Heeft Die Mannschaft nog honger?

Duitsland

Na de nederlaag tegen Mexico heerst crisis rond de Duitse ploeg. Richt de wereldkampioen zich op? „Het is op de grens tussen zelfbewust en arrogant.”

Tegen Mexico hield de Duitse coach vast aan zijn wereldkampioenen van 2014: (van links naar rechts) Sami Khedira, Jérôme Boateng, Mats Hummels en Thomas Mueller. Ook wereldkampioenen Kroos, Özil en Neuer stonden in het veld. Foto Kirill Kudryavtsev

Nee, dat ene op het oog onbeduidende detail uit de verloren wedstrijd tegen Mexico was ook Peter Hyballa niet ontgaan. Middenvelder Tony Kroos rent op halve kracht terug bij een Mexicaanse counter, kijkt eerst even of een teamgenoot het niet opknapt en komt dan net te laat om Hirving Lozano nog de voet dwars te kunnen zetten. 1-0 voor Mexico, regerend wereldkampioen Duitsland verliest het eerste duel op het WK. „Dat heeft me wel verrast”, zegt de voormalige coach van NEC, komend seizoen in dienst van de Duitse voetbalbond als opleider van trainers. „Die loopactie was on-Duits.”

‘Sorry lieve tegenstanders, deze nemen wij weer mee’, stond voor het duel tegen Mexico in grote letters op de voorkant van het blad Sport Bild, naast een foto van de wereldbeker. Wie anders dan Duitsland, een team vol gelouterde topspelers, kon in Rusland wereldkampioen worden? Maar in de aanloop naar het tweede duel, zaterdag tegen Zweden, is alles anders. Terwijl bondscoach Joachim Löw en zijn Mannschaft deze week neerstreken in Sotsji, schoten oud-coryfeeën als Kaiser Franz Beckenbauer, Lothar Matthäus en Michael Ballack na het echec tegen Mexico met scherp. „De slechtste verdediging sinds jaren, de aanval is onzichtbaar en het middenveld staat toe te kijken”, schrijft Bild. „De snelste uitschakeling aller tijden dreigt”, luidt nu de conclusie.

Toni Kroos kwam net te laat om de 1-0 van Mexico te voorkomen. Foto Kirill Kudryavtsev

„Ach ja, de boulevardpers”, reageert Hyballa afhoudend. En met een diepe zucht: „Lothar Matthäus.” De recordinternational en aanvoerder van de Duitse wereldkampioenen van 1990 heeft zijn zondebok snel gevonden. „Geen hart, geen spelvreugde, geen passie”, stelt der Lothar in zijn column in Bild over Mesut Özil. De fijne technicus van Turkse komaf ligt onder vuur sinds hij in de aanloop naar het WK met ploeggenoot Ilkay Gündogan op de foto ging met de Turkse president Erdogan. Anti-immigratiepartij AfD pleitte ervoor de twee spelers naar huis te sturen. Matthäus en Bild gooien graag nog wat olie op het vuur.

Volgens 52-voudig international Thomas Hirtzlsperger was al vóór het WK duidelijk dat de Duitse ploeg een probleem heeft. In zijn uitgebreide analyse voor de Engelse krant The Guardian stelt de voormalige middenvelder van Aston Villa en VfB Stuttgart dat al in oefenduels tegen Oostenrijk (2-1 verlies) en Saoedi-Arabië (2-1 winst) sprake was van „zelfgenoegzaamheid” bij de internationals. Zijn vroegere teamgenoot Ballack gaat in Die Welt nog een stap verder. „Geen teamgeest, geen honger, niet genoeg toewijding”, zegt de aanvoerder van de Duitse ploeg die na het Sommermärchen op het WK 2006 in eigen land als derde eindigde. „Löw moet iets doen. Er klopt iets niet in het team.”

Lees ook: Waarom je wél naar het WK wil kijken, ondanks dat Nederland niet meedoet.

Brutal Offensiv

Hyballa, kind van een Nederlandse moeder en een Duitse vader, kijkt totaal anders naar de verloren wedstrijd tegen Mexico. „Ik ben trots Duitser te zijn”, zegt de oud-jeugdtrainer van onder meer Borussia Dortmund en Bayer Leverkusen. Welke trainer durft zijn team op dit WK zo aanvallend te laten spelen als Löw? „De speelwijze tegen Mexico was Brutal Offensiv. Heel innovatief ruimtevoetbal, met veel positiewisselingen. Geen defensief man tegen man. Heel risicorijk, erg moedig.” Een ‘maar’ kan na zoveel lof niet uitblijven. „Als je zo speelt, moet je zelf wel scoren natuurlijk. En de ‘restverdediging’ op orde hebben.”

In een paar zinnen legt de Duitsland-analyticus van de NOS feilloos de tactische pijnpunten bloot. Vooral de „positie 6”, de verdedigende middenvelder vlak voor de twee verdedigers, vulden de Duitsers volgens Hyballa niet goed in. Neem de tegengoal, waarbij veel meer misging dan de niet voluit terug sprintende Kroos. Na balverlies op de Mexicaanse helft van Khedira zetten Thomas Müller en Julian Draxler niet snel genoeg druk. Verdediger Mats Hummels dekt vervolgens de Mexicaanse spits op de middenlijn niet rücksichtslos. „In die situatie moet hij hem nemen”, stelt Hyballa. En Özil verdedigt ten slotte slap tegen de scorende Lozano. „Ik weet ook dat het zijn kracht niet is, maar nu deed hij wel erg weinig.”

