Chaotische bijeenkomst voor 354 gezakte scholieren

Ouders en leerlingen van het VMBO Maastricht werden vrijdagavond bijgepraat over het collectief zakken van 354 tieners. Veel wijzer werden ze niet van de verhitte bijeenkomst.

Eindexamen op een Tilburgse middelbare school. Foto Bas Czerwinski/ ANP

Na een kwartiertje voorlichting over de gemaakte fouten op VMBO Maastricht en het zakken van 354 leerlingen heeft Isabel Watrin het gehad. Ze stormt de zaal uit. Haar moeder beent er achteraan. De zestienjarige vond het „gevaarlijk worden. De sfeer is daarbinnen niet chill. Mensen zijn alleen maar aan het schreeuwen.”

Dat is net iets te veel voor Isabel op deze slechtnieuws-vrijdag. In de gangen van het Maastrichtse congrescentrum MECC gaat ze op de grond zitten, met haar hoofd bijna tussen haar knieën.

Op de dag van de echte uitslagen werd ze al van de ene emotie in de andere geslingerd. Eerst een telefoontje dat ze gezakt was. Daarna een dat ze toch was geslaagd. Later een volgende dat ze alsnog was gezakt. „Om zes uur heb ik de mentor gebeld om te vragen hoe het nu echt zat”, vertelt Isabels moeder Heidi Bartelet. „Bleek ze toch geslaagd. De mentor had Isabel verwisseld met een naamgenote. Ik heb nog gevraagd of er nu echt niks mis meer kon zijn. Nee, daar hoefden we ons geen zorgen over te maken.”

Het tekent volgens moeder en dochter de gang van zaken op Maastricht de laatste jaren. Het trefwoord: chaos. „Alleen al de lesuitval was schrikbarend.”

Het gezin verhuisde vorig jaar van Maastricht naar Bocholtz, aan de Duitse grens in de buurt van Aken. Bartelet: „Mijn andere dochter was net over in de eerste van het VMBO Maastricht. Die is het tweede jaar gaan doen op het vmbo in Heerlen. Isabel ging van drie naar vier en wilde haar school toch in Maastricht afmaken. Het hele jaar is ze op en neer gereisd. Vijftig minuten met de bus heen en vijftig minuten terug. En dan nu dit.”

Slechte film

Vrijdagmiddag ging de telefoon. Daar was de „ongelofelijke” mededeling: 354 leerlingen inclusief Isabel gezakt. Zij hadden allemaal een of meer onderdelen van het voorafgaande Programma van Toetsing en Afsluiting (PTA) niet afgerond en hadden dus volgens de regels nooit mogen meedoen aan het Centraal Schriftelijk Eindexamen.

Bartelet is vijf uur na het telefoontje nog verbijsterd: „Het voelt als een slechte film. Ik heb vandaag zelfs een keer heel hard moeten lachen. Gewoon omdat alles zo bizar is, niet te bevatten eigenlijk.”

Isabel tast ondertussen in het duister over haar toekomst. Ze is net aangenomen voor een vakantiebaantje bij de Action. Maar kan ze nog wel gaan werken, als ze aan de slag moet voor school? Het beginnen aan de opleiding verpleegkunde in Heerlen volgend schooljaar komt er misschien wel helemaal niet van.

Bij de voorlichtingsbijeenkomst in het MECC hangt vooraf al een grimmige sfeer. Het wemelt van de beveiligers. Team handhaving patrouilleert door het gebouw. Politie wordt achter de hand gehouden. De pers moet buiten blijven. Kinderen en ouders zijn woedend. Allemaal vertellen ze over een school waar het organisatorisch „een puinhoop” was. Veel lesuitval. Geen structuur. Rowan Janssens, die in september met een ICT-opleiding wilde beginnen, vertelt dat hij het hele laatste jaar geen mentor had. Een docent Nederlands probeerde ons nog een beetje te begeleiden, maar die kon ook niet alle informatie achterhalen.”

Het algemene beeld is dat het misging toen de vmbo’s van het Sint-Maartenscollege en Porta Mosana één school moesten gaan vormen. Het was de eerste grote stap in een inmiddels alweer gewijzigd plan van scholenkoepel LVO, waarbij er in Maastricht ook maar één havo- en één vwo-school moest komen.

Aantekeningen weggegooid

Over dat soort grote scholenpolitiek gaat het in de volgestouwde grote gehoorzaal van het MECC nauwelijks, wel over de gerezen problemen. Interim-directeur van het VMBO Maastricht Loek de Veen, inspecteur-generaal van de Onderwijsinspectie Monique Vogelzang en directeur Geert van Lonkhuijzen van het College voor Toetsen en Examens geven vanaf het podium uitleg, maar hebben volgens ouders en leerlingen nauwelijks iets toe te voegen aan de informatie die vrijdagmiddag al verspreid is.

Terwijl de lange rijen voor de microfoons in de zaal zoveel te vragen hebben. Anderen schreeuwen het gewoon door de zaal heen. Of ze nu aan de beurt zijn of niet. Na Isabel Watrin en haar moeder houden steeds meer mensen het voortijdig voor gezien.

Alle individuele gevallen worden de komende dagen bekeken. Als leerlingen nog wat kunnen repareren, moeten ze een knop omzetten en een heleboel voornemens cancelen: leuke dingen doen met vrienden, vakanties, baantjes. Sommigen hebben serieuzere problemen, omdat ze hun aantekeningen al hebben weggegooid of hun boeken hebben verbrand.

Nog meer onrust

Filiz Yukatay (15) werd vrijdagmiddag gebeld door vriendinnen. „Ik dacht eerst dat ze een grap met me wilden uithalen. Maar daarna stroomde ook de klasse-app vol. Bleek het toch echt waar te zijn.”

„Verschrikkelijk”, zegt Filiz’ vriendin Renske Koetsier. „De school zegt dat ze er weinig aan kunnen doen, maar we hadden al weken voor de examens nauwelijks les meer. Als ze toen goed hadden gecontroleerd, hadden we wat nog ontbrak in het PTA makkelijk kunnen repareren.”

Hun vaders koken nog na van de bijeenkomst. „Het was voorgeprogrammeerd, voorgeregisseerd, kil”, zegt Ben Koetsier. „Hier wordt meer onrust veroorzaakt dan weggenomen.” Taci Yortay: „De houding is stoïcijns. Ze hebben niks te bieden. Van een voorstel om dan het Centraal Schriftelijk Eindexamen geldend te laten zijn, willen ze niet weten. De leerlingen hebben volgens de regels niet bewezen over het vereiste talent en de vereiste competenties te beschikken, zeggen ze. Onze dochters stonden een zeven tot een acht gemiddeld. Aan alle chaos konden ze niets doen.”

Filiz zou toerisme gaan studeren, Renske een jaartje middelbare school in Engeland. Ben Koetsier: „De 15.000 euro die dat kost hebben we al betaald.”

    • Paul van der Steen