‘Echt Amerikaans icoon’ speelt Trumps spel niet mee

Importheffingen Het handelsconflict begint pijn te doen in de VS, door tegenmaatregelen van de EU. Maar of Trump inbindt, is nog maar zeer de vraag.

Vorig jaar februari poseerden president Trump en vicepresident Mike Pence nog trots voor het Witte Huis met een paar Harleys en leden van de bedrijfstop. Nu lijkt de liefde bekoeld. Foto Carlos Barria / Reuters

Het leverde een mediageniek plaatje op, de blinkende Harley-Davidsons die bij het Witte Huis stonden opgesteld. Onder het oog van de camera’s liep president Donald Trump vorig jaar februari naar de motoren toe, om daarna ferm de hand te drukken van de topbestuurders van de motorfabrikant. Die waren getooid in lederen jacks met daarop het trotse Harley-Davidson-logo. „Dank jullie, Harley-Davidson, voor het maken van dingen in Amerika”, zei Trump even later bij een ontmoeting waarbij ook vakbonden van het bedrijf uit Milwaukee, in de staat Wisconsin, aanwezig waren.

Een „echt Amerikaans icoon”, noemde Trump Harley-Davidson toen. Het is inmiddels wel een icoon waarmee hij overhoop ligt. Want uitgerekend dit bedrijf, dat grotendeels in de Verenigde Staten produceert, wil banen naar het buitenland verhuizen in reactie op Trumps eigen handelsbeleid. Maandag kondigde het bedrijf met ruim 6.000 werknemers aan dat het de productie van motoren voor de Europese markt zal verhuizen naar zijn „internationale faciliteiten”. Buiten de VS heeft Harley-Davidson fabrieken in India, Brazilië en Thailand. Hoeveel banen uit de VS verdwijnen, is onduidelijk.

Het bedrijf probeert de schade te beperken van represailles van de Europese Unie tegen Trumps staal- en aluminiumheffingen. De Amerikaanse regering voerde op 1 juni een invoertarief in van 25 procent op staal en van 10 procent op aluminium uit onder meer de EU, Canada en Mexico. De EU sloeg vorige week terug met invoerheffingen ter waarde van 2,8 miljard euro op een reeks producten uit de VS, waaronder motoren. Daarop gaat een tarief gelden van 31 procent, in plaats van 5 procent zoals eerder.

2.200 dollar duurder

Volgens regels van de Wereldhandelsorganisatie mogen landen in principe terugslaan als ze worden getroffen door invoertarieven, mits de tegenmaatregelen dezelfde waarde hebben als de tarieven van de ander. De EU opereert strategisch: de staten waar Trump en zijn Republikeinen politieke steun nodig hebben, worden geraakt. Wisconsin, in 2016 krap door Trump gewonnen, is er zo een.

Een Harley die naar de EU wordt geëxporteerd, wordt door het nieuwe EU-tarief zo’n 2.200 dollar (1.900 euro) duurder, zo rekent Harley-Davidson voor. Het bedrijf wil deze „enorme kosten” niet doorberekenen en verplaatst liever de productie om de invoerheffingen te omzeilen.

Europa is, na de VS, de tweede markt voor Harley-Davidson (omzet: 5 miljard euro). Buitenlandse verkoop wordt steeds belangrijker, omdat Amerikaanse millennials de topzware motoren veel minder graag willen hebben dan babyboomers. De verkoop van Harley-Davidsons in de VS loopt al jaren terug (in het eerste kwartaal van 2018 met 15 procent, tot 39.000 in de VS), hoe hard de bikers die Trump in zijn campagne steunden hun motoren ook lieten ronken.

Gokken op verzet

Het handelsconflict begint pijn te doen, ook in het Witte Huis zelf. In een serie tweets gaf de president Harley-Davidson – dat ‘Amerikaanse icoon’ – ervan langs. Het bedrijf zou de tarieven alleen maar als een „excuus” gebruiken om banen te verplaatsen. Trump uitte een dreigement: Harley-Davidson zou het niet in zijn hoofd moeten halen om vanuit buitenlandse fabrieken naar de VS te exporteren – iets wat tot dusver niet aan de orde is – anders dreigen „ongekende belastingen”. Als er toch banen verhuizen, dan is dat „het begin van het einde” en een „capitulatie”.

Lees ook de column van Caroline de Gruyter: Een handelsoorlog kent geen winnaars

Wat nu? De EU gokt erop dat er zo veel binnenlands verzet zal ontstaan tegen Trumps staaltarieven dat hij zal moeten inbinden. „Je probeert de politieke balans in de VS te doen omslaan via een slimme reeks maatregelen die specifieke staten raken”, zo legde voormalig Eurocommissaris Pascal Lamy (Handel) de strategie uit in een interview met NRC in maart. Of dit ook gaat lukken, is de vraag. Trumps kiezers kunnen ook simpelweg anderen, zoals de EU, de schuld gaan geven van banenverlies door het handelsconflict. Regelmatig noemt de president de EU, samen met onder meer China, Canada en Mexico als tegenstanders die moedwillig het Amerikaanse handelstekort opdrijven.

Vooralsnog is de president onder zijn eigen, Republikeinse kiezers zeer populair. Zijn populariteitscijfers onder álle kiezers blijven laag, maar meerderheid van alle kiezers is wel tevreden met zijn economische beleid, aldus een peiling van CNBC. De economische hausse, aangejaagd door Trumps ongekende belastingverlagingen en overheidsuitgaven, maakt baanverlies zoals bij Harley-Davidson wat draaglijker. Tot dusver is zwaar verzet van het bedrijfsleven, van vakbonden en van partijgenoten tegen Trumps handelspolitiek uitgebleven. Dat dit ook zo blijft, wordt wel onwaarschijnlijker als het conflict escaleert tot een echte handelsoorlog. Dat scenario wordt steeds waarschijnlijker. Tussen alle tweets van Trump over Harley-Davidson zat er ook eentje over de EU: een „studie” over de invoering van hogere importtarieven op Europese auto’s is bijna klaar. Daarover maakt met name Duitsland zich steeds grotere zorgen.

Botsing met China

Ook in Trumps ruzie met China ligt escalatie op de loer. Leden van de Amerikaanse regering zinspeelden maandag op nieuwe restricties op investeringen uit China in de Amerikaanse technologiesector. China zou technologie stelen, een klacht die overigens ook in Europa klinkt. Vooral techaandelen doken in de min op de Amerikaanse, Europese en Chinese beurzen, hoewel ze dinsdag weer wat terrein terugwonnen.

Onlangs kondigde Trump invoerheffingen ter waarde van 50 miljard dollar (43 miljard euro) aan op Chinese producten. China trof meteen een reeks Amerikaanse producten voor hetzelfde bedrag, waaronder sojabonen. Die worden in Iowa gemaakt, een staat die Trump in 2016 won. Daar neemt nu het gemor over de president toe. Alle zes congresgresleden uit Iowa, op één na Republikein, schreven onlangs in een brief aan de president: „Meneer de president, deze tarieven hebben echte consequenties in staten als Iowa.”

Lees ook het interview met voormalig Eurocommissaris Pascal Lamy: ‘Dit is een provocatie aan het adres van Europa’
    • Mark Beunderman