Bijna alle hulporganisaties nu weg uit de Middellandse Zee

Migratie

De weigering schepen te laten aanmeren of uitvaren maakt nu ook werk laatste hulporganisaties bijna onmogelijk.

Migranten op de Lifeline op 21 juni 2018. Foto Reuters

Vanaf hulpschip Aquarius, varend ten noorden van Tunesië, klinkt hulpcoördinator Aloys Vimard van Artsen zonder Grenzen (AzG) radeloos. Zijn schip moest onlangs al helemaal naar Spanje varen met aan boord 629 bij Libië geredde migranten. Nu is de Aquarius drie dagen onderweg naar het Franse Marseille, omdat het op Malta niet bevoorraad mag worden. „De toegang werd geweigerd, zonder opgaaf van reden. Naar Italië kunnen we ook niet meer. EU-landen maken het in de dodelijkste periode van het jaar onmogelijk om mensen te redden”, zegt Vimard.

Nu woensdagavond ook hulpschip Lifeline in het Maltese Valletta aan de ketting werd gelegd, is er nog maar één schip van een hulporganisatie actief voor de Libische kust. Begin 2017 waren dat er vijftien.

Ondertussen loopt het dodental weer gestaag op. Volgens schattingen van de VN zijn er dit jaar op de Middellandse Zee 1063 mensen verdronken, vooral op de route naar Italië. Nu er bij een rustige zee in het voorjaar minder reddingsschepen zijn neemt bovendien de kans toe dat bootmigranten ongemerkt verdrinken.

Een deel van de hulporganisaties vertrok vorig jaar na agressieve manoeuvres van de Libische kustwacht, die mede door de EU wordt gefinancierd, en de Italiaanse eis dat er voortaan gewapende agenten mee zouden varen. De weigering om schepen te laten aanmeren of uitvaren maakt nu ook het werk voor de laatste hulporganisaties nagenoeg onmogelijk.

EU-landen maken het in de dodelijkste periode van het jaar onmogelijk om mensen te redden

Zes dagen ronddobberen

De Lifeline dobberde zes dagen met 244 migranten aan boord voor de Maltese kust. Hulporganisatie Mission Lifeline waarschuwde dat er slachtoffers zouden vallen als niet snel kon worden aangemeerd. Malta wilde eerst garanties van andere EU-landen dat ze het merendeel van de migranten zouden overnemen. Daartoe bleken tien landen uiteindelijk bereid, waaronder Nederland, dat twintig mensen overneemt. Van hen zal worden bepaald of ze recht hebben op asiel.

Volgens de Maltese premier Joseph Muscat wordt de Lifeline aan de ketting gelegd om te onderzoeken of het schip wel correct staat geregistreerd. Het schip werd de voorbije dagen inzet van een diplomatiek geschil tussen Italië en Nederland. De Italiaanse minister van Binnenlandse Zaken Matteo Salvini zei dat het schip maar naar Nederland moest varen, aangezien het onder Nederlandse vlag vaart. Nederland verwierp iedere ‘vlagverantwoordelijkheid’, omdat het schip in Nederland als pleziervaartuig staat geregistreerd.

Er is veel verontwaardiging over het scheiden van kinderen van de ouders aan de grens in de VS. Zijn de nieuwe plannen van Tusk – opvang in Noord-Afrika – beter?

Volgens Aloys Vimard van AzG probeert de Libische kustwacht steeds vaker migrantenboten uit de internationale wateren terug te slepen naar Libië. „Het coördinatiecentrum in Rome voelt zich niet meer verantwoordelijk voor hulpacties en schakelt vaak niet meer ons in, maar de Libische kustwacht. Zij halen migranten terug uit de internationale ‘search en rescue’-strook. Zo doet de EU aan illegale ‘push-backs’ van vluchtelingen”, zegt Vimard.

Zijn verhaal wordt bevestigd door de Nederlandse vrijwilliger Rob Timmerman. Hij voerde vorige maand nog reddingsoperaties uit voor de Libische kust als schipper van een reddingsboot die toebehoort aan hulpschip Sea Watch 3, die in Valletta een mogelijk nieuwe reddingsmissie voorbereidt. Timmerman: „We kregen een oproep uit Rome dat een migrantenboot in de internationale wateren in de problemen verkeerde. De Libische kustwacht was ook onderweg. Op het moment dat de migranten in de gaten kregen dat de Libiërs ze mee terug wilden nemen, sprong een deel in het water in een poging onze boot te bereiken. Daarbij zijn er waarschijnlijk vijf verdronken.”

    • Wilmer Heck