Kiezen tussen groei en boze Londenaren

Heathrow Het Lagerhuis beslist maandag over een derde baan voor Heathrow. Een serieuze hub is onontbeerlijk, maar de weerstand is groot.

Een demonstrant tegen de uitbreiding van Heathrow. Veel Britten vrezen meer luchtverontreiniging en vliegtuiglawaai. Foto Andy Buchanan / AFP

Londenaren hoeven maar naar de lucht te kijken om te constateren waarom Heathrow een derde baan wil. Vliegtuigen draaien lome rondjes, wachtend op hun beurt om te landen. Voor schoolkinderen is het een spelletje: hoeveel vliegtuigen kun je tegelijk spotten. Vijf is een goede score, zeven buitengewoon. Londenaren luisteren ook naar het constante gebrom om te beseffen waarom de derde baan omstreden is: nog meer vliegtuigen, nog meer uitstoot, nog meer lawaai.

Maandagavond stemt het Lagerhuis over goedkeuring voor de derde baan. Begin deze maand schaarde de minderheidsregering van Theresa May zich achter het plan, waar Heathrow al jaren voor lobbyt.

Met twee banen zit Heathrow aan de grens, de luchthaven draait op 98 procent van de capaciteit. Een derde baan, die 14 miljard pond kost en in 2026 gereed moet zijn, zou ervoor zorgen dat het aantal passagiers dat de luchthaven aandoet kan stijgen van 75 miljoen nu naar 130 miljoen. Het aantal vliegbewegingen loopt op van 473.000 per jaar tot 740.000.

Heathrow is de enige Britse luchthaven met een hub-functie, een mondiaal knooppunt van vliegverkeer. Die positie versterken ten opzichte van concurrenten als Schiphol (zes banen), Parijs Charles de Gaulle en Frankfurt (beide vier banen) is van economisch belang. „Nu wij vertrekken uit de EU, moet het Verenigd Koninkrijk een van de meest internationaal georiënteerde landen blijven. Een derde baan is de beste manier om dit te bereiken”, zei minister Chris Grayling van Transport. Brexiteers geloven in een ‘Global Britain’, dat op eigen benen wereldmarkten verovert.

Niet alleen Brexiteers zijn voorstander. In een opiniestuk in Financial Times betoogde Labour-politicus Andrew Adonis, die een campagne voert tegen de Brexit, dat uitbreiding noodzakelijk is. „In 2016 kondigde China aan de komende vijf jaar 66 nieuwe luchthavens aan te leggen, waarmee het totaal op 272 komt. Dubai bouwt een nieuwe internationale hub. Als het Verenigd Koninkrijk geen toegang heeft tot deze nieuwe markten met rechtstreekse vluchten zal Global Britain geen beleid maar een lachtertje worden”, aldus Adonis, onder Gordon Brown minister van Transport.

De internationale eigenaren van Heathrow zullen gespitst zijn op de keuzes van de politiek. De Britse luchthaven is in handen van een consortium, waar het Spaanse bouwbedrijf Ferrovial (25 procent), de staatsinvesteringsfondsen van Qatar (20 procent), Singapore (11,2 procent) en China (10 procent), Britse (10 procent) en Canadese pensioenbeheerders (12,6 procent) en een Amerikaanse investeringsmaatschappij (11 procent) aan deelnemen. Deze zwaargewichten van het internationale kapitaal tevreden stellen, wordt gezien als noodzakelijk voor May.

Labourleider Corbyn wil tegenstemmen, maar veel fractiegenoten zijn voor

De premier krijgt echter kritiek dat haar regering te weinig oog heeft voor de belangen van het buitenlandse bedrijfsleven. Airbus overweegt het plan om een nieuwe Britse fabriek voor vliegtuigvleugels te schrappen, als gevolg van de aanhoudende onzekerheid, zei directielid Tom Williams vorige week in The Times.

Mogelijke douane-controles en de kans op een snoeiharde ruzie-Brexit zijn funest, aldus Williams. „Wij hebben een internationale aanvoerketen, onderdelen gaan twee tot drie keer het Kanaal over, voordat ze naar fabrieken in Hamburg, Toulouse, China of de VS gaan”, zei de directeur van Airbus (14.000 Britse werknemers en vierduizend leveranciers). Noodvoorraden aanleggen om een verstoord productieproces op te vangen kost tussen de 600 miljoen en een miljard euro, een te hoge prijs.

Heftig debat

Het zal er heftig aan toe gaan in het Lagerhuis. De kwestie verdeelt Labour en de Conservatieven diep. Kiezen zij voor de economische belangen en het investeringsklimaat? Of luisteren ze naar de bezwaren van Londenaren en de milieubeweging? Labourleider Jeremy Corbyn wil dat zijn partij tegenstemt, maar tientallen fractiegenoten zijn juist voor.

De uitbreiding is vooral een netelige zaak voor politici die kiesdistricten vertegenwoordigen rondom Londen. Boris Johnson kondigde ooit aan voor de bulldozers te gaan liggen om de uitbreiding te voorkomen. Maar tegen de plannen van May stemmen betekent ontslag als minister. Niet toevallig is hij maandag plots in het buitenland en zal hij de stemming laten schieten.

De Londense burgemeester Sadiq Khan (Labour) is strijdlustiger. Khan: „De regering heeft niet aangetoond dat een derde baan verwezenlijkt kan worden zonder de luchtkwaliteitsnormen te overschrijden.”

Mocht het Lagerhuis instemmen met het plan voor de uitbreiding, dan zal Khan de juridische strijd aanbinden om de derde baan toch te voorkomen, liet hij al weten.

    • Melle Garschagen