Aanslag op president Zimbabwe geeft gevaarlijke draai aan verkiezingen

Zimbabwe

De eerste verkiezingscampagne na de staatsgreep in Zimbabwe wordt gelijk overschaduwd door geweld. Bij een aanslag op president Mnangagwa raakten dit weekend tientallen mensen gewond.

Gewonden worden geevacueerd na de explosie bij het stadion in Bulawayo, Zimbabwe. Foto Ken Maur/AFP

De moordaanslag zaterdag op de kersverse president van Zimbabwe, Emmerson Mnangagwa en zijn gevolg heeft een gevaarlijke draai gegeven aan de eerste verkiezingscampagne sinds de staatsgreep vorig jaar.

Op videobeelden is te zien hoe een projectiel wordt gegooid net op het moment dat Mnangagwa van het podium stapt na een verkiezingstoespraak in de zuidelijke stad Bulawayo. De explosie die volgt mist Mnangagwa, maar verwondde volgens staatsmedia tenminste acht mensen in zijn gevolg, onder wie zijn twee vice-presidenten, Kembo Mohadi en Constantino Chiwenga. In totaal zijn minstens 49 mensen gewond geraakt, meldt de Zimbabwaanse politie zondag volgens persbureau Reuters. Dat aantal zal waarschijnlijk nog oplopen. De verkiezingen, die gepland staan voor 30 juli, gaan alsnog gewoon door, zo zei Chiwenga zondag.

Hij noemde de aanslag bovendien een “terroristische daad”. Zijn echtgenote is volgens Reuters een van de mensen die bij de explosie gewond is geraakt.

Chiwenga was de generaal die in november vorig jaar pantservoertuigen de straat opstuurde om de president Robert Mugabe, 37 jaar aan de macht, te dwingen om af te treden. Mnangagwa werd kort daarna als president beëdigd en heeft beloofd het land te hervormen. Mugabe heeft in interviews de machtsovername ,,ongrondwettelijk’’ genoemd. Zijn termijn zou officieel pas verlopen bij de komende verkiezingen op 30 juli.

,,Het object explodeerde enkele inches van mij vandaan, maar dit was niet mijn tijd om te sterven’’, verklaarde Mnangagwa. ,,Ik ben gewend aan deze [moord]pogingen. Ik kan u verzekeren dat dit mijn normale vijanden zijn’’, hintte Mnangagwa in de richting van zijn voormalige baas Mugabe, zijn vrouw Grace en hun aanhangers. Mnangagwa claimde vorig jaar november in levensgevaar te zijn, nadat Mugabe hem had ontslagen als vice-president. Hij zei toen naar buurland Zuid-Afrika te zijn gevlucht uit angst voor een aanslag en kwam pas terug nadat Mugabe zijn ontslagbrief had ingediend. Het militair ingrijpen moest voorkomen dat Mugabe zijn macht zou overdragen en aan zijn vrouw Grace en haar kamp dat bekend staat als G40.

Oppositiebolwerk

Mnangagwa heeft echter niet alleen vijanden binnen zijn eigen partij. Bulawayo is de hoofdstad van Matabeleland, waar Mnangagwa begin jaren tachtig een legereenheid, de Vijfde Brigade, aanvoerde die verantwoordelijk wordt gehouden voor de dood van naar schatting 20.000 oppositieaanhangers. Mnangagwa, een Shona, opereerde in opdracht van Mugabe, eveneens een Shona, die toen premier was van Zimbabwe en een samenzwering vreesde tussen de Ndebele in het zuiden en het toenmalige apartheidsregime in Zuid-Afrika.

Het zuiden van Zimbabwe heeft in de afgelopen jaren veel geleden onder geweld van regeringsmilities, omdat het nog steeds wordt gezien als een oppositiebolwerk. Tijdens de verkiezingen in 2008 werden honderden oppositieaanhangers door geheim agenten en jeugdmilities ontvoerd en vermoord. Mnangagwa speelde bij dat geweld een belangrijke rol. President Mugabe gaf later, per ongeluk, toe dat de oppositie die verkiezingen in 2008 had gewonnen. Mugabe slaagde er niettemin een regering van Nationale Eenheid met de oppositie af te dwingen.

Lees meer over de voormalige Zimbabweaanse president: Robert Gabriel Mugabe, de verraden bevrijder

Volgens opiniepeilingen maakte Mnangagwa’s partij, Zanu-PF, de grootste kans om de verkiezingen op 30 juli te winnen. Oppositiepartijen hebben zich verenigd in de ‘MDC-alliance’ en worden na de dood van Morgan Tsvangirai geleid door de jeugdige Nelson Chamisa. Chamisa veroordeelde de aanslag. ,,Politiek geweld in wat voor vorm dan ook en van wie ook, is compleet onacceptabel.’’

Mugabe liet niets van zich horen, maar is ook niet actief op Twitter zoals zijn opvolger. Hij sprak de afgelopen maanden een aantal malen met buitenlandse media. Hij liet zich begin dit jaar fotograferen met de leider van een onbekende partij, NPF, die nu de oppositiealliantie van Chamisa steunt.

    • Bram Vermeulen