Erdogan wint op alle fronten

Verkiezingen Turkije De oppositie geeft de nederlaag schoorvoetend toe en waarschuwt dat de Turkse democratie nu in de gevarenzone belandt.

Foto EPA Foto EPA

De Turkse oppositie is vanochtend wakker geworden met een enorme kater. Bij de parlements- en presidentsverkiezingen van zondag is president Erdogan niet alleen in de eerste ronde herkozen, maar dankzij het opmerkelijk goede resultaat van de nationalistische partij MHP, waarmee de AK-partij een alliantie vormt, heeft hij ook een comfortabele meerderheid in het parlement behaald.

In een sfeer van wantrouwen ging Turkije zondag naar de stembus. Lees ook: Verraad uw buurman, hij is een verrader

Terwijl de voorlopige uitslagen zondagavond nog binnenkwamen, eiste Erdogan al de overwinning op. Hij riep de bevolking op om de spanning van de campagne achter zich te laten en zich op de toekomst te richten. „Het is uitgesloten dat we teruggaan van waar we ons land hebben gebracht wat betreft de democratie en de economie. We zullen niet stoppen totdat Turkije tot de tien grootste economieën in de wereld behoort.”

De verkiezingen leken aanvankelijk uit te lopen op een harde confrontatie over de uitslag. Het staatspersbureau Anadolu meldde zondagavond, op basis van voorlopige uitslagen, dat Erdogan met 52,5 procent van de stemmen was herkozen tot president. Maar de uitslagen van Anadolu werden direct fel betwist door de oppositie, die zei dat er een groot verschil is met de officiële resultaten die ze krijgen van de kiescommissie.

Manipulatie

De voorlopige resultaten van Anadolu zijn gebaseerd op een netwerk van correspondenten bij stemlokalen door het hele land in heel Turkije. De oppositie beschuldigde Anadolu van „manipulatie” en riep zijn waarnemers op om de stembussen niet te verlaten totdat alle stemmen zijn geteld. De definitieve uitslag werd pas maandag verwacht.

Muharrem Ince, presidentskandidaat van de sociaal-democratische oppositiepartij CHP, bivakkeerde zondagavond bij het kantoor van de kiescommissie in Ankara. In een tweet beloofde hij dat het tijdperk van „bedriegerij” voorbij is en dat hij de stemmen met zijn leven zal verdedigen. De autoriteiten hadden alle straten rondom het kantoor van de kiescommissie afgegrendeld. Ook waren er blokkades opgeworpen rond het presidentiële paleis.

Maar diep in de nacht meldde een journalist van de zender Fox ineens dat Ince toch zijn nederlaag had toegegeven. „De man heeft gewonnen”, had Ince hem gestuurd via WhatsApp, verwijzend naar Erdogan. „De campagne was niet eerlijk, omstandigheden waren niet gelijk, maar Erdogan heeft gewonnen.”

Toch zijn er nog veel vragen over de uitslag. De belangrijkste: hoe kan de MHP in de parlementsverkiezingen ruim 11 procent van de stemmen hebben behaald, terwijl partijleider Devlet Bahceli nauwelijks campagne heeft gevoerd en de partij volgens de meeste peilingen niet meer dan de helft zou krijgen? En hoe kan het dat de CHP 7 procent minder stemmen heeft behaald dan in juni 2015, terwijl de partij een veel energiekere campagne heeft gevoerd?

Maandagochtend hield Ince een persconferentie waarin hij de officiële uitslag accepteerde. Hij zei dat de resultaten die de waarnemers van zijn partij hadden verzameld bij de stemlokalen niet significant afweken van de officiële uitslag. Wel vindt hij het nieuwe regime een groot gevaar voor Turkije: „Turkije heeft zijn band met democratie doorgesneden. Het is een groot probleem dat één persoon nu alle macht in handen heeft. Totdat dit een land van iedereen wordt, zullen we blijven vechten voor Turkije.”

Aanhangers van de Turkse president Erdogan vieren feest. Foto Erdem Sahin/EPA

Onregelmatigheden

In de loop van zondag kwamen er berichten binnen over onregelmatigheden, met name uit de provincie Sanliurfa en andere delen van het overwegend Koerdische zuidoosten. Er zouden bijna vierhonderd waarnemers van de pro-Koerdische partij HDP zijn aangehouden. Ook waren er berichten over vechtpartijen bij stembureaus tussen aanhangers van de AKP en de oppositie. Toch leek er geen sprake van meer onregelmatigheden dan bij eerdere verkiezingen.

Tijdens de campagne lekte een video uit van een besloten bijeenkomst waarin Erdogan zijn partijgenoten aanspoort om te zorgen dat de HDP onder de kiesdrempel van 10 procent blijft. Want dat zou de oppositie beroven van een parlementaire meerderheid. Erdogan is niet in zijn opzet geslaagd: de HDP heeft ruim 11 procent van de stemmen behaald. Maar dankzij het goede resultaat van de MHP blijft de oppositie toch verstoken van een meerderheid.

Update 25-6-2018 om 12.06 uur: Dit stuk is aangevuld met nieuwe informatie.

    • Toon Beemsterboer