Wéér een schandaal bij een hulporganisatie - vier vragen over Artsen zonder Grenzen

Seksueel machtsmisbruik AzG

Klokkenluiders vertelden de BBC dat personeel van Artsen zonder Grenzen prostituees bezocht en in een geval medicatie ruilde voor seks. Vier vragen over het schandaal.

Een vrijwilliger van Artsen zonder Grenzen aan het werk. Beeld ter illustratie. Foto Kostas Tsironis/Bloomberg

Opnieuw is donderdag een internationale hulporganisatie in opspraak geraakt vanwege wangedrag door personeel. Klokkenluiders vertelden aan de BBC hoe logistiek medewerkers van Médecins Sans Frontières (MSF) – Artsen zonder Grenzen – in meerdere landen misbruik maakten van hun positie en jonge prostituees bezochten.

  1. Wat is er gebeurd?

    Drie anonieme klokkenluiders, allen vrouwen die werkzaam zijn of waren bij MSF, vertelden de BBC over machtsmisbruik door personeel tijdens missies. Ze deden dat anoniem, volgens de programmamakers uit vrees anders niet meer aan het werk te kunnen in de sector. De aantijgingen betreffen verschillende missies in Afrika. In Kenia zou een senior medewerker van de organisatie „erg jonge” prostituees meenemen naar gebouwen waarin het personeel woonde. Ook in Centraal-Afrika zouden „veelvuldig” lokale sekswerkers worden bezocht. En in Liberia zou een ervaren ontwikkelingswerker medicatie ruilen tegen seks. Twee van de klokkenluiders zeggen ook dat zij zichzelf geïntimideerd voelden of last hadden van seksuele avances van de mannelijke collega’s. Het gaat in alle verhalen om logistieke medewerkers, zeggen de programmamakers, niet om artsen of verpleegkundigen.

  2. Wat weten we over seksuele intimidatie bij hulporganisaties?

    Er is vaker ophef geweest over wangedrag door medewerkers van niet-gouvernementele organisaties. In februari werd bekend dat medewerkers van de Britse tak van Oxfam zich in Haïti schuldig maakten aan seksueel overschrijdend gedrag. Zij organiseerden seksfeesten en huurden lokale, vaak minderjarige, prostituees in. Bij Plan International bleken zich meerdere misbruikzaken van kinderen te hebben voorgedaan.

  3. Lees meer over het schandaal rond Oxfam: Orgiën bij Oxfam in Haïti schudden de hulpwereld op
  4. Wat zegt MSF over deze nieuwe onthullingen?

    „Mishandeling, misbruik of uitbuiting worden totaal niet getolereerd”, zegt directeur Vickie Hawkins van de Britse tak. Over het algemeen noemt de organisatie zich „niet immuun voor dit gedrag”. Volgens de directeur is onderzoek naar de zaken genoemd in de BBC-uitzending lastig door „gebrek aan details”. Prostitueebezoek is verboden volgens de gedragsregels.

  5. Welke maatregelen nemen de hulporganisaties?

    Behalve de gedragscode volgen MSF-medewerkers trainingen om ongewenst gedrag te voorkomen. Ook werkt de organisatie aan een beter systeem waarin personeel zulk gedrag of machtsmisbruik kan melden – maar dat is met deze incidenten dus niet gebeurd. Ingediende klachten worden door onafhankelijke onderzoekers doorgelicht, volgens woordvoerder Hizkia de Jong van de Nederlandse tak. Vorig jaar werden bij alle nationale afdelingen van MSF samen veertig klachten van intimidatie of geweld ingediend en bevestigd. In 24 gevallen ging dat over seksueel overschrijdend gedrag, waarbij 19 keer een medewerker werd ontslagen. De politiek in Den Haag houdt in de gaten welke maatregelen door Nederlandse hulporganisaties worden genomen om het wangedrag te voorkomen. Minister Kaag voor Buitenlandse Handel en Ontwikkelingshulp (D66) kondigde in maart aan dat er een duidelijke aanpak moet komen voor de afhandeling van dergelijke gevallen. Zij sloot daarbij niet uit dat organisaties die te weinig deden aan integriteitskwesties, mogelijk financiële sancties krijgen opgelegd.

Correctie (22 juni 2018): in een eerdere versie van dit artikel stond vermeld dat het schandaal geen verplegers betreft. In plaats van verplegers had hier verpleegkundigen moeten staan. Hierboven is dit aangepast.

    • Lisa Dupuy