‘Nederlandse ambtenaren afgeluisterd bij bergingsmissie MH17’

Bij de bergingsmissie in Oekraïne zou de Nederlandse delegatie destijds door Oekraïne en Rusland zijn afgeluisterd in hotelkamers en via elektronische apparatuur, schrijft RTL Nieuws.

Foto Alexander Ermochenko/EPA

Nederlandse agenten, militairen en diplomaten zouden na vliegramp MH17 in 2014 zijn afgeluisterd door geheime diensten uit zowel Oekraïne als Rusland. Dat meldt RTL Nieuws dinsdagavond op basis van “goed ingevoerde bronnen”. Ook personeel van justitie zou bespioneerd zijn toen zij in Oekraïne ter plaatste waren voor de berging van de slachtoffers en strafrechtelijk onderzoek naar de ramp.

RTL Nieuws schrijft dat afluisterapparatuur op hotelkamers was geïnstalleerd en dat ook spionagesoftware op elektronische apparaten is gebruikt door Oekraïne en Rusland. De spionage door Rusland zou destijds “omvangrijker” zijn geweest. Dat er een risico op afluisteren bestond, zou voor vertrek al bij overheidsfunctionarissen bekend zijn geweest. Hun werd dan ook geadviseerd om geen gebruik te maken van wifinetwerken en om vertrouwelijke gesprekken in speciale, afgesloten ruimtes te voeren.

Lees ook: Steeds meer puzzelstukjes in MH17-onderzoek

‘Camera’s gingen onverwacht aan’

RTL Nieuws schrijft dat de spionage plaatsvond via onder andere camera’s en microfoons van smartphones, tablets en laptops die onverwacht aan gingen. Ook zouden de apparaten zonder toestemming van de gebruiker verbinding hebben gemaakt met draadloze netwerken. Bij terugkeer in Nederland werd op apparatuur van de ambtenaren regelmatig illegale software gevonden, aldus de zender. De apparaten zouden daarop zijn opgeschoond of zijn vernietigd.

In een gezamelijke schriftelijke reactie laten de ministeries van Justitie en Veiligheid, Binnenlandse Zaken en Defensie dinsdag weten dat het “voorstelbaar” is dat “andere partijen” inlichtingen wilden verzamelen. De ministeries en de AIVD en politie erkennen dat er voorafgaand aan de missie inderdaad gewaarschuwd is voor afluistergevaar:

“Er zijn rond de bergingsmissie verschillende veiligheidsmaatregelen genomen om spionage te voorkomen. Zo werden politiemensen er voortdurend alert op gemaakt dat er iemand kon meeluisteren of meekijken. Het advies aan hen was dan ook: Ga er vanuit dat dit gebeurt en pas daar je gedrag met telefoon, laptop etc aan.”

De ministeries en diensten willen de aantijgingen dinsdag niet bevestigen. Wel staat in de verklaring te lezen dat staten elkaar in geval van spionage “moeten kunnen aanspreken”. Oekraïne werkt via het Joint Investigation Team (JIT), het onderzoeksteam dat de ramp onderzoekt, nauw samen met Nederland.

Lees ook: Cyberaanvallen treffen Oekraïne sinds conflict met Rusland

Cyberaanvallen

De Oekraïense geheime dienst, de SBOe, was tot de jaren 90 deel van het Sovjet-veiligheidsapparaat en werd na de Oekraïense onafhankelijkheid genationaliseerd.
Vergaande afluistermethodes zijn de dienst, die niet zelden op eigen houtje of op instigatie van individuele politici lijkt te opereren, niet vreemd. Ook is Oekraïne sinds het conflict met Rusland in 2014 uitbrak met grote regelmaat slachtoffer van grootschalige cyberaanvallen uit Rusland.

Het ministerie van Justitie en Veiligheid wilde dinsdagavond niet zeggen of het al contact heeft gezocht met Oekraïne en Rusland over de vermoedens, of dat het ministerie dat nog gaat doen.

    • Eva Cukier
    • Maartje Geels