Rotte hoeft niet doodlopend te blijven

Nieuw water De uitvoering ligt nog ver weg, maar er zijn plannen om de nu doodlopende Rotte te verbinden met andere vaarwegen in het Groene Hart.

Foto Claire Droppert

Wie vanuit de stad de moeite neemt om de loop van de Rotte te volgen, stuit ter hoogte van Zevenhuizen op een barrière. De spoorlijn Den Haag-Gouda en de snelweg A12 doen veel waterrecreanten rechtsomkeert maken, terug richting Rottemeren. Voor fietsers is dit het keerpunt van het befaamde Rondje Rotte.

De rivier die Rotterdam zijn naam gaf loopt aan de overzijde van spoor en snelweg nog een stukje door. Fietsers moeten dan even door een tunneltje. Bootjes gaan onder de bruggen door. Maar dat doet bijna niemand, want na ruim een kilometer loopt het water van de Rotte alsnog dood. Hier, vlak bij het dorpje Moerkapelle, bevindt zich de ‘bron’ van de veenrivier.

Hier stopt nu nog de vaarweg. Maar daar komt verandering in als de plannen doorgaan om de Rotte vanaf dit punt te verbinden met zowel de Vliet (tussen Den Haag en Leiden) als met de Oude Rijn (tussen Leiden en Alphen aan den Rijn). De Provincie Zuid-Holland, twee waterschappen in de regio en verschillende gemeenten – elf partijen in totaal – hebben vorig jaar een studie laten uitvoeren naar een vaarverbinding Rotte-Rijn-Vliet. De gemeente Rotterdam is via de metropoolregio met Den Haag bij het project betrokken.

Slechte verbindingen

De plannen zijn nog in een heel pril stadium. De resultaten van het eerste onderzoek werden eind vorig jaar op een bijeenkomst van alle belanghebbenden gepresenteerd aan gedeputeerde Han Weber (D66). Nu is de gemeente Alphen aan den Rijn een van de ‘trekkers’ aan het project. De Alphense wethouder Kees van Velzen (CDA) is als voorzitter van de ‘bestuurlijke tafel’ voor water, recreatie en natuur in het Groene Hart van de Randstad nauw betrokken. „We wonen in een gebied met veel mensen, veel water, en veel recreanten met bootjes die massaal naar Friesland rijden. Daardoor is de waterrecreatie hier de helft van wat het daar is. Dat komt alleen maar omdat in het Groene Hart de verbindingen zo slecht zijn.”

De provincie en de betrokken gemeenten vinden het belangrijk om de groene ruimte tussen de steden te behouden en te versterken. De metropoolregio Rotterdam-Den Haag ziet dat onder meer als een bijdrage aan het vestigingsklimaat voor bedrijven. Een verbinding Rotte-Rijn-Vliet kan een impuls geven aan de recreatie in het veenweidegebied dat tussen deze rivieren in ligt, met name watersport, maar ook voor de ontwikkeling van andere recreatie- en natuurgebieden.

Ook kan de vaarverbinding dienstdoen als opvang en afvoer van door klimaatverandering toenemende hoeveelheden regenwater. „Voor Rotterdam speelt ook de infiltratie van zout water in zoet water”, aldus Van Velzen. „Een waterverbinding met zoet water kan meer tegendruk geven.”

In het rapport zijn voor de vaarverbinding drie verschillende routes uitgewerkt. Het kansrijkst is een verbinding tussen de drie rivieren via het Bentwoud, bij Benthuizen. Omdat in alle drie de scenario’s in elk geval een vaarweg tussen Rotte en het Bentwoud moet worden gegraven, bevelen de onderzoekers aan om deze „eerste betekenisvolle stap” te zetten. In het Bentwoud kunnen dan recreatievoorzieningen komen (verhuur van sloepen, kano’s en fietsen en dergelijke) waarvan dan ook het Rottemeren-gebied profiteert.

Aanleg van deze ene schakel kost tegen de 15 miljoen euro. De totale kosten bedragen tussen de 62 en 77 miljoen euro, afhankelijk van het scenario. Rendabel wordt die investering nooit, want daar staan maatschappelijke baten van ten hoogste 44 miljoen euro tegenover, zo is berekend. Die balans had nog ongunstiger kunnen uitvallen als het onderzoek was uitgegaan van bijvoorbeeld een aquaduct op het punt waar de Rotte het spoor en de A12 kruist. Zo’n grote infrastructurele ingreep voor alleen de pleziervaart wordt niet realistisch geacht.

Van Velzen erkent dat zelfs de eerste stap nog ver weg is. „We hebben de studie niet gemaakt met het oog op directe uitvoering, maar meer als verkenning of dit denkbaar en haalbaar is. De provincie probeert het nu op de agenda van het ministerie van Infrastructuur en Milieu te krijgen, zodat er met de vaarwegen rekening wordt gehouden bij spoor- en wegverbredingen. Als je over misschien tien of vijftien jaar het spoor Den Haag-Gouda gaat verdubbelen en de A12 verbreden, leg het dan over de Rotte een meter hoger aan.”

Anderhalve meter hoog

Tot die tijd blijft de vaarhoogte op dat punt zoals die nu is: anderhalve meter. Te laag voor jachten en zeilboten, maar hoog genoeg voor kano’s, roeibootjes en lage sloepjes. Voor die categorie zou een verbinding met het Bentwoud een welkome aanvulling zijn.

Een concreet besluit daarover ligt nog niet in het verschiet, zegt Van Velzen. „Wat we op korte termijn wel willen realiseren, is een fietsverbinding. De natuurgebieden Rotte en Bentwoud liggen op anderhalf tot twee kilometer van elkaar, maar er ligt nog niet eens een fietspad. Het moet toch mogelijk zijn om dat met de gemeenten onderling te regelen. Daar hebben we geen andere overheden bij nodig. De vaarverbinding kan daar dan een vervolg op zijn.”

    • Frank de Kruif