Erdogan claimt overwinning in Turkse verkiezingen

De Turkse president zegt dit op basis van cijfers afkomstig van staatspersbureau Anadolu, dat volgens oppositieleider Ince zou proberen de beeldvorming te manipuleren.

Foto Aris Messinis/AFP Photo

Met naar eigen zeggen 90 procent van de stemmen geteld, heeft de partij van de zittende president Recep Tayyip Erdogan zondagavond de winst in de verkiezingen opgeëist. De conservatieve AK-partij zou rond 22.00 uur 55 procent van de stemmen hebben binnengehaald, waarmee Erdogans overwinning in de presidentsverkiezingen zondagavond dichtbij lijkt. Daarmee zou hij zijn vijftienjarige leiderschap met opnieuw vijf jaar hebben verlengd. Erdogan zei zondagavond zelf te hopen dat “de oppositie de democratie niet zal schaden door de uitslag in twijfel te trekken”.

Of de resultaten ook kloppen, is maar zeer de vraag. Tussentijdse uitslagen zijn namelijk afkomstig van staatspersbureau Anadolu. Persbureau Reuters meldt op basis van berichtgeving door CNN Turk dat pas 44 procent van de stemmen is uitgebracht op de AKP. De grootste oppositiepartij, de sociaal-democratische CHP onder leiding van Muharrem Ince, lijkt landelijk te kunnen rekenen op ongeveer 31 procent van de stemmen. Hij leek in de aanloop naar de verkiezingen een serieuze kanshebber.

Lees ook: Hier moet je op letten tijdens de Turkse verkiezingen

Overwinning betekent meer macht voor Erdogan

De grens van 50 procent is voor Erdogan cruciaal. Als die grens wordt gehaald, is een tweede stemronde definitief verkeken. Het zijn sowieso belangrijke verkiezingen voor Erdogan omdat een overwinning in beide verkiezingen betekent dat alle uitvoerende macht in handen komt van de president. De functie van premier wordt dan ook afgeschaft, een systeem dat Erdogan al jaren probeert in te voeren. Vier oppositiepartijen verenigd onder de Republikeinse Alliantie willen de invoer van het nieuwe presidentiële systeem terugdraaien.

De oppositie maakt echter alleen kans als de pro-Koerdische HDP 10 procent haalt, ondanks het feit dat de HDP zich niet bij de Alliantie heeft aangesloten. Voor de HDP wordt het de komende uren nog spannend: met naar schatting ongeveer 9 procent van de stemmen is het nog onduidelijk of zij de kiesdrempel voor het parlement halen. In het verleden zijn volgens de partij duizenden HDP-leden gevangen gezet.

Reuters meldt zondagavond op basis van staatspersbureau Anadolu dat de HDP de kiesdrempel wel al heeft gehaald. AKP-coalitiepartner MHP lijkt het zondag onverwacht ook goed te doen. Mocht de AKP geen meerderheid voor het parlement behalen, dan kan dit met steun van de MHP alsnog worden bereikt.

Kritiek van oppositie op cijfers

Officiële exitpolls zijn er niet en de uitslagen druppelen gestaag binnen. In hoeverre de tussentijdse uitslagen echt een betrouwbaar beeld geven, is nog lastig te zeggen. Staatspersbureau Anadolu zou volgens oppositieleider Ince proberen de beeldvorming te manipuleren. Volgens Ince zijn er in werkelijkheid veel minder stemlokalen geteld dan door Anadolu wordt beweerd. Daarbij zijn de eerste resultaten gebaseerd op het aantal stemmen in de districten waar de partij van Erdogan populair is. NRC-correspondent Toon Beemsterboer erkent dat de tussentijdse uitslagen niet betrouwbaar zijn:

“Het staatspersbureau Anadolu is de spreekbuis van de regering. Bovendien zijn hun voorlopige uitslagen gebaseerd op een netwerk van correspondenten in kiesdistricten door heel Turkije. Volgens de oppositie laten de officiële uitslagen van de kiescommissie een heel ander beeld van de uitslagen zien.”

Ook volgens de sociaal-democratische oppositiepartij CHP is een overwinning voor Erdogan nog niet in zicht, omdat de stemmen in de grootste steden nog niet zijn geteld. Volgens vicevoorzitter Bulent Tezcan komt er dan ook een tweede stemronde. Hij zei dit op basis van interne data van de CHP.

De oppositie maakt zich al langere tijd zorgen over eventuele verkiezingsfraude. Naar aanloop van de parlements- en presidentsverkiezingen, de eerste verkiezingen waarbij het stemmen voor de twee instituten werd samengevoegd, werd de kieswet al aangepast. Ook werden onder meer in het Koerdische zuidoosten honderden stemlokalen verplaatst.

Ongeveer 87 procent van de kiesgerechtigden in Turkije zou hebben gestemd, aldus Reuters. Hoe er door stemgerechtigden in Nederland precies is gekozen, is nog onduidelijk. Op het Amsterdamse Mercatorplein en rond het Rotterdamse Turkse consulaat waren volgens ANP zondagavond toeterende auto’s te horen.

Lees ook: ‘Ik stem nooit meer op Erdogan, ik verscheur nog liever mijn stembiljet’
    • Maartje Geels