NRC checkt: ‘Klimaatverandering zorgt niet voor meer schade in Europa’

Dat concludeert nieuwszender RTL Z op basis van een onderzoek van de TU Delft.

De aanleiding

Een extreem zware storm in 2013, hagelstenen ter grootte van tennisballen in 2016 en veel wateroverlast door wolkbreuken de laatste weken in Zuid-Nederland. Het Verbond van Verzekeraars waarschuwt voor „een forse stijging van de schadelast bij woonhuizen, bedrijven en auto’s” als gevolg van klimaatverandering – tot mogelijk een kwart miljard euro per jaar over een aantal decennia. Opmerkelijk dus dat onderzoekers van de Technische Universiteit Delft volgens nieuwszender RTL Z tot een heel andere conclusie komen („TU Delft: klimaatverandering zorgt niet voor meer schade in Europa”).

Waar is het op gebaseerd?

Het onderzoek van de TU Delft waar RTL Z naar verwijst gaat over „hydrologische gebeurtenissen door het opwarmende klimaat”, simpel gezegd, over overstromingen. De onderzoekers hebben schadecijfers gecorrigeerd voor sociaal-economische ontwikkelingen en concluderen dat de financiële verliezen en het dodental in Europa de afgelopen 150 jaar niet zijn toegenomen.

En, klopt het?

Het Delftse onderzoek gaat slechts over een beperkt deel van de schade door klimaatverandering, alleen over overstromingen. Dominik Paprotny, hoofdauteur van de Delftse studie, maakt zelf dat voorbehoud in een telefoongesprek. Maar hij voegt eraan toe dat veel van zijn bevindingen waarschijnlijk ook gelden voor andere, klimaatgerelateerde schade.

Paprotny en de zijnen hebben gekeken naar alle overstromingen sinds 1870. De keuze voor die lange periode is volgens hem belangrijk om cycli in schadepatronen te herkennen. Soms zijn er pieken in de schade die geen ‘natuurlijke’ oorzaak hebben. Zo’n piek was er bijvoorbeeld in de jaren vijftig. Dat waren volgens Paprotny de naweeën van de Tweede Wereldoorlog, toen dijken slecht waren omdat er lange tijd geen aandacht was geweest voor infrastructuur.

Dit laat zien hoe maatschappelijke gebeurtenissen de hoogte van de schade beïnvloeden. Belangrijker nog is volgens Paprotny dat je schade door de jaren heen alleen kunt vergelijken als die wordt gecorrigeerd voor de toename van bevolking (met 130 procent), verstedelijkte gebieden (1.000 procent) en welvaart (met 2.000 procent). Het feit dat veel kleinere overstromingen in het verleden niet zijn gemeld, vertekent de groeicijfers. Als je dat allemaal meetelt, zegt Paprotny, is de schade door overstromingen niet toegenomen.

Dus het Verbond voor Verzekeraars overdrijft? Niet per se, erkent Paprotny. Wel vindt hij dat verzekeraars beter moeten kijken naar sociaal-economische veranderingen.

Rudi Buis van het Verbond van Verzekeraars zegt niet zoveel te kunnen met de Delftse studie. Volgens hun eigen rapport, Hoofd boven water (2017), behoren stormen, hagelbuien, wolkbreuken, valwinden, onweer en langdurige regenval tot de „grootste schadegebeurtenissen” tussen 2000 en 2016. Op basis van klimaatscenario’s van het KNMI kun je voorspellen dat die gebeurtenissen vaker gaan voorkomen, met in het allerzwartste scenario in 2085 een kwart miljard euro aan schade.

„De positieve boodschap” volgens Buis is dat met maatregelen een deel van de schade te voorkomen is. Al plaatst hij daar meteen ook een kanttekening bij. Want in het rapport staat dat „hoewel regen voor zeer grote schade kan zorgen, hagel mogelijk een nog veel groter probleem kan worden”. Buis: „Daartegen kun je je veel minder goed beschermen.”

Conclusie

Op basis van het Delftse onderzoek kun je niet zeggen dat klimaatverandering geen extra schade veroorzaakt. Allereerst gaat het onderzoek alleen over overstromingen. Bovendien zeggen de auteurs vooral dat er óók sociaal-economische oorzaken zijn voor die extra schade (naast een veranderend klimaat). Over de hoogte van het schadebedrag zegt dat weinig. Daarom beoordelen we de stelling als grotendeels onwaar.

Ook een bewering zien langskomen die je gecheckt wilt zien? Mail nrccheckt@nrc.nl of tip via Twitter met de hashtag #nrccheckt
    • Paul Luttikhuis