Je weet niet of de rest gevaccineerd is

Vaccinatie Ouders maken zich zorgen: steeds minder kinderen zijn ingeënt tegen besmettelijke ziektes. „Zo dom.”

Massale inenting tegen HPV, in het Rotterdamse Ahoy. Ook over deze vaccinatie, tegen het virus dat baarmoederhalskanker veroorzaakt, bestaat angst bij ouders. Foto Robin Utrecht

De peuter Finn, in het stoeltje voorop de fiets bij oma, is gevaccineerd. Ja hoor, voor alles. Van mazelen en de bof tot polio en tetanus, zegt zijn grootmoeder Helen Küp. „Je kunt best een beetje alternatief zijn maar je moet óók realistisch blijven”, zegt zij. „Natuurlijk vaccineer je je kinderen. Ik vind het zorgelijk dat steeds minder ouders dat doen. Finn gaat ook twee dagen naar de crèche. Er kunnen ernstige ziektes verspreid worden.”

Maandag sloegen de kinderartsen en het RIVM alarm omdat de vaccinatiegraad wéér is gedaald. Vorig jaar was maar 90,2 procent van alle peuters in Nederland volledig gevaccineerd: 1.720 minder dan in 2016. Voor de mazelen, de besmettelijkste kinderziekte, moet 95 procent van alle kinderen ingeënt zijn wil de groep als geheel bescherming genieten, volgens de Wereldgezondheidsorganisatie (WHO). Ook voor andere besmettelijke ziektes geldt een ondergrens voor groepsimmuniteit.

Ongevaccineerden weigeren

Hier, in Amstelveen, is de vaccinatiegraad voor kleine kinderen behoorlijk laag: 83,4 procent van Finns leeftijdgenoten heeft alle prikken van het Rijksvaccinatieprogramma gehad. Ouder Burcu Bayar Koc is daar wel bezorgd over. Haar zoontje is gevaccineerd. Maar baby’s, die nog te klein zijn voor vaccinaties, kunnen besmet worden doordat anderen bewust niet vaccineren. „Als 16 procent niet is gevaccineerd, kunnen virussen om zich heen grijpen. Al die mensen die luisteren naar Facebook-pagina’s die onjuiste informatie verspreiden. Zo dom.”

Volgens Gjalt Jellesma, die met Boink (Belangenvereniging ouders in de kinderopvang) de ouders vertegenwoordigt, moet de overheid kinderdagverblijven de ruimte geven om ongevaccineerde kinderen te weigeren. Dat mogen ze nu niet. Ze kunnen wel aan iedereen vragen of het kind is gevaccineerd, en dat bijhouden. Dat doen sommige kinderdagverblijven. Maar zelfs dan weten veel ouders van gevaccineerde kinderen niet of de andere kinderen op de crèche ingeënt zijn. Jellesma: „Dat is absurd. Dat moet je kunnen weten, want anders loopt jouw baby risico tot 14 maanden oud.”

En, voegt hij toe: „Mazelen is een kinderziekte, maar het is niet kinderachtig. Je kunt er doodziek van worden en blijvende schade aan overhouden.”

Sociale media

Waarom is de vaccinatiegraad in Amstelveen – een welvarende gemeenschap – zo laag? De woordvoerder van de GGD Amsterdam, waar ook Amstelveen en Aalsmeer (90 procent) onder vallen, weet het niet. „Ik weet wel dat we in consultatiebureaus in de hele regio steeds meer tijd uittrekken om twijfelende ouders te overtuigen wél te vaccineren.”

Want dat is de groep die groeit, constateren kinder- en jeugdartsen. Twijfelende ouders die veel berichten op sociale media lezen. Het zijn geen ouders die heel christelijk zijn – zoals de ouders in de strook van Zeeland tot de Veluwe, de biblebelt – en om die reden niet vaccineren. En ook niet heel antroposofisch, waardoor ze zouden kunnen geloven dat je lichaam op ‘natuurlijke wijze’ weerstand moet opbouwen tegen ziektes.

Het zijn ouders die gewoon bang zijn voor de verhalen van de ‘anti-vaxxers’, die waarschuwen voor ‘vaccinatieschade’ en ‘vaccinatieslachtoffers’. Bang voor de (onbewezen) ernstige bijwerkingen die vaccins zouden veroorzaken.

Wat in Amstelveen overigens ook kan meewegen is dat in de buurt relatief veel expats wonen. Kinderen die in hun thuisland zijn gevaccineerd, worden in deze cijfers niet meegenomen.

Schoon opgevoed

De oma van Finn, Helen Küp: „Ik vind wel dat kinderen erg schoon worden opgevoed. Ze kunnen heus wat weerstand opbouwen met wat viezigheid. Maar voor sommige virussen is natuurlijke weerstand niet voldoende. Dus het is mooi dat er vaccins zijn.”

De scepsis ten aanzien van vaccins is nóg zichtbaarder bij de HPV-prik, een twee keer toe te dienen inenting tegen het virus dat baarmoederhalskanker kan veroorzaken. Nog maar 45 procent van de 13-jarige meisjes liet zich er vorig jaar voor vaccineren. Twee jaar eerder liet 61 procent zich inenten.

Haaruitval

Op het schoolplein van het Amstelveense Keizer Karel College zitten tientallen meisjes van twaalf en dertien in de zon. Isis en haar vriendinnen bespreken de HPV-prik. Rosie (13) zegt: „Je hebt toch geen last van zo’n prikje?”

Ook Kiara (12) weet zeker dat ze hem wél gaat halen volgend jaar. Maar een vriendin van haar zus deed het niet omdat ze had gehoord dat je haar ervan uitvalt. Kiara lijkt dat onzin. Isis (13) gaat hem niet halen, haar oudere zus deed het ook niet. „Zo’n prik geeft bijwerkingen.”

Luke, Madelon, Madelief en Vita zijn 14. Ze hebben allemaal de HPV-prik gehad, behalve Vita. Haar oudere zus ook niet. Haar ouders hadden gehoord van een vriend dat de bijwerkingen groter zijn dan de voordelen.

    • Frederiek Weeda