Voetbal is zo veel meer dan een spelletje

We zijn halverwege en het WK kent al volop tumult. Salah dineerde met Kadyrov, Duitsland ontsnapte, Zwitserland verloor zijn neutraliteit en Carles Puyol kwam de Iraanse tv-studio niet in.

Iraanse fans in Kazan. Foto Jorge Silva/Reuters

Het is weer bonje op de Balkan, Iran worstelt met islamitische principes, Sepp Blatter ging op de thee bij Poetin en Neymar liet zijn bespotte kaketoe-kuif alweer afscheren door zijn uit Brazilië meegereisde stylist. Zeg gerust dat het spel soms beter kan, saai is dit WK zeker niet.

Na zondag zijn we halverwege, 32 van de 64 duels zijn gespeeld. Wat hebben we tot nu toe gezien?

Een vooralsnog bijna onzichtbare Messi. Een hattrick van Cristiano Ronaldo, wiens mislukte buste op Madeira Airport afgelopen week is vervangen door een fraaier exemplaar. En de ontsnapping van de Duitsers, die tegen Zweden op sensationele wijze een nieuw hoofdstuk toevoegden aan de voetbalwijsheid dat ze op het eind van een wedstrijd altijd nog scoren.

En ja, die wijsheid klopt. Ze wonnen er niet altijd finales door, maar vestigden er wel een reputatie van bijna onverslaanbare natie mee op grote toernooien. Helmut Rahn in 1954, Wolfgang Weber in 1966, Karl-Heinz Schnellinger in 1970, Bernd Hölzenbein in 1976, Horst Hrubesch in 1980, Andreas Brehme in 1990, Oliver Bierhoff in 1996, Oliver Neuville in 2006, en Toni Kroos in 2018. Heerlijke vrije trap in de 95e minuut.

Zo voorkwam Duitsland de grootste WK-shock op een toernooi dat nu al zo veel memorabele momenten kent. Op het veld én erbuiten. Wat we óók zien, is politiek. Niet alleen omdat het Kremlin dit WK een warm Rusland wil laten zien – zonder bedelaars en straathonden. Ook omdat mannen als Hassan Rohani, Mohamed Salah en Xherdan Shaqiri, bewust of onbewust, bewijzen dat sport en politiek wel degelijk samengaan, hoe graag de FIFA dat ook anders ziet.

De Kosovaarse president Hashim Thaçi feliciteerde de Zwitserse voetballers via Twitter: ‘Kosovo houdt van jullie’

Feest in Teheran

De Iraanse president Rohani maakte een opmerkelijke u-bocht. In zijn land is het vrouwen al veertig jaar verboden om in een stadion te komen, totdat Iran zijn tweede WK-duel ooit won. Toen mochten ook zij Iran-Spanje kijken op een groot scherm in het grootste stadion van Teheran. Ze zijn er maandag weer welkom voor het beslissende groepsduel met Portugal.

Verwar de gunst niet met nieuwe, mildere tijden. Op de Iraanse televisie zou Carles Puyol de wedstrijd tegen Spanje analyseren, maar eenmaal in Teheran werd de Spaanse oud-international niet toegelaten tot de studio van IRTV 3: te lange haren.

Omdat de nationale ploeg van het overwegend islamitische Egypte zich had teruggetrokken in het al net zo islamitische Tsjetsjenië, was het wachten op de foto waarvan je wist dat-ie ging komen. Op een banket ter afsluiting van het trainingskamp benoemde Ramzan Kadyrov zaterdag sterspeler Mohamed Salah tot Tsjetsjeens ereburger. Politiek gewin? Onzin, zei de leider in wiens republiek geen homoseksuelen zouden wonen. De Egyptische bondsvoorzitter wimpelde moeilijke vragen af. „Ga naar de FIFA”, zei hij tegen de pers.

Mo Salah poseert met Kadyrov in Grozny.

Karim Jaafar/AFP

Het is het laatste waar de FIFA op zit te wachten. Voetbal moet de wereld juist bijeenbrengen. Een WK als een microkosmos zonder frictie en culturele tegenstellingen. Toch kon de wereldvoetbalbond de komst van Sepp Blatter niet tegenhouden. De voormalig FIFA-voorzitter die voor zes jaar is geschorst toog op uitnodiging van Poetin naar Rusland en riep voor menig camera dat dit WK voelde als zijn toernooi.

Joegoslavische oorlog

De FIFA overweegt wél sancties tegen Xherdan Shaqiri en Granit Xhaka. De Zwitserse spelers, met Kosovaars-Albanese roots, ontketenden vrijdag een rel door hun doelpunten tegen Servië te vieren met twee gekruiste armen, als symbool voor de dubbele adelaar in de Albanese vlag. Sinds de Joegoslavië-oorlog, begin jaren negentig, bestaan er grote spanningen tussen Servië, Albanië en Kosovo.

In de Kosovaarse hoofdstad Pristina ontstonden optochten van toeterende auto’s. Kroegen puilden uit met mensen die samen de Zwitserse zege vierden op het land dat hun autonomie nog altijd niet wil erkennen. De Kosovaarse president Hashim Thaçi feliciteerde de Zwitsers via Twitter: „Kosovo houdt van jullie.”

De Serviërs voelden zich geprovoceerd. Als het conflict zo diep zit, waarom besloot Shaqiri twee jaar geleden dan niet om te gaan spelen voor Kosovo, vroeg een Servische speler zich af. In Zwitserland zelf was men het liefst neutraal gebleven. Shaqiri, wiens schoenen zijn versierd met de vlaggen van Zwitserland en Kosovo, noemde zijn gebaar een daad van „pure emotie”.

Het provocerende gebaar van Shaqiri.

Foto Gonzalo Fuentes/Reuters

Wie zwaarmoedig dreigt te worden van de conflicten die via de fraaiste schoten kunnen oplaaien: gelachen werd er ook. Al was het soms leedvermaak. Vier Spaanse voetbalfans belden in paniek de Russische 112, nadat ze in de taxi hadden ontdekt dat ze niet in speelstad Rostov aan de Don, maar in Rostov Veliky een hotelkamer hadden geboekt, zo’n 1280 kilometer verderop.

Voor hen kwam alles nog goed. Niet voor de kleine voetbalbroeders op dit WK. Peru, Saoedi-Arabië en Zuid-Korea sneefden nog voor het feest goed en wel was begonnen. Net als Panama, dat zondag door Engeland van het wereldpodium werd geblazen (6-1). Aandoenlijk was wel de Panamese viering van hun eerste WK-treffer ooit. Maar het maakt ook sceptisch. In 2026 doen 48 landen mee. Een hel voor de kijker die op goed voetbal hoopt?

De IJslanders kan het niets schelen. Des te meer kans dat hun ploeg nog een keer aan het WK meedoet. IJsland, het land waar de drukste snelweg tijdens de wedstrijd tegen Argentinië een grote leegte aan asfalt toonde. 99,6 procent van de tv-kijkers stemde af op het eerste IJslandse WK-duel ooit, zo becijferde de onderzoeksfirma Gallup. Van de overige 0,04 procent keek 0,03 procent naar een herhaling van The Great British Bake Off.

Servische fans met legerpetjes tijdens Servië-Zwitserland. Op internet circuleren ook foto’s van Servische supporters met Mladic-truien. Foto Mariana Bazo/Reuters

    • Fabian van der Poll