Zout op een slak, of symptomatisch voor dit Duitse team? Zie de jonge Bayern-rechtsback Joshua Kimmich wel voorin acties maken alsof hij Garrincha is maar zelden meeverdedigen. Draxler, die na een mislukt hakje omschakelt in wandelpas. Of hoe Real Madrid-middenvelder Kroos na een vermeende overtreding eigen rechter speelt en de bal in zijn hand pakt voordat er is gefloten. Om vervolgens met de borst vooruit tegen de scheidsrechter te gaan staan, als die een vrije trap tegen geeft wegens hands. Hyballa: „Hij zal denken: ‘hallo, ik heb drie keer de Champions League gewonnen, ben wereldkampioen. Ik bepaal wat hier gebeurt.’ Maar zo is het niet in voetbal.” Zelfgenoegzaam? „Op de grens tussen zelfbewust en arrogant.”

Jérôme Boateng op het veld tijdens de wedstrijd tegen mexico.
Foto Facundo Arrizabalaga/EPA
Verdediger Hummels uitte tegen de mores van het topvoetbal in direct na de wedstrijd emotionele kritiek op zijn teamgenoten, die niet genoeg hadden meeverdedigd.
Foto Peter Powell/EPA
Özil verdedigde slap tegen de scorende Lozano.
Foto Yuri Cortez/AFP
Müller schreeuwt tijdens de wedstrijd tegen Mexico.
Foto Matthias Schrader/AP
Linksboven: Boateng, rechtsboven: Hummels, linksonder: Özil, rechtsonder: Müller
Foto’s EPA, AFP en AP

Magische avond

Nee, dan die magische avond van de achtste juli 2014 in het Maracana van Rio, de 7-1 winst op Brazilië in de halve finale. Vervolmaking van een operatie om het Duitse voetbal weer aan de wereldtop te krijgen, die werd ingezet na het dramatisch verlopen EK van 2000. Kampfgeist en Laufpensum waren niet langer genoeg, de Duitse jeugd moest technisch beter leren voetballen. Onder meer uit Nederland werd kennis gehaald. Jonge ‘laptoptrainers’ als Jürgen Klopp (Borussia Dortmund, nu Liverpool) of Jürgen Nagelsman (Hoffenheim) kwamen op, die hun kennis meer halen uit statistiek en wetenschap dan uit een beperkte eigen carrière als voetballer. ‘Gegenpressing’ is hun evangelie, na balverlies zo snel mogelijk de bal terugveroveren. Zelfs het lang in zichzelf gekeerde Nederland kijkt inmiddels jaloers naar ‘de Duitse School’.

Wij willen een sympathieke ploeg zijn.

Een veredeld Duits B-team won krap een jaar geleden in Rusland de Confederations Cup, een officieus ‘mini-WK’. Nieuwe sterren als Leon Goretzka, Julian Brandt en spits Timo Werner stonden op. Bijna tegelijkertijd werd de jeugd onder 21 jaar wereldkampioen. Wat een luxe voor bondscoach Löw. Of juist een probleem? Ook tegen Mexico hield de coach vast aan zijn wereldkampioenen van 2014: Manuel Neuer, Jérôme Boateng, Sami Khedira, Hummels, Kroos, Özil en Müller. Had hij zijn team niet meer moeten verversen, of de 22-jarige Leroy Sané van Manchester City moeten opnemen in zijn selectie? „Zo gaat het altijd”, houdt Hyballa af. „Als je verliest dan had Özil eruit gemoeten of de jongeren erin.”

Löw – baas van die Mannschaft sinds 2006 en nog onder contract tot 2022 – loopt aan de vooravond van de wedstrijd tegen Zweden peinzend met blote voeten over het strand van de Zwarte Zee langs de boulevard van Sotsji. „Succes is tot op zeker hoogte planbaar, maar niet altijd in alle facetten”, relativeerde hij voorafgaand aan het WK in een interview met het weekblad Der Spiegel. Löw omschrijft zichzelf als een „ontwikkelaar en visionair”, die bezig is met de vraag hoe het voetbal zich ontwikkelt en waar zijn team over vier jaar staat. Naast het resultaat moet het publiek ook vermaakt worden. „Wij willen een sympathieke ploeg zijn.”

Vijfde wereldtitel

Maar boulevardpers en fans eisen een vijfde wereldtitel voor Duitsland. Zelfs ervaren spelers voelen de druk toenemen. Verdediger Hummels uitte tegen de mores van het topvoetbal in direct na de wedstrijd emotionele kritiek op zijn teamgenoten, die niet genoeg hadden meeverdedigd. „Jérôme (Boateng) en ik stonden er vaak alleen voor. Ik heb dit intern al vaker aangekaart.” Vervolgens gingen de deuren van het Duitse kamp hermetisch dicht en was er direct intern crisisberaad.

Beckenbauer signaleerde een parallel met 1974, toen na een 1-0 nederlaag tegen de DDR in de eerste ronde ook harde woorden vielen en West-Duitsland alsnog wereldkampioen werd. „We hebben geen blad voor de mond genomen”, vertelde aanvoerder Neuer een dag later over het gesprek tussen spelers en coach. „Iedereen moet zichzelf afvragen: ben ik klaar om alles te geven?”

Honger naar nieuw succes, daar draait alles om. Juist in de veeleisende, extreem aanvallende speelstijl van de Duitsers is het cruciaal dat spelers alles en meer voor elkaar over hebben. Tegen de sterke Mexicanen ging dat fout. „Ik zag het een beetje aan de lichaamshouding”, analyseert Hyballa. „Het team kwam niet in de drive, niet in de flow.” Met één of twee veranderingen („Brandt is een geweldige speler, ik heb hem zelf nog getraind”) ziet de Duits-Nederlandse coach het alsnog goed komen dit WK. Gebrek aan honger? „Dat kan niet. De Duitse jeugd is zo opgeleid dat ze altijd honger hebben.”

    • Maarten Scholten