‘Je ruikt het, je proeft het. Vooral als er weinig wind is’

Protest nabij vliegvelden Zo’n tweeduizend mensen protesteerden zaterdag in zes steden nabij vliegvelden tegen de groei van de luchtvaart.

Foto Frank de Roo

Yanna (14), Isabel (14) en Geertje (12) zijn er voor uit Den Haag naar Rotterdam gekomen. Ze reizen deze zaterdag voor het eerst zonder hun ouders met de trein, naar hun eerste demonstratie. Op hun spandoek staat ‘Dat Kan Anders’, de naam van hun YouTube-kanaal waar ze filmpjes op zetten over hun streven naar een schonere en betere wereld. Een manifestatie tegen de groei van luchtvaart hoort daar ook bij, vinden de drie vriendinnen.

In zes steden werd zaterdagmiddag geprotesteerd tegen groei van de luchtvaart in Nederland. De steden liggen bij zes vliegvelden: Schiphol, Rotterdam, Eindhoven, Maastricht, Eelde en Lelystad. In totaal kwamen bijna tweeduizend bewoners, lokale politici en leden van milieuorganisaties naar de bijeenkomsten. De actie was georganiseerd door Greenpeace en de recent opgerichte koepel van bewonersorganisaties, het Landelijk Bewonersberaad Luchtvaart (LBBL).

De linkse oppositiepartijen, fel gekant tegen uitbreiding van Lelystad Airport, zijn nadrukkelijk aanwezig. Er zijn veel rode, groene en witte jasjes, van respectievelijk SP, GroenLinks en de Partij voor de Dieren. Suzanne Kröger (GL) spreekt in Zwolle, Cem Laçin (SP) in Rotterdam en Lammert van Raan (PvdD) in Amsterdam. Laçin onderscheidt zich van zijn collega’s door ook te wijzen op de slechte arbeidsvoorwaarden bij budgetmaatschappijen, en op het Shell-verleden van Schiphol-directeuren.

De demonstranten verzetten zich tegen de overlast en vervuiling die luchtvaart met zich meebrengt. Ze willen dat de grens van 500.000 vliegbewegingen per jaar voor Schiphol ook na 2020 van kracht blijft. Ook pleiten ze voor eerlijke concurrentie met de trein als schoner alternatief voor het vliegtuig, door invoering van BTW op vliegtickets en accijns op kerosine. Volgens Ans van de Burgt (67) uit het Rotterdamse Overschie neemt de stank en vervuiling door het nabij gelegen vliegveld elk jaar toe. „Je ruikt het, je proeft het. Vooral als er weinig wind is.” Zelf vliegt ze maximaal één keer per jaar, voor vakantie.

Een massaal protest is het niet. De grootste opkomst is in Amsterdam en Zwolle, allebei circa 500 mensen. De inschatting van Greenpeace dat er 400 mensen in Rotterdam waren lijkt ruim, het waren er eerder 200. In Maastricht en Eindhoven waren volgens Greenpeace 200 mensen per stad, bij vliegveld Eelde, op de grens van Drenthe en Groningen, ging het om 100 mensen. De kanteling in de publieke opinie over luchtvaart is beter zichtbaar op internet dan op straat.

Rood signaal

Op het Amsterdamse Museumplein zijn de aanwezigen vooral 55-plussers. Op de vraag van de presentator waar ze vandaan komen, reiken de antwoorden van Kudelstaart en Uithoorn tot Heiloo. Een deel van het publiek is op verzoek van de organisatoren in rood gestoken, om samen een rood signaal af te kunnen geven. Medewerkers van Greenpeace delen buttons uit.

Op het podium roept Kamerlid Lammert van Raan (PvdD) op om ‘Stop de Luchtvaart’ tot centraal campagnethema te maken bij de verkiezingen van Provinciale Staten volgend jaar. De Provinciale Staten kiezen de nieuwe Eerste Kamer en daar zullen nog veel luchtvaartbesluiten moeten passeren de komende jaren; zoals de uitbreiding van Schiphol en die van Lelystad Airport. „Jullie hoeven we niet meer te overtuigen”, zegt hij tegen de demonstranten, „maar vanaf vandaag zijn jullie de campagnevoerders”.

De gemeente Amsterdam zal zich opstellen als activistisch aandeelhouder van Schiphol, zo stellen raadsleden Imane Nadif van GroenLinks en Tiers Bakker van de SP. Beide partijen zijn vertegenwoordigd in het linkse college van B&W in Amsterdam, dat in het coalitie-akkoord heeft opgenomen dat Schiphol niet verder mag groeien. De gemeente heeft 20 procent van de aandelen van Schiphol Group. „We zullen ons niet alleen keren tegen uitbreiding van Schiphol maar ook tegen de groei van Lelystad”, zo zei Bakker. „Wij gaan ervoor vechten dat alle mensen hier die gestreden hebben tegen overlast en luchtverontreiniging eindelijk hun gelijk krijgen.”

Sluit het spoor beter aan op de luchtvaart. Die oproep aan politici deden KLM-topman Pieter Elbers en NS-topman Roger van Boxtel onlangs in NRC. Maar hoe? Lees ook het interview: ‘Het is niet óf klimaat óf economie’

Klimaatverandering

In Rotterdam is Faiza Oulahsen van Greenpeace niet teleurgesteld over de opkomst. „Elke stem telt, dit is het begin. Er is wel degelijk iets aan het veranderen: luchtvaart is zijn romantische beeld kwijt en krijgt een smerig imago. Je moet je verontschuldigen als je vliegt. De klimaatverandering maakt mensen bewust.”

Invoering van een omstreden vliegtaks is voor Oulahsen „onderdeel van de oplossing”. „De opbrengst van die belasting moet worden geïnvesteerd in middelen om de trein tot redelijk alternatief te maken. Daar ligt een taak voor de overheid.”

Richard Abbenhuis, met echtgenote Bé Bosman drijvende kracht achter het Rotterdamse bewonersverzet, ziet het nog breder. „Ons doel van vandaag, en van onze activiteiten als bewoners, is het informeren van politici in stad, provincie en Tweede Kamer. Zij moeten goed worden geïnformeerd en loskomen van hun ideologische overtuigingen. We moeten af van het oude economische denken en de omslag maken naar een kenniseconomie met duurzame energie. Dus moet er een rem komen op luchtvaart.”

    • Daan van Lent
    • Mark Duursma