Brede steun voor Klimaatwet: 95 procent CO2-reductie

Klimaat De in de wet vastgelegde klimaatdoelen moeten disciplinerend werken voor de politiek.

Het terrein van de kolencentrale van Nuon aan de Hemweg in Amsterdam. Foto Niels Wenstedt/ANP

Na acht maanden onderhandelen hebben de vier coalitiepartijen en drie oppositiepartijen een akkoord bereikt over een ambitieuze klimaatwet. GroenLinks, PvdA, D66, SP, ChristenUnie, VVD en CDA willen de uitstoot van broeikasgassen in 2030 terugbrengen tot 49 procent van het niveau van 1990. In 2050 moet de uitstoot zelfs met 95 procent gereduceerd zijn. Ook moet in dat jaar de volledige elektriciteitsproductie CO2-neutraal worden opgewekt.

Met ongekende eensgezindheid – de zeven partijen zijn goed voor 113 Tweede Kamerzetels – presenteerden de fracties woensdag de Klimaatwet. Het plan om een wet met concrete klimaatdoelen op te stellen werd in 2015 gelanceerd door Jesse Klaver (GroenLinks) en Diederik Samsom (PvdA). Later sloten D66, SP en ChristenUnie zich daarbij aan. In het regeerakkoord committeerden VVD en CDA zich aan de 49 procent-doelstelling voor 2030. De uiteindelijke Klimaatwet gaat voor 2030 minder ver dan GroenLinks en PvdA oorspronkelijk wilden, maar heeft in tegenstelling tot dat plan wel een harde en lastige doelstelling voor 2050.

Geen sancties

De in de wet vastgelegde doelen moeten disciplinerend werken voor de politiek, net zoals financiële kaders dat voor de begroting doen. Elk jaar gaat de Kamer op de vierde donderdag in oktober, ‘Klimaat-Prinsjesdag’, controleren of het kabinet voldoende doet om de doelen te halen. Dat gebeurt op basis van inschattingen van het Planbureau voor de Leefomgeving en de Raad van State. Worden de doelen niet gehaald, dan moeten er extra maatregelen genomen worden, bijvoorbeeld vervuiling extra belasten of vergroening meer subsidiëren.

Er zijn echter geen sancties, zoals boetes, die de politiek zichzelf oplegt. Ook zijn „de doelstellingen in de wet niet extern afdwingbare normen”, waarmee de politici willen voorkomen dat burgers via de rechter proberen maatregelen af te dwingen. De Kamer kan deze gang naar de rechter echter niet helemaal blokkeren. Ook zonder Klimaatwet lukte het Stichting Urgenda om een zaak tegen de staat te winnen. Het hoger beroep loopt nog.

Lees ook het profiel over de directeur van Urgenda: Niet bang de staat voor de rechter te dagen

Moeizaam overleg

Voor de uitvoering van de plannen zijn de partijen sterk afhankelijk van het Klimaatakkoord waarover momenteel nog onderhandeld wordt. Dat akkoord moet in 2030 leiden tot een CO2-reductie van 49 procent. Het overleg, verdeeld over de klimaattafels industrie, elektriciteitsproductie, gebouwde omgeving, landbouw en mobiliteit, verloopt gemiddeld genomen moeizaam. Op 10 juli wordt een voorlopig akkoord op hoofdlijnen gepresenteerd, maar het is nu de vraag hoe concreet dit wordt. De uitkomsten worden dan in de zomer doorgerekend door het Planbureau voor de Leefomgeving.

Volgens directeur Olof van der Gaag van de Nederlandse Vereniging Duurzame Energie kan de wet al komend voorjaar zijn nut bewijzen. „Stel dat dit kabinet in maart zijn meerderheid in de Eerste Kamer verliest, dan is direct het voordeel dat je weet dat het beleid om tot een CO2-reductie te komen de steun van zeven partijen heeft.”

Lees ook: Rol Samsom bij nieuw klimaatakkoord
    • Emilie van Outeren
    • Erik van der Walle