest.

Uiteindelijk blijft je als kijker enigszins gefrustreerd achter. Zelfs na al die uren heb je het gevoel dat je nog steeds geen grip op Peterson hebt. De laatste minuten zorgen voor kippenvel, mede dankzij de inzet van een Leonard Cohen-lied. Na afloop heb je de drang om een Staircase-praatgroep op te richten.

    • Thijs Schrik