De coole kant van Moskou

Stedentrip Vergeet Poesjkin, Poetin en het eeuwige matroesjka-poppetje. Voor wie in Moskou voorbij de clichés wil kijken: de alternatieve bezienswaardigheden.

Architectuur- en designcentrum ArtPlay waar progressieve Moskovieten graag hun tijd doorbrengen.

Wie het deze zomer wel even gehad heeft met vergiftigde spionnen, desinformatie en Koude Oorlog-complottheorieën zou een vakantie naar Moskou kunnen overwegen. In het oog van de orkaan is het immers windstil en met het WK voetbal aan de gang is het in de Russische hoofdstad uitstekend toeven.

Kosten noch moeite hebben de autoriteiten gespaard om de indrukwekkende metropool nog meer allure te geven. De vele middeleeuwse kerken zijn opgeschilderd, het Rode Plein ligt er stralend bij en waar kort geleden nog diepe bouwputten gaapten, zijn groene parken herrezen – inclusief luidsprekers met vogelgeluiden. Goed nieuws voor WK-bezoekers in het bezit van een officieel ticket: zij mogen tussen 14 juni en 15 juli het land in zonder visum, waarvan de aanvraag een dure en tijdrovende procedure is. Wel even registreren na aankomst.

Moskou en haar inwoners hebben sinds jaar en dag de reputatie ontoegankelijk nors of zelfs ronduit gevaarlijk te zijn. Veel ‘westerlingen’ vragen zich af of Russen überhaupt nog te vertrouwen zijn nu hun president landsdelen annexeert en in het wilde weg oorlogen voert. Maar de meeste Moskovieten willen zich juist in deze voetbalzomer van hun beste en meest toegankelijke kant laten zien.

Lees ook het interview met wereldreiziger Iris Hannema: ‘Ik heb de luxe dat ik me kan afvragen wie ik ben’

En dat is te merken. Waren woordenlijst en basale kennis van het cyrillisch een must om de Russen te doorgronden, nu staan overal in het centrum Engelstalige wegwijzers. Bushokjes zijn aangekleed met wifi en oplaadpunten voor je smartphone. Angst om te verdwalen in het gigantische metrosysteem is niet nodig: vriendelijk Engelstalig personeel wijst de weg. In de horeca geen snauwende obers die borden voor je neer smijten, maar vriendelijke jongens en meisjes die in hippe – en dankzij de crisis zeer betaalbare – barretjes en restaurants perfect bereide gerechten serveren.

ArtPlay

Kloppend hart van hip-en-happening Moskou aan de Jaoeza-rivier. Architectuur- en designcentrum ArtPlay opende zijn deuren in 2010 in een negentiende-eeuwse fabriek achter het Koersk-station. De in stijl gerenoveerde fabriekshallen huisvesten galeries, design- en architectenbureaus en een hele reeks hippe restaurants en bars. In de weekends zijn er allerlei evenementen, van veganisten-, graffiti- en craftbeer-conventies tot lhbt-festivals en kunstprojecten voor kinderen. Winkel OTKRYTO verkoopt spulletjes gemaakt door mensen met autisme. Het complex werkt als een magneet op jonge Moskovieten die overdag de vlooienmarkt afstruinen en ’s nachts komen raven op technofeestjes. Ook leuk: niet ver van ArtPlay zit Winzavod, een kunstenaarscentrum in een oude wijnfabriek. artplay.ru/en

Sobornaja Moskee

Het groengrijze complex met zijn gouden koepels kwam 2016 gereed op de grondvesten van een eeuwenoude moskee. Niet met hulp van de Russische regering, wel van de Tataarse oligarch Soeleiman Kerimov, die momenteel in het nauw zit wegens een verdenking van corruptie. Binnen hangt een enorme glazen kroonluchter – een geschenk van de Turkse president Erdogan, en er is een halal supermarkt – handig voor de islamitische toerist. Het is een van de grootste moskeeën van Europa, toch moeten veel moslims op drukke dagen hun kleedjes uitspreiden op de afgezette straten bij het complex. Niet zo vreemd: het aantal moslims steeg de afgelopen jaren tot zo’n 15 procent van de Moskouse bevolking.

In café Ziferblat betaal je per uur in plaats van per consumptie

Ziferblat

Een walhalla voor de tienduizenden zzp’ers in Moskou. In café Ziferblat betaal je per uur in plaats van per consumptie. Je klokt in en vervolgens mag je zo lang blijven als je wilt om te werken, te mijmeren of te genieten van de talloze hapjes en drankjes. Wie zin heeft mag zich uitleven in de gezamenlijke keuken. Met het concept wil bedenker Ivan Mitin de autonomie van de bezoeker centraal stellen. Ziferblat bleek een gouden formule: er zijn filialen geopend in onder meer Londen, Kiev, Mongolië en Groningen. pushkin.ziferblat.net/en

Museum van Sovjet-speelautomaten

Wie toch wat vergane glorie mee wil pakken, bezoekt het speelautomatenmuseum aan de Koeznetski Most. Het is een feestje voor iedereen die een tijdreis wil maken naar de CCCP. Bij binnenkomst krijg je een 15 kopekenmuntje waarmee je Paratroopers of Pacman ‘op zijn Sovjets’ kunt spelen. Wil je na thuiskomst nog wat verder spelen? Speel Zeeslag op de site van het museum. morskoy-boy.15kop.ru/en

Joods museum en centrum van de tolerantie

Dit bijzondere museum is gewijd aan de rijke geschiedenis van de Russische Joden en is gevestigd in een busremise in de stijl van de Russische avant-garde. Het peperdure museumcomplex kwam tot stand met donaties van president Poetin (een maandsalaris) en van Russische oligarchen als Abramovitsj, Blavatnik en Vekselberg. Het resultaat mag er zijn: hologrammen, interactieve projecties en een 4D-bioscoop brengen de bezoeker in de tumultueuze geschiedenis van Rusland waarbinnen de Joodse identiteit langzaam verdween. Bezoekers ervaren hoe een café in Odessa in vlammen opgaat en een pogrom ieder moment kan beginnen. In het als antisemitisch bekendstaande Rusland een verademing. Critici waren minder enthousiast en doopten het museum een ‘Joods Disneyland’. jewish-museum.ru/en

Prezervativnaja

In een zijstraat van de middeleeuwse Mjasnitskajastraat net voorbij de ‘Ljoebjanka’ – het beruchte hoofdkwartier van de geheime dienst KGB (nu FSB) – opende Jesenia Sjamonina in 2012 haar ‘Prezervativnaja’, de eerste condomerie van Rusland.

Geïnspireerd door een wandeling over de Amsterdamse Wallen trok Sjamonina het eerste jaar met een condoomstalletje langs festivals, om uiteindelijk een echte winkel te beginnen waar ze allerlei exotische condooms en seksspeeltjes verkoopt. Deze winkel is een unicum in Rusland, waar abortus een gangbaar ‘voorbehoedmiddel’ is en een hiv-epidemie door toedoen van kerk en parlement al jaren ongehinderd slachtoffers maakt. Op goede dagen trekt de vrolijke zaak honderden bezoekers. facebook.com/prezervativnaya

    • Eva Cukier