Opinie

    • Emilie van Outeren

Niet alleen D66’ers ontevreden over gebrek aan staatkundige vernieuwing

De Haagse Stemming Vandaag komt de staatscommissie parlementair stelsel met een tussenrapportage. Schrijf je in om deze politieke nieuwsbrief per mail te ontvangen.

Denk gaat weer een stapje verder, in het zwartmaken van zowel politieke tegenstanders als journalisten. Gasbelasting moet burgers aan de warmtepomp dwingen. En D66 en de staatscommissie worden ingehaald.

DENK STRIKES AGAIN: Denk bereidde in aanloop naar de Tweede Kamerverkiezingen een nep-PVV-campagne voor met banners waarin Geert Wilders in de mond werd gelegd dat hij Nederland zou “zuiveren”. Toen radioprogramma De Nieuws BV achter het initiatief kwam, kreeg het te maken met een preemptive strike van Denk: een video om de journalisten zwart te maken verscheen voor hun publicatie en er werd gedreigd met aangifte. Inmiddels geeft Kamerlid Farid Azarkan - die het brein achter het plan zou zijn, net als achter de trollencampagne van Denk - toe dat het plan bestond, maar dat het nooit de bedoeling was om het uit te voeren. Wel werden de banners online getest en zo gezien door ongeveer 11.000 mensen.

KLIMAATREKENING: De Klimaatwet is nabij, het Klimaatakkoord laat nog tot in ieder geval medio juli op zich wachten. Vandaag lekt via de Volkskrant uit hoe de ‘klimaattafel gebouwde omgeving’ onder leiding van Diederik Samsom wil forceren dat particulieren, bedrijven en woningcorporaties van het aardgas af gaan. In de komende twaalf jaar moet de energiebelasting op gas met 75 procent stijgen, terwijl die op stroom moet dalen, om zo de aanschaf van elektrische warmtepompen financieel aantrekkelijk te maken.

STOFFIGE KROONJUWELEN: Het referendum is in de formatie weggegeven, je hoort nooit meer een D66’er over de gekozen premier en een districtenstelsel is ver weg. Hoe staat het met democratische vernieuwing, de raison d’être van de ruim vijftig jaar oude coalitiepartij, vroegen collega’s Pim van den Dool en Barbara Rijlaarsdam zich af. Dat blijkt, op landelijk niveau, vooral een theoretische exercitie. Kamerlid Rob Jetten reist het land door om met (besloten) clubjes partijgenoten over het onderwerp te discussiëren. Naast “een stukje analyse” moeten daar ook “concrete voorstellen” uit voortkomen, die zich grotendeels op lokaal bestuur richten. Maar bezorgde leden zien “regenteske” sentimenten tegen inspraak. “Nationale politici gaan zichzelf beschermen tegen de burger, maar verwachten wel dat de lokale democratie zich openstelt”, ziet ook hoogleraar politicologie Kristof Jacobs.

OOK LOKAAL: Wat ook maar lokaal geregeld moet worden, zijn vuurwerkverboden. Tijdens het zomerse debat over de jaarwisselingsproblematiek zei minister Ferdinand Grapperhaus toe te gaan onderzoeken of gemeenten een plaatselijk verbod kunnen instellen, omdat VVD en CDA niet aan een landelijke ban willen. Een commissie die het kabinet adviseert over het experiment met ‘staatswiet’ adviseert ook meer lokale vrijheid, én een mogelijke verlenging van het experiment. Dat gaat volledig in tegen het coalitiecompromis.

WAT WIJ VOLGEN I: Drie weken voordat de Eerste Kamer, op 10 juli, een streep door het raadgevend referendum zet, adviseert de staatscommissie onder leiding van VVD’er Johan Remkes de invoering van een correctief referendum. Hoe concreet die aanbeveling vandaag is moet blijken, Remkes presenteert slechts een tussenrapportage. Maar zijn commissie is voor dergelijke burgerinspraak en, zo bleek al eerder, voelt ook voor constitutionele toetsing, waarbij de rechter de rol van de Eerste Kamer zou kunnen overnemen.

VOOR DE TROEPEN UIT: Twee adviseurs van die commissie, voormalig burgemeester Paul Scholten (VVD) en ex-senator Hans Franken (CDA), zijn nu al teleurgesteld over het advies en komen met eigen, veel vergaander voorstellen: verkiezingen in twee ronden, een gekozen minister-president en burgemeester. “Remkes stelt dat zijn commissie vooral haalbare hervormingsvoorstellen wil doen. Terwijl er om onze democratie gezond te houden echt meer nodig is”, aldus Scholten, die in Trouw klinkt als een ontevreden D66’er. Hoge verwachtingen over de uitvoering heeft hij niet, noch van zijn eigen plan, noch van dat van Remkes. “U weet hoe dat gaat met staatscommissies. De regering haalt eerst eens de helft van de voorstellen af en de Kamer haalt daar weer veel van af.”

WAT WIJ VOLGEN II: De PvdA gaat, op verzoek van haar leden, aan GroenLinks en de SP vragen of zij een gezamenlijke lijst willen samenstellen voor de Eerste Kamer. Die kans is nihil. Lilian Marijnissen is minder geporteerd voor het idee van linkse samenwerking dan haar voorganger en Jesse Klaver wil deze “wel inhoudelijk, niet organisatorisch”. En nu Asscher wat betreft migratie standpunten inneemt die voor Klaver reden waren om uit de formatie met rechtse partijen te stappen, is samenwerking op dat dossier helemaal onmogelijk.

QUOTE VAN DE DAG:

“Wat een cynisme. Eerst zinspelen op polariseren om het polariseren: de opvattingen van je tegenstander overdrijven. Daarna de feiten zoek maken met eigen ‘feiten’: een virtuele werkelijkheid uit eigenbelang.”

Politiek columnist Tom-Jan Meeus over de handelswijze van Denk tegenover journalisten, die veel buitenstaanders al te lang als niet erg alarmerend laten passeren.

    • Emilie van Outeren