Oxfam: grote supermarkten doen te weinig tegen uitbuiting

Volgens Oxfam dwingen de vijf grootste Nederlandse supermarkten lage prijzen af bij leveranciers en zou dit tot meer armoede leiden.

Minister Carola Schouten van Landbouw (ChristenUnie) bracht in maart een bezoek aan een supermarkt in het kader van verduurzaming en voedselverspilling. Foto Robin Utrecht/ANP

Grote Nederlandse, Engelse en Amerikaanse supermarkten doen te weinig tegen de uitbuiting van boeren en arbeiders in ontwikkelingslanden. Dat concludeert Oxfam Novib in een donderdag verschenen rapport. Ahold Delhaize, Jumbo en Lidl scoren volgens de non-profitorganisatie zeer slecht als het gaat om bijvoorbeeld het waarborgen van goede arbeidsomstandigheden en eerlijke lonen in het buitenland.

Oxfam deed onderzoek naar twaalf producten die in de supermarkten worden verkocht, zoals avocado’s, koffie en bananen. Daarvan gaat in Nederland ongeveer 44 procent van de prijs die consumenten betalen naar de supermarkten zelf. De boeren en arbeiders in het buitenland die de producten produceren, ontvangen ongeveer 8 procent.

Lees ook: Millennial wil wel, maar is niet duurzaam

Het bedrag dat kleinschalige boeren en arbeiders voor hun producten ontvangen is de afgelopen twintig jaar gedaald, concludeert Oxfam. Twintig jaar geleden kregen zij nog meer dan tien cent per euro, nu is dat ongeveer acht cent. Oxfam stelt dat de supermarkten, in hun strijd om marktaandeel te winnen, leveranciers onder druk zetten om zo laag mogelijke prijzen af te dwingen. Dit zou in producerende landen tot meer armoede en uitbuiting leiden. De supermarktketens kunnen die druk uitoefenen omdat ze groot en machtig zijn, aldus Oxfam.

‘Jumbo doet het slecht’

Van de vijf grootste Nederlandse supermarkten - Plus, Albert Heijn, Lidl, Aldi en Jumbo - scoort Jumbo veruit het slechtst. Oxfam geeft de keten een score van 0 procent op alle criteria. Supermarkt Plus scoort relatief het best, met de hoogste scores op onder andere bedrijfstransparantie en arbeidersomstandigheden. Internationaal komt de Britse supermarkt Tesco als een van de besten uit de bus. Geen enkele van de in totaal zestien onderzochte ketens scoorde op één van de vier criteria boven de 50 procent.

In een schriftelijke reactie laat Albert Heijn donderdag weten dat het “niet klopt dat Albert Heijn niks doet”. Volgens het bedrijf worden er “vergaande eisen” gesteld aan alle leveranciers waarmee de supermarkt samenwerkt.

Jumbo zegt de signalen uit het rapport “heel serieus” te nemen, maar vindt wel dat er te veel is gekeken naar de transparantie van supermarkten wat betreft de probleemgebieden. Volgens de supermarkt geeft dat een te eenzijdig beeld. Het bedrijf zegt bijvoorbeeld diverse keurmerken te gebruiken waarbij ook aandacht is voor arbeidsrechten.

‘Omzet branche stijgt door duurzaamheid’

De omzet van de Nederlandse supermarktbranche zal dit jaar uitkomen op 39 miljard euro, zo schat brancheorganisatie CBL donderdag. Die omzetgroei zou onder meer te danken zijn aan de toenemende verkoop van duurzame producten. Vorig jaar bedroeg de omzet nog 37,5 miljard.

    • Maartje Geels