Machtsstrijd Ethiopië op scherp na aanslag op hervormer Abiy

Met zijn doortastende hervormingsbeleid jaagt Abiy Ahmed de oude politieke garde van het land de stuipen op het lijf. Daarmee neemt hij risico’s.

De Ethiopische premier Abiy Ahmed tijdens zijn speech, vlak voor de aanslag van afgelopen zaterdag in Addis Abeba. Foto YONAS TADESE/AFP

Ethiopië trilde zaterdag even op zijn grondvesten toen de populaire premier Abiy Ahmed bijna werd vermoord toen tijdens een massale steunbetuiging voor hem in het hartje van de hoofdstad Addis Abeba een granaat werd gegooid. Er vielen tientallen gewonden en twee doden.

Het ruim honderd miljoen zielen tellende Ethiopië is altijd een fragiele natie geweest, waar autoritaire heersers met harde hand het land bijeenhielden. In een historische omslag laat de hervormingsgezinde Abiy sinds zijn benoeming eind maart de teugels vieren, wat verzet oproept van de oude garde.

Heilige huisjes

Het valt bijna niet bij te houden zo snel als de 41-jarige Abiy hervormt. Vrijwel iedere dag gaat er wel weer een heilig huisje omver. Daarmee jaagt de premier binnen het machtsapparaat de oude kern van het Tigrese Volksbevrijdingsfront (TPLF) de stuipen op het lijf. De Tigreeërs, een etnische minderheid, vormden in 1991 de drijvende kracht achter de machtsovername door de huidige regeringspartij, het Ethiopische Revolutionaire Democratische Volksfront (EPRDF). Abiy daarentegen is een Oromo, de grootste bevolkingsgroep van het land, en hij schuift de invloedrijke Tigreeërs steeds meer naar de zijlijn. Met zijn razendsnelle optreden neemt Abiy risico’s. De aanslag op zijn leven kwam dan ook niet helemaal onverwacht.

Vredesakkoord Eritrea

In de reeks hervormingen springen er een paar uit die het TPLF tegen de haren instrijken. Misschien wel de pijnlijkste is de handreiking van Abiy richting Eritrea. Ethiopië accepteert na een impasse van 18 jaar het vredesakkoord tussen beide landen en dat betekent dat het Ethiopische leger in de regio Tigré grondgebied moet afstaan aan Eritrea. In Tigré vonden onmiddellijk na Abiy’s handreiking aan Eritrea betogingen plaats tegen het „weggeven” van grondgebied. Veel hoge generaals uit Tigré vochten tegen Eritrea, een oorlog die Ethiopië weliswaar won maar waarbij tienduizenden regeringssoldaten sneuvelden.

Een tweede schokgolf veroorzaakte de gedeeltelijke privatisering van staatsbedrijven. Veel bedrijven rond het EPRDF werden gebruikt voor het financiële patronagenetwerk van de Tigreeërs. De oude garde van het TPLF verliest dus zowel macht als inkomen. Vooral in leger en veiligheidsdiensten zijn de Tigreeërs oververtegenwoordigd. Abiy ontsloeg eerder deze maand twee prominente Tigreeërs: de minister van Defensie Samora Yunis en Getachew Assafe, chef van de veiligheidsdienst.

Een deel van het TPLF heeft Abiy al gewaarschuwd dat hij onvoldoende luistert naar de oude garde. Abiy probeert als tegenwicht zijn eigen machtspositie uit te bouwen, waarbij zijn oude kameraad Lemma Megersa van de grootste Oromo-partij van het land een centrale rol speelt. Al deze radicale veranderingen betekenden een revolutie zonder bloedvergieten. Met de moordaanslag van afgelopen zaterdag is deze machtsstrijd plots een stuk grimmiger geworden.

    • Koert Lindijer