‘Boeken vast op een schip in China, les krijgen vanaf de gang’

Niet geslaagd

Een overhaaste fusie is volgens Marika de Bruijn, onderwijsadviseur én moeder van een zoon die toch niet geslaagd is, de reden van de chaos op VMBO Maastricht.

Een scholier maakt het eindexamen. Foto Bas Czerwinski / ANP

De Nederlandse vlag met de bungelende schooltas hangt nog steeds aan de gevel van hun huis aan een uitvalsweg van Maastricht. Alsof het slechte nieuws van vrijdagmiddag nooit is gekomen. Marika de Bruijn, moeder van de zestienjarige Max Imandt, kan het niet over haar hart verkrijgen om de vlag te strijken of halfstok te hangen. Haar zoon is geslaagd. Punt.

De werkelijkheid is een andere. Max is een van de 354 leerlingen waarvan een of meer onderdelen van het Programma van Toetsing en Afsluiting (PTA) niet waren afgerond en die volgens de Onderwijsinspectie nooit had mogen meedoen aan het Centraal Schriftelijk Eindexamen. Max is nu een van de „individuele gevallen” waarbij gekeken wordt of er voor het begin van het nieuwe schooljaar, in augustus, nog iets te repareren valt. Anders is hij definitief gezakt.

De Bruijn, senior-adviseur onderwijs bij Kindante, een schoolbestuur dat met name basisonderwijs verzorgt in Sittard-Geleen, Stein, Beek, Echt-Susteren en Stein, zag met verbazing wat er de afgelopen twee jaar gebeurde. Maar het scenario dat zich gisteren voltrok had ze niet voorzien.

De chaos sloeg volgens zoon en moeder toe toen de vmbo’s van het Sint-Maartenscollege en Porta Mosana in Maastricht aan het begin van het schooljaar 2016-2017 plots samengingen in VMBO Maastricht. De Bruijn: „De vlaggen en het briefpapier met het nieuwe logo waren er. Verder was er veel niet geregeld. Iedereen die onderwijsland een beetje kent, weet dat een fusie niet zo snel voor elkaar kan zijn. Extreem veel lessen vielen opeens uit. In Max’ geval wel 25 tot 30 procent. Lesroosters klopten niet. Boeken zouden er niet zijn, omdat een schip in China vast was komen te zitten. Maar kopieën om mee te werken, kwamen er ook niet. Bij het samenstellen van groepen werden fouten gemaakt, waardoor er in sommige gevallen sprake was van klassen van 36 leerlingen. Daar waren de lokalen niet op berekend, waardoor leerlingen dan maar op de gang werden gestald en via de open deur wat mee moesten krijgen. En daar konden ze dan ook zelfstandig werken, wat dan werd voorgesteld als een goede voorbereiding op het mbo.”

Lees ook over de chaotische bijeenkomst op VMBO-Maastricht waar ouders en leerlingen werden geïnformeerd.

Geklaagd bij inspectie

Met andere ouders stuurde De Bruijn in november 2016 een brief waarin gevraagd werd naar redenen voor de lesuitval, opgelopen achterstanden, de planning om die in te lopen, extra aandacht voor de kernvakken Engels en Nederlands. „Ik heb ook geklaagd bij de inspectie. Daar komen de formele antwoorden op, dat je klacht in behandeling is genomen en dat je over zes weken iets hoort. Dat gebeurde niet. Toen heb ik de zaak uiteindelijk aangekaart bij een inspecteur lager onderwijs, die ik via mijn werk kende. Die vond de situatie zeer alarmerend. Misschien heeft hij de zaak aangekaart bij zijn collega-inspecteurs in het voortgezet onderwijs. Kort daarna werd in elk geval gebeld.”

Na meer klachten deed de inspectie eind 2016 en begin 2017 onderzoek. De Bruijn: „De school selecteerde leraren voor gesprekken. Ook op andere momenten zag je de angstcultuur. Scholenkoepel LVO is bijna-monopolist in grote delen van Limburg. Mensen vrezen voor hun baan. Een docente met wie ik over de problemen sprak, keek me alleen maar zwijgend en bang aan.”

De Onderwijsinspectie beoordeelde vmbo-basis (het laagste vmbo-niveau) in Maastricht als zwak en eiste verbetering met name op het punt van lesuitval. Wat betreft het „bewaken van haar resultaten” gaf de Onderwijsinspectie vorig jaar nog een voldoende. „Schoolleiding, secties en docenten hebben zicht op leerresultaten en werken indien nodig aan verbetering”, luidde het oordeel. De Bruijn kreeg met een andere ouder en haar oud-directeur bij Kindante nog wel een gesprekken met Guido Beckers, eind 2016 aangetreden als voorzitter van de centrale directie van LVO Maastricht. „Die was van goede wil, maar had ook iets onmachtigs bij de omvang van de wanorde die hij had aangetroffen. Ik zou in een klankbordgroep komen. Daar heb ik nooit meer iets van gehoord.” Het vragenstellen en klagen werd De Bruijn niet in dank afgenomen. „Op den duur kwam ik te boek te staan als de kwade genius. Ik heb het als een geuzennaam gedragen.”

Sri Lanka

Max koos ondertussen aan het einde van zijn derde jaar met het oog op zijn vervolgopleiding Vormgeven, Media & Technologie 2D- en 3D-vormgeving als keuzevak. „De lessen daarin, zes uur in de week in het eerste deel van mijn laatste jaar zijn nooit doorgegaan. Ik heb er wel een acht voor gekregen op mijn PTA-lijst, een cijfer gebaseerd op het gemiddelde van mijn prestaties in mijn richting Dienstverlening en Producten en een ander keuzevak.”

Max vertelt dat het niet allemaal kommer en kwel was op het VMBO Maastricht. „Vorig jaar zijn we in het kader van maatschappelijke stage drie weken in Sri Lanka geweest om daar vrijwilligerswerk te doen. Dat was een prachtige ervaring en perfect georganiseerd door onze docente maatschappijleer, die ook decaan is.”

De Bruijn schiet op dit moment vol. Over het lot van haar zoon heeft ze tot nu toe zonder al te hevige emoties kunnen vertellen. „Dat juist zulke betrokken leraren nu de dupe worden van de verschrikkelijke puinhoop en zelfs de schuld krijgen van wat begon met slechte plannen van het schoolbestuur en wanorde, waarop de inspectie scherper toezicht had moeten houden, gaat me aan het hart. Die inspectie had eerder in moeten grijpen.”

Volgens woordvoerder Jan-Willem Swane van de Onderwijsinspectie kwamen de afgelopen jaren 23 klachten over VMBO Maastricht. „Voornamelijk over lesuitval. Daar is naar gekeken. Bij het PTA hebben wij geen steken laten vallen. Elke school heeft zijn eigen PTA en zijn eigen leerlingvolgsysteem. We kunnen alleen achteraf controleren of aan alles is voldaan. Dat hebben we in dit geval gedaan op basis van een melding van een klokkenluider.”

Een woordvoerder van LVO laat gevraagd om een reactie weten geen opmerkingen te hebben naar aanleiding van het hierboven gestelde.

Correctie (24 juni): oorspronkelijk heeft de inspectie gemeld de laatste jaren vijftien klachten te hebben ontvangen over VMBO Maastricht. Bij nader inzien bleken dit er 23 te zijn. Dat is hierboven aangepast.

    • Paul van der Steen