Opinie

    • Arne Doornebal

Laat EU-ambassades in Afrika visa uitdelen

In plaats van Europese opvangcentra in de regio kunnen EU-ambassades in Afrika beter benut worden om migratie te reguleren, schrijft .
Yuri Arcurs / peopleimages.com

Afgelopen week reisden meer dan honderd Afrikanen vanuit de Sahel-regio naar Den Haag. Ze kwamen niet met een gammel bootje, maar reisden met het vliegtuig. Ze verbleven niet in een azc, maar in viersterrenhotels in Scheveningen. De reis werd volledig gefinancierd door deze West-Afrikaanse topondernemers zelf.

Eigenlijk hadden het er bijna 150 moeten zijn, maar een flink deel van de handelsdelegatie kreeg geen visum voor Nederland – of niet op tijd. Onder hen was Aïchatou Nasser, een indrukwekkende vrouw uit Niger die aan het hoofd staat van een groot groentezadenbedrijf, dat meer dan honderd mensen aan het werk helpt. Precies zoals wij het in Europa graag zien: lokale werkgelegenheid creëren in migratiedoorvoerland nummer één. De afwezigheid van een deel van deze groep was een gemiste kans voor Nederland.

De Europese Unie staat onder druk om de op en neer golvende migratie een halt toe te roepen. Volgens de Internationale Organisatie voor Migratie (IOM) kwamen er in de eerste zes maanden van dit jaar 40.000 mensen op de Europese zuidkust aan – nog niet eens zoveel als er in het stadion van Feyenoord passen – maar toch wordt er alweer over een crisis gesproken.

Naar migratie wordt vaak gekeken als een onomkeerbaar proces, terwijl het leeuwendeel van de migranten uit Afrika geenszins van plan is om zich hier eeuwig te vestigen. Jongeren in stoffige Afrikaanse dorpen worden gek gemaakt door blinkende Whatsapp-foto’s, waarbij hun vrienden die de grote oversteek gemaakt hebben poseren met mooie huizen, auto’s of vrouwen – meestal helemaal niet de hunne – maar genoeg om de volgende generatie richting de noordkust te drijven.

Lees ook: ‘Hulp aan Afrika leidt juist tot méér migratie’

Migratie kan je nooit tegenhouden. Nederlanders zijn zelf immers een volk van migranten, dat tot de uithoeken van de wereld is uitgevlogen om zich te vestigen. Het toverwoord is wat mij betreft het streven naar een ‘circulaire’ migratie: nodig de Afrikaan uit om een tijdje bij ons te komen wonen en werken, het verdiende geld mee terug te nemen naar het vaderland en dat dan te gebruiken als springplank naar een betere toekomst in eigen land. Of Afrikaanse handelsdelegaties makkelijker toe laten, zodat ze met de Nederlanders zaken kunnen doen, precies zoals dit kabinet wil.

Nederlandse ambassades in Afrika kampen zo vlak voor de zomervakantie met een enorme ondercapaciteit, waarbij de wachttijd voor een visumafspraak op sommige plekken is opgelopen tot meer dan een maand. Desgevraagd heeft een aantal ambassades enorm hun best gedaan om op incidentele basis mensen sneller een afspraak te geven. Toch is het ironisch om te constateren dat wij in Europa vreselijk boos worden over ‘irreguliere’ migratie, terwijl we het in Nederland niet eens voor elkaar krijgen om op onze ambassades mensen binnen een paar dagen langs kunnen laten komen voor het in gang zetten van een reguliere visumaanvraag.

We maken het goedwillende Afrikanen zo moeilijk om netjes een visum te krijgen, dat we ze in de handen van de mensensmokkelaars dwingen

Een Zuid-Soedanese vriend moest voor een Nederlands visum twee keer naar buurland Kenia vliegen – eerst voor de aanvraag, toen voor het ophalen – omdat er in de Zuid-Soedanese hoofdstad Juba wel een Nederlandse ambassade is, maar niet een die het belieft om visa te verschaffen. Ondernemers uit Guinea reisden meer dan 1.000 kilometer naar het Senegalese Dakar in de hoop daar een visum voor het ‘heilige’ Nederland te bemachtigen. We maken het goedwillende Afrikanen onderhand zo verschrikkelijk moeilijk om netjes een visum te krijgen, dat we ze als het ware in de handen van de mensensmokkelaars dwingen.

Lees ook: Minitop over migratie: dan maar zonder Orbán

Toch kan dit aangepakt worden. Vrijwel ieder Afrikaans land heeft inmiddels een EU-ambassade, waar vanachter hoge muren gekeken wordt naar investeringen in infrastructuur, en migratiecijfers nauwlettend in de gaten gehouden worden. De Europese Unie zou er verstandig aan doen om dit bestaande kantorennetwerk in te gaan zetten voor visaverschaffing voor Afrikaanse migranten, zodat bovengenoemde kafkaiaanse processen minder vaak nodig worden. Dan heb je ook geen ‘migrantenkampen’ nodig in een migrantenhel zoals Libië, maar kunnen ze in eigen land de procedure afwachten.

Streven naar circulaire migratie betekent een stuk meer mensen via de legale route toelaten, en goed in de gaten houden of ze na een aantal jaar ook daadwerkelijk weer terug keren. Pas als de legale route naar Europa enigszins begaanbaar is, zal je op de illegale route een afname gaan zien.

    • Arne Doornebal