Ov-staking: dit moet je weten

Ov-staking Vanaf woensdag leggen chauffeurs van streekbussen en machinisten van regionale treinen het werk neer, voor zeker drie dagen.

Chauffeurs van streekbussen en machinisten van regionale treinen willen onder meer extra (plas)pauzes van vijf minuten ANP/Olaf Kraak

Vanaf woensdag wordt er gestaakt door werknemers in het openbaar vervoer. Chauffeurs van streekbussen en machinisten van regionale treinen leggen het werk neer. Vier vragen.

  1. Waar wordt woensdag gestaakt?

    Dat wordt pas woensdagochtend precies duidelijk. De vervoersbedrijven kijken dan hoeveel stakers er zijn en of sommige diensten alsnog met werkwillige chauffeurs kunnen worden gereden.

    De staking betreft vijf vervoerders. Connexxion is vooral actief in Noord-Holland, Flevoland en Zeeland. Arriva is actief in Friesland, Noord-Brabant, Limburg, Achterhoek en een deel van Zuid-Holland. Keolis (voorheen Syntus) rijdt in Oost- en Midden-Nederland, Qbuzz in Groningen, Drenthe en de stad Utrecht, EBS in de regio ten noorden van Amsterdam. Alle vervoerders adviseren reizigers hun websites en sociale media in de gaten te houden voor updates.

    Circa 50 procent van de gebruikers van het streekvervoer zijn scholieren en studenten.
    Qbuzz probeert de duizenden bezoekers van de TT in Assen vanaf donderdag per bus te vervoeren.

    Wat wel rijdt: alle NS-treinen, het stadsvervoer van GVB in Amsterdam en HTM in Den Haag, metro, tram en waterbus in Rotterdam. In Friesland, Groningen en de Achterhoek rijden de treinen van Arriva. De lijnen Zwolle-Enschede en Zwolle-Kampen (Blauwnet) rijden met ‘minimale uitval’, de lijn Zutphen-Hengelo-Oldenzaal rijdt gewoon. De treinen van Connexxion op de Valleilijn en van Arriva in Limburg zijn onzeker. Keolis rijdt in Almere (AllGo) met een aangepaste dienstregeling. Bij eerdere stakingen reden veel bussen in de regio Amstelland Meerlanden (Haarlem-Schiphol-Amsterdam).

  2. Hoelang wordt er gestaakt?

    De twee betrokken vakbonden hanteren verschillende periodes. De FNV heeft vanaf woensdagochtend een staking aangekondigd voor ‘onbepaalde tijd’, het CNV voor 72 uur, dus tot zaterdagochtend. De FNV heeft naar eigen zeggen 7.500 leden in het streekvervoer, het CNV 2.800. Samen vertegenwoordigen ze circa 80 procent van het totale aantal werknemers in het streekvervoer.

    Een driedaagse staking in het openbaar vervoer is zeldzaam. In 2008 werd in totaal, met onderbrekingen, acht weken gestaakt.

  3. Waarom wordt er gestaakt?

    De staking is een gevolg van mislukt overleg tussen de vervoersbedrijven en de vakbonden FNV en CNV over een nieuwe cao Streekvervoer, geldig voor 12.000 werknemers.

    De bonden eisen met name verlichting van de werkdruk, door het inlassen van extra (plas)pauzes van vijf minuten. De roosters zijn volgens de bonden te krap gepland, waardoor chauffeurs zich continu moeten haasten en geen service aan passagiers kunnen verlenen.

    Chauffeurs hebben nu twee keer een kwartier pauze per acht uur. De FNV wil een extra betaalde pauze van vijf minuten per 2,5 uur.

    Lees ook deze reportage over de werkdruk van buschauffeurs: “Ik ben klaar met mijn dienst, ik ben kapot”

    Daarnaast eist de FNV een loonsverhoging van 3,5 procent, het CNV eist 3 procent in het eerste jaar bij een cao met twee jaar looptijd.

    Volgens de vervoersbedrijven, verenigd in de Vereniging Werkgevers Openbaar Vervoer (VWOV), is het vastleggen van de pauzes in de cao „onhaalbaar en onbetaalbaar”. Dat zou leiden tot een kostenstijging van 5 procent. In de nieuwe roosters, zeggen de werkgevers, is er gemiddeld elke 2,5 uur gelegenheid om naar het toilet te gaan. Daarnaast bieden zij een loonsverhoging van 2,75 procent per jaar voor drie jaar. De gemiddelde chauffeur is 55 jaar, heeft 28 vakantiedagen en 26 atv-dagen en verdient volgens de werkgever 2.300 euro netto, volgens de FNV 2.000 euro netto.

  4. Waarom duurt dit conflict zo lang?

    De cao-onderhandelingen werden in november 2017 afgebroken. De eerste landelijke staking was op 4 januari, gevolgd door landelijke stakingen op 30 april en 1 mei en een tiental regionale stakingen. Een oplossing is niet in zicht, beide partijen staan onverzoenlijk tegenover elkaar. De werkgevers tonen zich in hun laatste persbericht „furieus”, „verbijsterd” en „woedend”.

    Lees ook: In andere sectoren wordt ook gestaakt. Wat levert dat op?

    Volgens VWOV-voorzitter Fred Kagie (oud-bestuurder van de FNV en nu directeur personeelszaken bij Qbuzz) laat het conflict zich lastig oplossen omdat de vervoerders grote financiële gevolgen ondervinden van roosterwijzigingen. „Omdat die roosters verknoopt zijn met andere partijen is het rekenwerk complex. Afgelopen weekend kwamen de twee bemiddelaars (Jan Heilig, oud FNV-onderhandelaar en Harry van der Kraats, voorzitter van werkgeversverenging AWNV) met een voorstel dat interessant genoeg was om nader te bekijken. Wij hadden tien tot veertien dagen nodig om per bedrijf door te rekenen wat het precies betekent. De bonden wilden niet wachten.”

    Jean-Marie Severijns, onderhandelaar namens CNV Vakmensen, ervoer de reactie van de werkgevers op het voorstel van de bemiddelaars als een „koude douche”. „Er is nog geen licht in de tunnel. De werkgevers weten van geen wijken.” Een oplossing blijft volgens Severijns uit omdat beide partijen „last hebben van de geschiedenis”.

    • Mark Duursma