Kleuters hebben steeds meer zelfbeheersing

Psychologie Kleuters van nu kunnen een snoepje beter laten liggen dan die van veertig jaar geleden. Hoe komt dat?

Marshmallows Foto Getty Images

Welke kleuters konden zich beter beheersen, die uit de jaren zestig of die van nu?

De uitslag komt misschien als een verrassing: moderne kleuters hebben meer zelfcontrole. Dit blijkt een uitvoerige vergelijking van scores op de marshmallowtest uit de jaren 60, 80 en 2000, die een team van psychologen deze week heeft gepubliceerd in Developmental Psychology. Huidige kleuters konden gemiddeld een derde langer wachten dan hun voorgangers veertig jaar eerder.

Lees ook: Marshmallowtest voorspelt toch niet ons latere gedrag

De marshmallowtest is een beroemde, simpele psychologische test op zelfcontrole. Hoe lang kan een vierjarige van een snoepje afblijven dat voor hem ligt, met de belofte dat hij dan na tien minuten of zo een tweede krijgt? De simpele test geldt als meting van zelfcontrole. Wie zo jong al zijn snoeplust lang kan onderdrukken, zal ook later in het leven meer succes hebben op school en het werk, al wordt die samenhang ook wel betwijfeld.

De onderzoekers, onder leiding van Stephanie Carlson (universiteit van Minnesota), konden met statistische analyses uitsluiten dat de verbeterde scores het gevolg waren van verschillen in leeftijd, achtergrond, sekse of meetmethodes.

Abstracter denken

Wat is dan de oorzaak? De psychologen wijzen op het stijgende IQ sinds de jaren zestig (3 punten per 10 jaar, het Flynn-effect). Maar ze wijzen ook op experimenten waaruit blijkt dat kinderen nu op jongere leeftijd al abstracter kunnen denken dan vroeger, waardoor ze nu beter het soort emotionele keuzes als in de Marshmallowtest aankunnen. De grote toename van het voorschoolse onderwijs, dat ook nog eens veel sterker dan ooit gericht is op schools kennis, zou daar debet aan kunnen zijn.

Een andere factor is de andere wijze van opvoeding: doordat de ouders hun kinderen tegenwoordig meer autonomie geven zouden ze ook meer zelfbeheersing leren dan in de oudere autoritaire ‘bevelsopvoeding’ die in de jaren zestig nog normaler was.

En ja, de psychologen hebben ook een antwoord voor de mensen die kleuters nu vooral mateloos op tablets in de weer zien. De beschikbaarheid van moderne elektronica maakt het sommige kinderen moeilijker om zich te richten op minder bevredigende taken, zoals huiswerk of grasmaaien, maar – ironisch genoeg, zeggen de psychologen – het abstracte denken en het concentratievermogen dat de kinderen aanleren met al die apps maakt het hen ook makkelijker zelfcontrole toe te passen als ze iets echt graag willen. Beter dan vroeger in ieder geval.

    • Hendrik Spiering