Opinie

Bewust omgaan met plastic afval is het nieuwe normaal

Het ziet er een beetje onhandig uit. De vrouw die bij de slager haar plastic vershoudbakjes op de toonbank zet, en de slager die ze één voor één vult. Boterhamworst, salami, een ons ham; zonder de plastic verpakking waarmee de andere klanten de deur uitgaan. De filet american wordt in een van huis meegebracht bakje geschept.

Overdreven milieubewustzijn? Na het lezen van een serie over plastic, vorige week in NRC, lijkt dat tafereel bij de slager niet meer dan normaal. Zo is sinds de jaren 80 de wereldproductie van plastic zes keer in omvang toegenomen, elke Europeaan is verantwoordelijk voor 30 kilo plastic afval per jaar. Pluspunt: in Nederland nam de hoeveelheid ingezameld huishoudelijk afval toe van 25 miljoen kilo in 2009 naar 150 miljoen kilo nu. Minpuntje: ruim een kwart daarvan is niet recyclebaar.

Plastic is vriend en vijand tegelijk. Het is overal en we gebruiken het elk moment van de dag. Het zit in je laptop, mobieltje, pen, schoenen, auto, horloge, fotolijst, bril, fiets, pinpas. En dan al dat wegwerpplastic. Flesjes, bekers, borden, rietjes, roerstaafjes, frietbakjes; ze vormen de harde kern van ons zwerfvuil.

Het recente voornemen van de Europese Commissie zulke gebruiksvoorwerpen die maar één keer worden gebruikt te verbieden, kon rekenen op brede instemming – maar zover is het nog niet. Snelle invoering is van levensbelang voor dieren die in zee, meer, rivier, gracht en sloot ondervinden wat ‘plastic soep’ is en welke schrikbarende vormen dat fenomeen heeft aangenomen.

Ook op het land ellende door plastic afval. In Mauritanië bijvoorbeeld, waar 70 procent van de koeien en schapen sterft door het eten van plastic zakken. Inmiddels probeert Kenia de plasticberg terug te dringen met een forse boete of een celstraf van 1 tot 2 jaar op het bezit van een plastic tas.

In Nederland vragen consumenten zelf om minder plastic. ‘Dealers’ als super- en bouwmarktketens doen er verstandig aan daar naar te luisteren. Zij kunnen hun leveranciers vragen plasticvrij te leveren. Een Nederlandse (eco)supermarkt met een gangpad zonder produkten-in-plastic haalde The New York Times. Uitvinders zitten niet stil: een fabriek in Amsterdam gaat van oud plastic diesel en nieuwe grondstoffen voor plastic maken.

Hoewel er al zo lang zo veel afvalplastic is, is het verwonderlijk dat er in Nederland pas sinds een paar jaar op grote schaal plastic afval wordt gescheiden. Sinds 2015 zit er vaart in: toen werden gemeenten verantwoordelijk voor het recyclen van plastic. Scheiden en recyclen kan beter, maar nog effectiever is het om minder plastic te gebruiken.

Prijzenswaardige initiatieven voor een plastic-armere wereld grijpen om zich heen. Bij tv-zender National Geographic staat juni in het teken van de campagne #stopmetplastic. Onderdeel daarvan afgelopen zondag schoonmaakacties op de stranden van Zandvoort en Scheveningen. Daar finishte de Volvo Ocean Race, met één deelnemer die de zeilrace over de wereld benutte voor de strijd tegen plastic: Turn the Tide on Plastic (Keer het tij tegen plastic). Filmpjes van Japanse en Senegalese fans die na WK-wedstrijden hun eigen afval op de tribunes opruimden, gingen de wereld over. Gek eigenlijk. Zulk gedrag zou vanzelfsprekend moeten zijn.

In het Commentaar geeft NRC zijn mening over belangrijke nieuwsfeiten. De commentatoren schrijven deze artikelen in samenspraak met de hoofdredactie.