Brieven

‘God’ is geen rioolpijp maar een zwanenhals

Ik voel me geroepen een aantal feitelijke onjuistheden te benoemen in het artikel Befaamd urinoir is van Von Freytag (14/6). Het was niet vorig jaar dat er „nieuw bewijs opdook dat niet Duchamp maar Von Freytag de bedenker van Fountain moet zijn geweest”. Ik wierp deze stelling al in 2008 op in Jemanden Ein R Mutt’s Zeugnis Ausstellen, Monsieur Goldfinch, een bron die op onverklaarbare wijze ontbreekt in de voetnoten van de heer Paijmans, op wiens werk het NRC-artikel is gebaseerd. Het eerste voorbeeld dat ik vond van een urinoir van hetzelfde merk en type als het beroemde kunstwerk, bevindt zich nog steeds op de plek waar deze in 1908 is geplaatst, in het Magic Chef Mansion in St. Louis, dus niet in een fabriek. Dat was in 2015. Sindsdien heb ik nog een exemplaar gevonden, welke zich in mijn collectie bevindt. De ‘rioolpijp’ die bekendstaat als ‘God’, een kunstwerk van Elsa von Freytag uit 1917, is niet ontworpen om ‘naadloos aan te sluiten’ op een urinoir. Het is in feite een bolvormige zwanenhals, tussen 1884 en 1914 exclusief gefabriceerd door Haines, Jones en Cadbury (Hajoca) in Philadelphia.

Zoals ik uitleg in mijn expositie in de permanente collectie van Summerhall in Edinburgh, waarvan ik Theo Paijmans tot tweemaal toe heb aangeraden hem te bezoeken, was het deze sanitairfirma uit Philadelphia die het urinoir heeft ingekocht bij de fabrikant, de Trenton Potteries Company.

De bolvormige zwanenhals was ontworpen om aan te sluiten op wasbakken in hotelkamers, die gedurende langere tijd onbenut konden zijn, waardoor een normale zwanenhals door verdamping van het water zijn stankafsluiting kon verliezen.