Myanmar paait EU: generaal ontslagen

Sancties om Rohingya

De Europese Unie legde sancties op aan Myanmar vanwege de Rohingya-crisis. Een verantwoordelijke generaal werd ontslagen.

Een archieffoto uit oktober 2017 waarop gevluchte Rohingya staan. Ze wachten op voedsel bij een vluchtelingenkamp in Bangladesh. Foto Fred Dufour/AFP

Een paar uur nadat de Europese Unie de nieuwe sancties bekendmaakte, verscheen er een bericht op Facebook, het favoriete kanaal van het leger in Myanmar. Eén van de zeven generaals tegen wie de EU maandag maatregelen had genomen, is ontslagen. Een ander die op de lijst stond, zou vrijwillig ontslag hebben genomen.

Allebei de generaals waren nauw betrokken bij het geweld in de westelijke deelstaat Rakhine van Myanmar, vorig jaar zomer. Nadat rebellen namens de Rohingya-moslims daar een tiental politieposten hadden aangevallen, sloeg het leger genadeloos terug. Bijna 700.000 Rohingya vluchtten de grens over naar Bangladesh, waar ze nu nog steeds zitten. Er vielen duizenden doden, al weet niemand precies hoeveel. De Rohingya leidden al jaren een onderdrukt bestaan in Rakhine.

De ontslagen generaal Maung Maung Soe had de leiding over een legereenheid in Rakhine en over de militaire operaties daar. De ‘vrijwillig’ vertrokken generaal Aung Kyaw Zaw was bevelhebber van het Bureau speciale operaties en hield weer toezicht op Maung Maung Soe. De Europese Unie houdt hen plus vijf anderen verantwoordelijk „voor wreedheden en ernstige schendingen van de mensenrechten”, zoals moordpartijen, seksueel geweld en het systematisch platbranden van Rohingya-huizen. Hun bezittingen zijn bevroren en ze mogen de EU niet in.

Lees ook het grote vragenstuk van NRC over Rohingya: Wat te doen met een volk dat nergens welkom is?

Wat zegt zo’n ontslag – en wat is het verband met de sancties? Het leger heeft een handje van dit soort „puur cosmetische veranderingen”, zegt Matthew Smith, oprichter van mensenrechtenorganisatie Fortify Rights die de situatie rond de Rohingya in de gaten houdt. „Ze doen dit om de internationale gemeenschap te laten geloven dat hun druk effect heeft, in de praktijk heeft het geen betekenis.”

Het leger zendt met het ontslag wel een dubbele boodschap uit, verklaart Smith. De ene is voor de internationale gemeenschap bedoeld: ‘kijk, we nemen maatregelen, ze zijn weg’. De andere boodschap is voor hun eigen bevolking: ‘kijk, we nemen maatregelen, want deze generaals deden vrij vertaald hun werk niet goed’.

De verklaring spreekt steeds van „zwakheden” bij het garanderen van de veiligheid in Rakhine. Oftewel, de generaals hebben niet genoeg gedaan om de ‘terroristen’ uit te schakelen, zoals de Rohingya-rebellen in hun propaganda heten. In Myanmar bestaat het algemene beeld dat de Rohingya-moslims daar niet thuishoren en dat ze een bedreiging vormen voor de veiligheid van de boeddhistische meerderheid van het land.

Intussen hebben de Rohingya die in de kampen in Bangladesh zitten, nog steeds weinig perspectief. Begin juni maakten de Verenigde Naties en Myanmar afspraken over de terugkeer van de Rohingya. Erg gedetailleerd waren die niet, dus de zorgen over hoe veilig het is om terug te gaan, zijn niet verdwenen. En een generaal ontslaan, zoals Matthew Smiths van Fortify Rights zegt, „is nog geen verantwoording afleggen” voor de misdaden die zijn gepleegd.

Bekijk ook deze video over Rohingya: Wat doe je als je eigen land je haat?

    • Annemarie Kas